Hipinosi: Difference between revisions

Latest revision as of 07:35, 1 April 2026

Hipinosi (vakadidike: Hypnosis) e dua na ivakarau ni bula e vakayagataki me vakayavalati na vakanananu, me vakadodonutaki na yalomatua, ka me vakabulai kina e so na mate se cati ni lomana. E sega ni dua na matanitu, ia e dua na ivakarau ni veivakasaurarataki ka rawa ni vakayagataki me vukei ira na tamata ena nodra veisiga se ena veivakabulai. Ena Viti, e sa vakayagataki tiko ena veimataqali sala: ena veivakabulai, ena veivakatorocaketaki, kei na veivosaki vaka-Yalo.

Na iTuvatuva ni Ka

Hipinosi e dua na iwalewale vaka-Yalo e vakayagataki kina e dua na dauveivakasaurarataki (hypnotist) me vakasaurarataki e dua na tamata (subject) me yacova e dua na ivakarau e rawa kina ni vakadodonutaki na nona vakanananu, vakasama, se na nona yaloqaqa. Ena gauna oqo, e rawa ni vakayagataki na hipinosi me vakadodonu, me vakaukauwa, se me vakaduiduitaki na veika e nanuma na tamata. E sega ni dua na ka e vakayagataki kina na dra, ia e dua na iwalewale e dau vakayacori ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na mate ni loma me vaka na Yalo ni Bula Cava, na Yalo ni Veivakararawataki, na kavoro, se me vakacegui na rarawa ni bula.

Na Veika e Yaco ena Veigauna Sa Oti (iTukutuku ni Vuravura kei Viti)

Ena vuravura, na hipinosi e sa vakayagataki tiko mai na gauna makawa. Na kai Peresia, kai Ijipita, kei na veimatanitu makawa era sa vakayagataki tiko na veimataqali vakasaurarataki vaka-yalo me vakabulai na mate. Ia, na hipinosi vaka-Vavalagi e tekivu ena ikavalikalagi lalai ni 18, ena vuku ni dua na dokita mai Ositerelia ko Franz Mesmer, ka a vakayagataka na nona ivakarau "mesmerism". Ena ika 19, e sa vakayagataki sara vakalevu na hipinosi ena veivakabulai, sega walega ena loma ni bula ia ena veisau ni bula talega.

Ena Viti, na veivakasaurarataki vaka-yalo e sega ni ka vou. Na veimataqali Vakatevoro kei na Dauvagunu e dau vakayagataki tiko na veisala vaka-Yalo me vakasaurarataki, me vakadodonu, se me vakaduiduitaki e dua na tamata. Na veiliutaki ni lotu, me vaka na Bete, e rau dau vakayagataki tiko na vosa, na sere, kei na veimataqali iyaragi me vakayacori e dua na ivakarau vakataki koya. Na hipinosi vaka-Vavalagi e sa mai vakayagataki tiko ena Viti ena ika 20, ena gauna sa mai tekivu vakayaca kina na veivakabulai vaka-Pisikoloji. E vuqa na noda dauveivakabulai era sa qai vuli na hipinosi me vakataka e dua na iyaya ni nodra veivakabulai.

Na Veimataqali Hipinosi

E vuqa na mataqali hipinosi e vakayagataki ena vuravura, ka rawa ni vakayagataki ena Viti.

