ການສະກົດຈິດ: Difference between revisions

Latest revision as of 18:12, 1 April 2026

ການສະກົດຈິດ (ອັງກິດ: Hypnosis) ແມ່ນສະພາບໜຶ່ງຂອງຈິດໃຈທີ່ມີຄວາມສຸມໃສ່ສູງ, ຄວາມຕື່ນຕົວຕໍ່ຄຳແນະນຳ, ແລະ ຈິນຕະນາການທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ມັນບໍ່ແມ່ນການນອນຫຼີກ ແລະ ບໍ່ສາມາດບັງຄັບໃຫ້ຄົນເຮັດສິ່ງທີ່ຂັດກັບຄຸນສົມບັດຂອງຕົນໄດ້. ໃນບົດບາດດ້ານສຸຂະພາບ, ການສະກົດຈິດແມ່ນເຄື່ອງມືໜຶ່ງທີ່ຊ່ວຍໃນການບຳບັດບັນຫາທາງດ້ານຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ.

ຄຳນິຍາມ

ການສະກົດຈິດ ແມ່ນຂະບວນການທາງຈິດຕະສາດທີ່ມີຜູ້ຊ່ຽວຊານ (ນັກສະກົດຈິດ) ຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດ (ຄົນເຈັບ) ເຂົ້າສູ່ສະພາບທີ່ຈິດໃຈເປີດຮັບຄຳແນະນຳ, ຄຳຊີ້ນຳ, ຫຼື ຄຳທຳນາຍໃຈເພື່ອຈຸດປະສົງດ້ານການຮັກສາ ຫຼື ພັດທະນາຕົນເອງ. ສະພາບນີ້ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ "ການຝັນຊັອກ" ແຕ່ຕົວຈິງແລ້ວຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຍັງຮູ້ຕົວ ແລະ ສາມາດຄວບຄຸມການຕັດສິນໃຈຂອງຕົນໄດ້.

ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ

ປະຫວັດສາດສາກົນຂອງການສະກົດຈິດເລີ່ມຕົ້ນຈາກການປະຕິບັດຂອງ ຟຣານຊ໌ ແອນຕົນ ເມສເມີ ໃນສະຕະວັດທີ 18 ກັບແນວຄິດ "ສັນຍານສັດທາ". ຕໍ່ມາ, ທ່ານ ດຣ. ຈີມສ໌ ເບຣດ ໄດ້ປະດິດຄຳວ່າ "hypnosis" ໃນປີ 1842. ໃນສະຕະວັດທີ 20, ການສະກົດຈິດໄດ້ຮັບການຍອມຮັບເປັນເຄື່ອງມືທາງການແພດ ແລະ ຈິດຕະວິທະຍາ.

ສ່ວນປະຫວັດທ້ອງຖິ່ນໃນ ສປປ ລາວ, ການສະກົດຈິດໃນຮູບແບບທີ່ທັນສະໄໝເລີ່ມເຂົ້າມາໃນຊ່ວງສະຕະວັດທີ 20 ພ້ອມກັບການພັດທະນາລະບົບສຸຂະພາບ. ແຕ່ວ່າ, ແນວຄິດກ່ຽວກັບການເຂົ້າໃຈສະພາບຈິດໃຈພິເສດ ແມ່ນມີຢູ່ແລ້ວໃນວັດທະນະທຳລາວ ແລະ ຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ, ເຊັ່ນ ການເຮັດພິດສະຫງວນ, ການສວດມົນ, ການຂັບຜີ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນການເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈມີຄວາມສຸມໃສ່ ແລະ ເຊື່ອໝັ້ນໃນອຳນາດແຫ່ງຄຳພີ່ຄຳນານ. ການປະຕິບັດເຫຼົ່ານີ້ສາມາດຖືກເບິ່ງເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງການຊີ້ນຳຈິດໃຈທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.