Hipinosi Kaukauwa (Traditional Hypnosis): Oqo e dau vakayagataki ena veivakasala, ka rawa ni vakayagataki me vakadodonu na tamata ena dua na ka. E dau vakayacori ena veidredre ka vakayagataki na vosa vaka-kaukauwa.
Hipinosi Vakaitaukei (Ericksonian Hypnosis): Sa vakayacori ena veisala e sega ni dredre, ka vakayagataki tiko na veitalanoa, na veivakararamataki, kei na veivakasala e sega ni koto ena mata. E vakayagataki me vakaduiduitaki na vakanananu.
Hipinosi Vakayalo (Self-Hypnosis): Oqo e vakayacori vakataki koya. E vuli kina e dua na tamata me vakasaurarataki koya vakataki koya me vakana na nona lomana, me vakacegui na rarawa, se me vakaukauwa na nona nanuma.
Hipinosi ni Lesu Tale (Regression Hypnosis): E vakayagataki me lesu tale ki na gauna sa oti, se me raica na veika e a yaco ena bula oqo se na veibuli sa oti. E dau vakayagataki me vakaduiduitaki na mate ni loma mai na gauna sa oti.
Hipinosi Vakaveivakabulai (Clinical Hypnosis): Oqo e vakayagataki sara ga ena veivakabulai. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na rarawa ni bula, me vakacegui na kavoro, me vakaduiduitaki na kena via kana, se me vukei ena kena biu na yaqona se suka.

Na iVakadidike ni Saenisi kei na iVakaro

E vuqa na iVakadidike ena vuravura e vakadinadina tiko ni rawa ni vakayagataki na hipinosi me vukei ena veimataqali mate. Na American Psychological Association e vakabauta ni rawa ni vakayagataki ena veivakabulai. Ena Viti, e sega sara tikoga na iVakadidike levu e caka me baleta na hipinosi, ia e vuqa na noda dauveivakabulai era sa raica tiko na kenai yau. E rawa ni vakayagataki me:

Vakaceguya na rarawa ni bula (pain management)
Vakaduiduitaki na mate ni loma (anxiety, depression)
Vakaduiduitaki na kena via kana levu (weight loss)
Biu na itovo ca (vakadodonu me biu na yaqona, suka, etc.)
Vakaukauwataki na vakanananu me baleta na vuli, cakacaka, se sasaga

Na Veiyalayalati ni Hipinosi ena Viti

Ena Viti, na hipinosi e sega ni dua na ka e vakavotukanataki ena dua na mataivalu. E sega ni dua na lawa e vakamacalataka tiko na cakacaka ni dauveivakasaurarataki. Ia, na veivakabulai e vakayagataki kina na hipinosi, me vaka na veivakabulai vaka-Pisikoloji, e gadreva me vakayacori ga e dua na tamata e vakadewataki (vakadidike) me vaka na Clinical Psychologist, Psychiatrist, se Registered Counselor. Na kena vakayagataki ena vanua tale eso me vaka na veivakatorocaketaki, veivakasala, se na veivosaki vaka-Yalo, e sega ni gadreva e dua na vakadewataki, ia e dodonu me vakayacori e dua na tamata e kila na ka e cakava.

Na iTuvaki ni Bula e Viti e vakasaqara me rawa ni vakadewataki na veivakabulai kece, ia na hipinosi vakataki koya e se bera ni vakadewataki. E dodonu me vakayagataki vata kei na veivakabulai tale eso.

Na iVakarau Vakavanua kei na iVakabauta

Ena vanua ko Viti, na hipinosi e rawa ni veivosakitaki vata kei na iVakarau Vakavanua. E vuqa na kai Viti era vakabauta tiko na veika vaka-Yalo, na veivakasaurarataki, kei na veiliutaki ni lotu. E so era raica na hipinosi vaka-Vavalagi me vaka e dua na iyaya ni veivakasaurarataki vaka-vanua. E so tale era raica me vaka e dua na ka e veivakaduiduitaki kei na nodra iVakabauta vakalotu. E taukena bibi na kena vakayagataki na hipinosi ena veisala e vakabibitaka na iTaukei, ka sega ni vakacacana na iVakarau Vakavanua.

Na veiliutaki ni lotu e Viti, me vaka na Methodist, Catholic, kei na Assemblies of God, e sega ni dua na ka e tukuna tiko me baleta na hipinosi. E so era vakabauta ni rawa ni vakayagataki kevaka e vukei na tamata, ia e so era rerevaka na kena rawa ni vakayagataki ena veisala e sega ni vinaka. E dodonu me vakayagataki ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui.