ປະເພດຂອງການສະກົດຈິດ

ການສະກົດຈິດສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດ, ຂຶ້ນກັບຈຸດປະສົງ:

ການສະກົດຈິດດ້ານການແພດ ແລະ ຈິດຕະວິທະຍາ: ໃຊ້ໃນການຮັກສາບັນຫາຄວາມກັງວົນ, ຄວາມຄຽດ, ເຈັບປວດເປັນເວລາດົນ, ນິໄສສູບຢາ, ແລະ ການຄວບຄຸມນ້ຳໜັກ.
ການສະກົດຈິດເພື່ອການພັດທະນາຕົນເອງ: ເພື່ອເພີ່ມຄວາມຫມັ້ນໃຈ, ການຮຽນຮູ້, ແລະ ການປັບປຸງສະມາທິ.
ການສະກົດຈິດສຳລັບການບັນເທີງ: ເປັນການສະແດງໃນລະດັບວິນຍານ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊົມປະທັບໃຈ.
ການສະກົດຈິດຍ້ອນກັບ: ເປັນເຕັກນິກໜຶ່ງທີ່ນຳໃຊ້ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຈື່ຄືນເຖິງປະສົບການໃນອະດີດ, ມັກໃຊ້ໃນການບຳບັດບັນຫາທີ່ມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກເມື່ອກ່ອນ.

ການຄົ້ນຄວ້າທາງວິທະຍາສາດ

ວິທະຍາສາດສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ສະຫມອງໃນສະພາບການສະກົດຈິດມີການເຄື່ອນໄຫວທີ່ແຕກຕ່າງຈາກສະພາບປົກກະຕິ. ການສຶກສາດ້ວຍເຄື່ອງສະແກນ MRI ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນການຫຼຸດລົງຂອງການເຊື່ອມຕໍ່ໃນບາງສ່ວນຂອງສະຫມອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການຮູ້ຕົວເອງ, ໃນຂະນະທີ່ສ່ວນທີ່ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມສຸມໃສ່ ເຄື່ອນໄຫວເພີ່ມຂຶ້ນ. ນີ້ຊ່ວຍອະທິບາຍວ່າເປັນຫຍັງຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຈຶ່ງຍອມຮັບຄຳແນະນຳໄດ້ດີຂຶ້ນ ໂດຍທີ່ຍັງຮູ້ຕົວຢູ່.

ການນຳໃຊ້ການສະກົດຈິດ

ໃນສປປ ລາວ, ການນຳໃຊ້ການສະກົດຈິດຍັງມີຂະໜາດຈຳກັດ ແຕ່ກຳລັງເພີ່ມຂ

@@ Line 1: / Line 1: @@
-{{ບົດຄວາມສະບັບເຕັມ}}
+{{ບົດຄວາມຫຼັກ}}
-'''ການສະກົດຈິດ''' (Hypnosis) ແມ່ນສະພາວະໜຶ່ງຂອງຈິດໃຈທີ່ມີຄວາມສຸມໃສ່ສູງ, ຄວາມຕື່ນຕົວຕໍ່ຄຳແນະນຳທີ່ໄດ້ຮັບ, ແລະ ຄວາມສາມາດໃນການຕອບສະໜອງຕໍ່ຄຳຊີ້ນຳເຫຼົ່ານັ້ນເພີ່ມຂຶ້ນ. ມັນບໍ່ແມ່ນສະພາວະການນອນຫຼັບ, ແຕ່ເປັນສະພາວະການຜ່ອນຄາຍທີ່ມີຈຸດສຸມສູງ, ຄ້າຍຄືກັບເວລາທີ່ບຸກຄົນໜຶ່ງຈົມຢູ່ໃນການອ່ານປຶ້ມ ຫຼື ດູດຊຶມເຂົ້າໃນຮູບເງົາໃດໜຶ່ງ. ໃນລັດນີ້, ບຸກຄົນຍັງຮູ້ຕົວ ແລະ ມີການຄວບຄຸມຕົນເອງ, ແຕ່ອາດຈະຍອມຮັບຄຳແນະນຳທີ່ສ້າງສັນ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດໄດ້ງ່າຍຂຶ້ນ.
-== ຄຳຈຳກັດຄວາມໝາຍ ==
+'''ການສະກົດຈິດ''' (ອັງກິດ: Hypnosis) ແມ່ນສະພາບໜຶ່ງຂອງຈິດໃຈທີ່ມີຄວາມສຸມໃສ່ສູງ, ຄວາມຕື່ນຕົວຕໍ່ຄຳແນະນຳ, ແລະ ຈິນຕະນາການທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນ. ມັນບໍ່ແມ່ນການນອນຫຼີກ ແລະ ບໍ່ສາມາດບັງຄັບໃຫ້ຄົນເຮັດສິ່ງທີ່ຂັດກັບຄຸນສົມບັດຂອງຕົນໄດ້. ໃນບົດບາດດ້ານສຸຂະພາບ, ການສະກົດຈິດແມ່ນເຄື່ອງມືໜຶ່ງທີ່ຊ່ວຍໃນການບຳບັດບັນຫາທາງດ້ານຮ່າງກາຍ ແລະ ຈິດໃຈ.
-ການສະກົດຈິດ ແມ່ນຂະບວນການທາງຈິດຕະສາດ ແລະ ການສື່ສານລະຫວ່າງຜູ້ຊ່ວຍສະກົດຈິດ (hypnotist) ແລະ ຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດ (subject). ມັນປະກອບມີການຊີ້ນຳໃຫ້ເຂົ້າສູ່ສະພາວະຜ່ອນຄາຍ ແລະ ມີຄວາມສຸມໃສ່, ປະຕິບັດຕາມດ້ວຍການໃຫ້ຄຳແນະນຳ (suggestions) ເພື່ອຈຸດປະສົງຕ່າງໆ. ຄວາມເຊື່ອທີ່ຜິດວ່າຜູ້ຖືກສະກົດຈິດຈະສູນເສຍການຄວບຄຸມຕົວເອງ ຫຼື ຖືກບັງຄັບໃຫ້ເຮັດສິ່ງທີ່ຂັດກັບຄວາມປາດຖະໜາແມ່ນບໍ່ຖືກຕ້ອງ. ຜູ້ທີ່ຢູ່ໃນສະພາວະສະກົດຈິດຍັງສາມາດປະຕິຖິນຄຳແນະນຳໃດໆທີ່ຂັດກັບຄຸນຄ່າ ຫຼື ຄວາມເຊື່ອຂອງຕົນເອງ.
+== ຄຳນິຍາມ ==
+'''ການສະກົດຈິດ''' ແມ່ນຂະບວນການທາງຈິດຕະສາດທີ່ມີຜູ້ຊ່ຽວຊານ (ນັກສະກົດຈິດ) ຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດ (ຄົນເຈັບ) ເຂົ້າສູ່ສະພາບທີ່ຈິດໃຈເປີດຮັບຄຳແນະນຳ, ຄຳຊີ້ນຳ, ຫຼື ຄຳທຳນາຍໃຈເພື່ອຈຸດປະສົງດ້ານການຮັກສາ ຫຼື ພັດທະນາຕົນເອງ. ສະພາບນີ້ມັກຖືກເອີ້ນວ່າ "ການຝັນຊັອກ" ແຕ່ຕົວຈິງແລ້ວຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຍັງຮູ້ຕົວ ແລະ ສາມາດຄວບຄຸມການຕັດສິນໃຈຂອງຕົນໄດ້.
 == ປະຫວັດຄວາມເປັນມາ ==