Na Dauveiqaravi mai Viti

E vuqa na tamata mai Viti era sa vakayagataki tiko na hipinosi ena nodra cakacaka.

Dr. Apenisa Logavatu: E dua na Clinical Psychologist mai Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vakaiveivakabulai ena nona veivakabulai, vakasamataka na mate ni loma kei na veivakaduiduitaki.
Mereoni Lewatu: E dua na Dauveivakasala (Life Coach) ka dau vuli na hipinosi vaka-Ericksonian. E cakacaka tiko ena veivakatorocaketaki ni tamata, vakasamataka na vuli, cakacaka, kei na veiwekani.
Naca Health and Wellness Centre: E dua na vale ni veivakabulai e Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vata kei na veivakabulai tale eso me vaka na massage therapy kei na yoga, me vakacegui na rarawa kei na kavoro.
Na Veiqaravi Vaka-Pisikoloji ni Univesiti mai Viti: E so na nodra gone vuli era sa vuli tiko na hipinosi me vaka e dua na iyaya ni veivakabulai, ka rawa ni vakayagataki ena nodra cakacaka ena loma ni ika 5.

Raica tale

Veiukeuke

@@ Line 1: / Line 1: @@
-'''Hipinosi''' (ng’ekiweddeko '''hipinotiizimu''') kye kiyitibwa ekifo ky’obulamu obw’omubiri n’omwoyo ekitegeeza nti omuntu alina okwegatta ku kigendererwa ekimu era nga tannaba kukola kintu kyonna. Mu butuufu, hipinosi kwe kukozesa '''okusunsula''' okw’omwoyo okukola emirimu egy’enjawulo, nga gino gisobola okuba okwawula obulwadde, okukendeeza ku nsonga z’omwoyo, n’okweyongerayo ku by’obumanyirivu. Mu Uganda, ekigendererwa kino kiyitibwa '''okusunsula''' oba '''okukwasa''' era kikozesebwa mu ngeri nnyingi ez’enjawulo.
+'''Hipinosi''' (vakadidike: ''Hypnosis'') e dua na ivakarau ni bula e vakayagataki me vakayavalati na vakanananu, me vakadodonutaki na yalomatua, ka me vakabulai kina e so na mate se cati ni lomana. E sega ni dua na matanitu, ia e dua na ivakarau ni veivakasaurarataki ka rawa ni vakayagataki me vukei ira na tamata ena nodra veisiga se ena veivakabulai. Ena Viti, e sa vakayagataki tiko ena veimataqali sala: ena veivakabulai, ena veivakatorocaketaki, kei na veivosaki vaka-Yalo.
-== Enkola ==
+== Na iTuvatuva ni Ka ==
-Hipinosi kwe kukozesa enkola y’okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu. Mu kifo kino, omuntu asobola okukkiriza ebigambo, endowooza, oba ebigendererwa ebilungi nnyo okusinga nga bwe yali mu kifo ky’obulamu ekirina obutaputapu. '''Omuhipinotiiza''' (oyo akola hipinosi) ye y’ayamba omuntu okuyingira mu kifo kino nga akozesa ebigambo, ebirowoozo, oba ebifaananyi. Nga bino bikolebwa, '''omuntu ahinnyikizibwa''' (oyo ahinnyikizibwa) asobola okubeera n’obuyinza okukendeeza ku nsonga ezimu, okwawula obuzibu bw’omubiri n’omwoyo, era n’okweyongerayo ku by’okutegeera.
+'''Hipinosi''' e dua na iwalewale vaka-Yalo e vakayagataki kina e dua na dauveivakasaurarataki (hypnotist) me vakasaurarataki e dua na tamata (subject) me yacova e dua na ivakarau e rawa kina ni vakadodonutaki na nona vakanananu, vakasama, se na nona yaloqaqa. Ena gauna oqo, e rawa ni vakayagataki na hipinosi me vakadodonu, me vakaukauwa, se me vakaduiduitaki na veika e nanuma na tamata. E sega ni dua na ka e vakayagataki kina na dra, ia e dua na iwalewale e dau vakayacori ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na '''mate ni loma''' me vaka na '''[[Yalo ni Bula Cava]]''', na '''[[Yalo ni Veivakararawataki]]''', na kavoro, se me vakacegui na rarawa ni bula.
-Era waliwo '''okusunsula omwoyo''' okw’omwoyo ogw’ekikula ky’abantu, nga kino kikozesebwa mu kunoonyereza ku by’okuzalibwa okwaliwo, nga bino bikwatagana n’ekigambo ekya [[Hipinosi ey’okudda Emabega]].
+== Na Veika e Yaco ena Veigauna Sa Oti (iTukutuku ni Vuravura kei Viti) ==
-== Ebyafaayo by’Hipinosi mu nsi yonna ne mu Uganda ==
+Ena vuravura, na hipinosi e sa vakayagataki tiko mai na gauna makawa. Na kai Peresia, kai Ijipita, kei na veimatanitu makawa era sa vakayagataki tiko na veimataqali vakasaurarataki vaka-yalo me vakabulai na mate. Ia, na hipinosi vaka-Vavalagi e tekivu ena ikavalikalagi lalai ni 18, ena vuku ni dua na dokita mai Ositerelia ko Franz Mesmer, ka a vakayagataka na nona ivakarau "mesmerism". Ena ika 19, e sa vakayagataki sara vakalevu na hipinosi ena veivakabulai, sega walega ena loma ni bula ia ena veisau ni bula talega.
-Mu nsi yonna, enkola z’okusunsula zaaliwo okuva edda. Abantu ab’edda mu Misiri, mu Buyonaani, n’e Bukiika ddala baakozesanga enkola ez’okukwasa okwawula obulwadde. Mu kyasa eky’ekkumi n’omwenda, omusomesa omungereza '''James Braid''' yassaako erinnya “hipinotiizimu” okuva mu kigambo ky’Olugereeki ''hypnos'' ekitegeeza “obutulo.” Oluvannyuma, abalwanyi ab’enjawulo nga '''Sigmund Freud''' baakozesa hipinosi mu kunoonyereza ku nsonga z’omwoyo.
+Ena Viti, na veivakasaurarataki vaka-yalo e sega ni ka vou. Na veimataqali '''[[Vakatevoro]]''' kei na '''[[Dauvagunu]]''' e dau vakayagataki tiko na veisala vaka-Yalo me vakasaurarataki, me vakadodonu, se me vakaduiduitaki e dua na tamata. Na veiliutaki ni lotu, me vaka na Bete, e rau dau vakayagataki tiko na vosa, na sere, kei na veimataqali iyaragi me vakayacori e dua na ivakarau vakataki koya. Na hipinosi vaka-Vavalagi e sa mai vakayagataki tiko ena Viti ena ika 20, ena gauna sa mai tekivu vakayaca kina na veivakabulai vaka-Pisikoloji. E vuqa na noda dauveivakabulai era sa qai vuli na hipinosi me vakataka e dua na iyaya ni nodra veivakabulai.
-Mu Uganda, enkola z’okusunsula zaaliwo mu mateeka ga kikula ky’abantu nga tezinnaba kuyitibwa “hipinosi.” Abasawo ab’edda, nga '''Abafumu''' n’'''Abagiriki''', baakozesanga endowooza, emizannyo, n’ebitiibwa okusunsula abalwadde. Enkola eno yali etereddwa mu mateeka ga kikula ky’abantu era nga tekiriimu ebigambo by’obuyambi bw’omwoyo obw’amawulire. Mu myaka gya 1990, enkola z’obuyambi bw’omwoyo eza waggulu ne zitandika okweyolekera mu Uganda, nga ziyita mu by’emisomo, eby’obulamu, n’eby’okweyongerayo ku by’obumanyirivu.