-ທົ່ວໂລກ: ການນຳໃຊ້ສະພາວະຄ້າຍຄືການສະກົດຈິດມີມາແຕ່ສະໄໝບູຮານ ໃນວັດທະນະທຳຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ແອສິບ, ກະເລັກ, ແລະ ອິນເດຍ, ສ່ວນຫຼາຍຢູ່ໃນບໍລິບົດການປິ່ນປົວທາງວິນຍານ ແລະ ສາດສະໜາ. ໃນສະຕະວັດທີ 18, Franz Mesmer ຊາວເຢຍລະມັນ ໄດ້ນຳເອົາ "ອຳນາດແມ່ເຫຼັກ" (animal magnetism) ມາໃຊ້, ເຊິ່ງເປັນຮາກຖານໜຶ່ງຂອງການສະກົດຈິດສະໄໝໃໝ່. ຕໍ່ມາ, James Braid ຊາວສະກັອດໄດ້ບັນຍາຍ ແລະ ຕັ້ງຊື່ວ່າ "hypnosis" ໃນປີ 1842.
+ປະຫວັດສາດສາກົນຂອງການສະກົດຈິດເລີ່ມຕົ້ນຈາກການປະຕິບັດຂອງ ຟຣານຊ໌ ແອນຕົນ ເມສເມີ ໃນສະຕະວັດທີ 18 ກັບແນວຄິດ "ສັນຍານສັດທາ". ຕໍ່ມາ, ທ່ານ ດຣ. ຈີມສ໌ ເບຣດ ໄດ້ປະດິດຄຳວ່າ "hypnosis" ໃນປີ 1842. ໃນສະຕະວັດທີ 20, ການສະກົດຈິດໄດ້ຮັບການຍອມຮັບເປັນເຄື່ອງມືທາງການແພດ ແລະ ຈິດຕະວິທະຍາ.
-ພາຍໃນປະເທດລາວ: ບໍ່ມີຫຼັກຖານເອກະສານຢ່າງເປັນທາງການກ່ຽວກັບການປະຕິບັດການສະກົດຈິດແບບຕະຫຼາດສັງຄົມລາວໃນອະດີດ. ແຕ່ວ່າ, ໃນວັດທະນະທຳລາວ ແລະ ອາຊີອາຄະເນ, ມີຮີດຄອງການໃຊ້ສະພາວະຜ່ອນຄາຍ, ການສູດອ້ອມ, ແລະ ການຊີ້ນຳທາງຈິດໃຈເພື່ອຈຸດປະສົງໃນການຮັກສາ ແລະ ການປົກປ້ອງທີ່ຄ້າຍຄືກັນ. ການສະກົດຈິດແບບຕະຫຼາດສັງຄົມສະໄໝໃໝ່ ເລີ່ມເຂົ້າມາໃນລາວພ້ອມກັບການເຊື່ອມໂຍງກັບໂລກ ແລະ ອິນເຕີເນັດ, ສ່ວນຫຼາຍໃນທົດສະວັດຜ່ານມາ.
+ສ່ວນປະຫວັດທ້ອງຖິ່ນໃນ ສປປ ລາວ, ການສະກົດຈິດໃນຮູບແບບທີ່ທັນສະໄໝເລີ່ມເຂົ້າມາໃນຊ່ວງສະຕະວັດທີ 20 ພ້ອມກັບການພັດທະນາລະບົບສຸຂະພາບ. ແຕ່ວ່າ, ແນວຄິດກ່ຽວກັບການເຂົ້າໃຈສະພາບຈິດໃຈພິເສດ ແມ່ນມີຢູ່ແລ້ວໃນວັດທະນະທຳລາວ ແລະ ຊົນເຜົ່າຕ່າງໆ, ເຊັ່ນ ການເຮັດພິດສະຫງວນ, ການສວດມົນ, ການຂັບຜີ ທີ່ມີລັກສະນະເປັນການເຮັດໃຫ້ຈິດໃຈມີຄວາມສຸມໃສ່ ແລະ ເຊື່ອໝັ້ນໃນອຳນາດແຫ່ງຄຳພີ່ຄຳນານ. ການປະຕິບັດເຫຼົ່ານີ້ສາມາດຖືກເບິ່ງເປັນຮູບແບບໜຶ່ງຂອງການຊີ້ນຳຈິດໃຈທີ່ຄ້າຍຄືກັນ.
 == ປະເພດຂອງການສະກົດຈິດ ==
-ການສະກົດຈິດສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດ, ຂຶ້ນກັບວິທີ ແລະ ຈຸດປະສົງ:
+ການສະກົດຈິດສາມາດແບ່ງອອກເປັນຫຼາຍປະເພດ, ຂຶ້ນກັບຈຸດປະສົງ:
-* '''ການສະກົດຈິດດ້ວຍຕົນເອງ (Self-Hypnosis):''' ບຸກຄົນສາມາດຊີ້ນຳຕົນເອງເຂົ້າສູ່ສະພາວະນີ້ເພື່ອຈຸດປະສົງເຊັ່ນ: ການຈັດການຄວາມຄຽດ, ປັບປຸງການນອນ, ຫຼື ຍົກສູງຄວາມມັກສະໝອງ.
-* '''ການສະກົດຈິດທາງການແພດ (Clinical Hypnosis):''' ນຳໃຊ້ໂດຍຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານສຸຂະພາບຈິດ ຫຼື ຜູ້ປິ່ນປົວເພື່ອຊ່ວຍໃນການບຳບັດອາການຕ່າງໆ, ເຊັ່ນ ຄວາມກັງວົນ, ຄວາມເຈັບປວດ, ຫຼື ພຶດຕິກຳທີ່ຕ້ອງການປ່ຽນແປງ.
+* '''ການສະກົດຈິດດ້ານການແພດ ແລະ ຈິດຕະວິທະຍາ''': ໃຊ້ໃນການຮັກສາບັນຫາຄວາມກັງວົນ, ຄວາມຄຽດ, ເຈັບປວດເປັນເວລາດົນ, ນິໄສສູບຢາ, ແລະ ການຄວບຄຸມນ້ຳໜັກ.
-* '''ການສະກົດຈິດສຳລັບການບັນເທົາທຸກ (Hypnotherapy):''' ເປັນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສະກົດຈິດທາງການແພດ, ໂດຍເນັ້ນການໃຊ້ຄຳແນະນຳເພື່ອສຳຫຼວດ ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາທາງຈິດໃຈ ແລະ ອາລົມ. ບາງຄັ້ງອາດລວມເຖິງ [[ການສະກົດຈິດຖອຍຫຼັງ]].
+* '''ການສະກົດຈິດເພື່ອການພັດທະນາຕົນເອງ''': ເພື່ອເພີ່ມຄວາມຫມັ້ນໃຈ, ການຮຽນຮູ້, ແລະ ການປັບປຸງສະມາທິ.
-* '''ການສະກົດຈິດແບບສະແດງ (Stage Hypnosis):''' ເປັນການນຳໃຊ້ເພື່ອຄວາມບັນເທີງ, ສ່ວນຫຼາຍຈະເລືອກຜູ້ທີ່ມີຄວາມອ່ອນໄຫວສູງ (highly suggestible) ເພື່ອໃຫ້ສະແດງພຶດຕິກຳຕ່າງໆຢ່າງມ່ວນຊື່ນ. ປະເພດນີ້ອາດຈະສ້າງຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດກ່ຽວກັບການສະກົດຈິດໃນທາງການແພດ.
+* '''ການສະກົດຈິດສຳລັບການບັນເທີງ''': ເປັນການສະແດງໃນລະດັບວິນຍານ ເພື່ອເຮັດໃຫ້ຜູ້ຊົມປະທັບໃຈ.
+* [[ການສະກົດຈິດຍ້ອນກັບ|'''ການສະກົດຈິດຍ້ອນກັບ''']]: ເປັນເຕັກນິກໜຶ່ງທີ່ນຳໃຊ້ເພື່ອຊ່ວຍໃຫ້ຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຈື່ຄືນເຖິງປະສົບການໃນອະດີດ, ມັກໃຊ້ໃນການບຳບັດບັນຫາທີ່ມີຮາກເຫງົ້າມາຈາກເມື່ອກ່ອນ.
 == ການຄົ້ນຄວ້າທາງວິທະຍາສາດ ==
-ວິທະຍາສ
+ວິທະຍາສາດສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າ ສະຫມອງໃນສະພາບການສະກົດຈິດມີການເຄື່ອນໄຫວທີ່ແຕກຕ່າງຈາກສະພາບປົກກະຕິ. ການສຶກສາດ້ວຍເຄື່ອງສະແກນ MRI ໄດ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນການຫຼຸດລົງຂອງການເຊື່ອມຕໍ່ໃນບາງສ່ວນຂອງສະຫມອງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການຕັດສິນໃຈ ແລະ ການຮູ້ຕົວເອງ, ໃນຂະນະທີ່ສ່ວນທີ່ຮັບຜິດຊອບຕໍ່ການຈິນຕະນາການ ແລະ ຄວາມສຸມໃສ່ ເຄື່ອນໄຫວເພີ່ມຂຶ້ນ. ນີ້ຊ່ວຍອະທິບາຍວ່າເປັນຫຍັງຜູ້ຮັບການສະກົດຈິດຈຶ່ງຍອມຮັບຄຳແນະນຳໄດ້ດີຂຶ້ນ ໂດຍທີ່ຍັງຮູ້ຕົວຢູ່.
+== ການນຳໃຊ້ການສະກົດຈິດ ==
+ໃນສປປ ລາວ, ການນຳໃຊ້ການສະກົດຈິດຍັງມີຂະໜາດຈຳກັດ ແຕ່ກຳລັງເພີ່ມຂ