+== Na Veimataqali Hipinosi ==
-== Enkola z’Hipinosi ez’enjawulo ==
+E vuqa na mataqali hipinosi e vakayagataki ena vuravura, ka rawa ni vakayagataki ena Viti.
-Waliwo enkola nnyingi z’okukola hipinosi:
+* '''Hipinosi Kaukauwa (Traditional Hypnosis):''' Oqo e dau vakayagataki ena veivakasala, ka rawa ni vakayagataki me vakadodonu na tamata ena dua na ka. E dau vakayacori ena veidredre ka vakayagataki na vosa vaka-kaukauwa.
+* '''Hipinosi Vakaitaukei (Ericksonian Hypnosis):''' Sa vakayacori ena veisala e sega ni dredre, ka vakayagataki tiko na veitalanoa, na veivakararamataki, kei na veivakasala e sega ni koto ena mata. E vakayagataki me vakaduiduitaki na vakanananu.
+* '''Hipinosi Vakayalo (Self-Hypnosis):''' Oqo e vakayacori vakataki koya. E vuli kina e dua na tamata me vakasaurarataki koya vakataki koya me vakana na nona lomana, me vakacegui na rarawa, se me vakaukauwa na nona nanuma.
+* '''[[Hipinosi ni Lesu Tale]] (Regression Hypnosis):''' E vakayagataki me lesu tale ki na gauna sa oti, se me raica na veika e a yaco ena bula oqo se na veibuli sa oti. E dau vakayagataki me vakaduiduitaki na mate ni loma mai na gauna sa oti.
+* '''Hipinosi Vakaveivakabulai (Clinical Hypnosis):''' Oqo e vakayagataki sara ga ena veivakabulai. E rawa ni vakayagataki me vakabulai na rarawa ni bula, me vakacegui na kavoro, me vakaduiduitaki na kena via kana, se me vukei ena kena biu na yaqona se suka.
-* '''Hipinosi ey’okwekalakaasa''': Eno gye y’enkola ey’okukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu. Omuhipinotiiza alowooza omuntu nga amugamba ebigambo ebigenderera okumusunsula.
+== Na iVakadidike ni Saenisi kei na iVakaro ==
-* '''Hipinosi ey’okweyongerayo ku by’obumanyirivu''': Eno gye y’enkola ey’okukozesa ebirowoozo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu. Omuhipinotiiza alowooza omuntu nga amugamba ebirowoozo ebigenderera okumusunsula.
-* '''Hipinosi ey’okweyongerayo ku by’obulamu''': Eno gye y’enkola ey’okukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu. Omuhipinotiiza alowooza omuntu nga amugamba ebigambo ebigenderera okumusunsula.
-* '''Hipinosi ey’okudda emabega''': Eno gye y’enkola ey’okukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okudda emabega mu by’okuzalibwa okwaliwo. Eno esobozesa omuntu okunoonyereza ku nsonga z’omwoyo ezisinga okudda emabega. Wano w’olinya okusoma ebisingawo ku [[Hipinosi ey’okudda Emabega]].
-== Okunoonyereza kw’Sayansi ku Hipinosi ==
+E vuqa na iVakadidike ena vuravura e vakadinadina tiko ni rawa ni vakayagataki na hipinosi me vukei ena veimataqali mate. Na '''[[American Psychological Association]]''' e vakabauta ni rawa ni vakayagataki ena veivakabulai. Ena Viti, e sega sara tikoga na iVakadidike levu e caka me baleta na hipinosi, ia e vuqa na noda dauveivakabulai era sa raica tiko na kenai yau. E rawa ni vakayagataki me:
-Mu sayansi, hipinosi erina obukakafu obw’enjawulo. '''Ebifaananyi by’okusunsula''' (neuroimaging) biraga nti mu kiseera ky’okusunsula, ebitundu by’obwonko ebikola ku nkola y’okutegeera (ng’ prefrontal cortex) bikola mu ngeri enkalu, ate ebitundu ebikola ku nkola y’okutegeera (ng’ anterior cingulate cortex) ne bikola nnyo. Kino kiraga nti omuntu ahinnyikizibwa asobola okukkiriza ebigambo n’endowooza nga tannaba kuziyita mu ngeri ey’okwekalakaasa.
+* Vakaceguya na rarawa ni bula (pain management)
+* Vakaduiduitaki na mate ni loma (anxiety, depression)
+* Vakaduiduitaki na kena via kana levu (weight loss)
+* Biu na itovo ca (vakadodonu me biu na yaqona, suka, etc.)
+* Vakaukauwataki na vakanananu me baleta na vuli, cakacaka, se sasaga
-Mu by’obulamu, okunoonyereza kwaaga obukakafu nti hipinosi esobola okwawa obulwadde obw’enjawulo, okuli:
+== Na Veiyalayalati ni Hipinosi ena Viti ==
-* Okukendeeza ku nsonga z’omwoyo (okwawula obunaku, okweraliikirira, okutya)
-* Okukendeeza ku nsonga z’omubiri (okukendeeza ku ndwadde ez’omubiri, okukendeeza ku ndwadde ez’omubiri ez’enjawulo)
-* Okwongera obukakafu mu by’emisomo (okweyongerayo ku by’okutegeera, okwongera obukakafu mu by’okutegeera)
-N’aganye, abasaabo abamu tebakkiriza nti hipinosi kye kino kyokka, era bagamba nti kino kye kukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu.
+Ena Viti, na hipinosi e sega ni dua na ka e vakavotukanataki ena dua na mataivalu. E sega ni dua na lawa e vakamacalataka tiko na cakacaka ni dauveivakasaurarataki. Ia, na veivakabulai e vakayagataki kina na hipinosi, me vaka na veivakabulai vaka-Pisikoloji, e gadreva me vakayacori ga e dua na tamata e vakadewataki (vakadidike) me vaka na Clinical Psychologist, Psychiatrist, se Registered Counselor. Na kena vakayagataki ena vanua tale eso me vaka na veivakatorocaketaki, veivakasala, se na veivosaki vaka-Yalo, e sega ni gadreva e dua na vakadewataki, ia e dodonu me vakayacori e dua na tamata e kila na ka e cakava.
-== Enkozesa y’Hipinosi mu Uganda ==
+Na '''[[iTuvaki ni Bula]]''' e Viti e vakasaqara me rawa ni vakadewataki na veivakabulai kece, ia na hipinosi vakataki koya e se bera ni vakadewataki. E dodonu me vakayagataki vata kei na veivakabulai tale eso.
-Mu Uganda, hipinosi ekozesebwa mu ngeri nnyingi:
+== Na iVakarau Vakavanua kei na iVakabauta ==
-* Mu '''by’obulamu''': Abasaabo ab’enjawulo, nga abasaabo ab’omwoyo (psychiatrists) n’abasaabo ab’omubiri, bakozesa hipinosi okwawa obulwadde obw’omwoyo nga okweraliikirira, okunakuwala, n’endwadde ez’okwebuzaako.
-* Mu '''by’emisomo''': Abayizi ab’enjawulo bakozesa hipinosi okweyongerayo ku by’okutegeera, okukendeeza ku nsonga z’omwoyo ez’okweyongerayo, n’okwongera obukakafu mu by’okutegeera.
-* Mu '''by’okweyongerayo ku by’obumanyirivu''': Abantu ab’enjawulo bakozesa hipinosi okweyongerayo ku by’obumanyirivu, okwongera obukakafu mu by’okutegeera, n’okukendeeza ku nsonga z’omwoyo.
-* Mu '''mateeka ga kikula ky’abantu''': Mu mateeka ga kikula ky’abantu, enkola z’okusunsula zaakozesebwa mu kunoonyereza ku by’okuzalibwa okwaliwo n’okwawula obuzibu bw’omwoyo.
-== Embeera y’Hipinosi mu mateeka ga Uganda ==
+Ena vanua ko Viti, na hipinosi e rawa ni veivosakitaki vata kei na iVakarau Vakavanua. E vuqa na kai Viti era vakabauta tiko na veika vaka-Yalo, na veivakasaurarataki, kei na veiliutaki ni lotu. E so era raica na hipinosi vaka-Vavalagi me vaka e dua na iyaya ni veivakasaurarataki vaka-vanua. E so tale era raica me vaka e dua na ka e veivakaduiduitaki kei na nodra iVakabauta vakalotu. E taukena bibi na kena vakayagataki na hipinosi ena veisala e vakabibitaka na iTaukei, ka sega ni vakacacana na iVakarau Vakavanua.
-Mu Uganda, hipinosi terina mateeka agagiweraamu. N’aganye, enkola z’obuyambi bw’omwoyo ez’enjawulo ziri mu mateeka ga gavumenti. '''Ekibiina ky’Abasaabo ab’Omwoyo mu Uganda''' (Uganda Counselling Association) kikola ku nkola z’obuyambi bw’omwoyo, nga kino kijjira mu kukwasagana n’enkola z’okusunsula. Era, '''Minisitule y’eby’Obulamu''' erina obuvunaanyizibwa okuyita mu nkola z’obulamu ez’enjawulo, nga zino zijjira mu kukwasagana n’enkola z’okusunsula.
+Na veiliutaki ni lotu e Viti, me vaka na Methodist, Catholic, kei na Assemblies of God, e sega ni dua na ka e tukuna tiko me baleta na hipinosi. E so era vakabauta ni rawa ni vakayagataki kevaka e vukei na tamata, ia e so era rerevaka na kena rawa ni vakayagataki ena veisala e sega ni vinaka. E dodonu me vakayagataki ena veidredre, vakabauta, kei na veivakadonui.
-Abakozi b’obuyambi bw’omwoyo mu Uganda basuubirwa okubeera nga baakwatagana n’amateeka ag’enjawulo, nga gano gasalawo enkola z’obuyambi bw’omwoyo ez’enkalu. N’olwekyo, hipinosi esobola okukolebwa mu Uganda nga ekozesebwa mu ngeri ey’amateeka, wabula nga ekwata ku nkola z’obuyambi bw’omwoyo ez’enkalu.
+== Na Dauveiqaravi mai Viti ==
-== Enkola y’Abantu mu Uganda ku Hipinosi ==
+E vuqa na tamata mai Viti era sa vakayagataki tiko na hipinosi ena nodra cakacaka.
-Mu Uganda, enkola y’abantu ku hipinosi ekyuka. Abantu abamu balina okukkiriza hipinosi nga kino kye kukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu. Abalala tebakkiriza, era bagamba nti kino kye kukozesa ebigambo okutegeeza omuntu okutuuka mu kifo ky’obulamu ekirimu okwegatta ku kigendererwa ekimu.
+* '''Dr. Apenisa Logavatu''': E dua na Clinical Psychologist mai Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vakaiveivakabulai ena nona veivakabulai, vakasamataka na mate ni loma kei na veivakaduiduitaki.
+* '''Mereoni Lewatu''': E dua na Dauveivakasala (Life Coach) ka dau vuli na hipinosi vaka-Ericksonian. E cakacaka tiko ena veivakatorocaketaki ni tamata, vakasamataka na vuli, cakacaka, kei na veiwekani.
+* '''Naca Health and Wellness Centre''': E dua na vale ni veivakabulai e Suva e vakayagataki tiko na hipinosi vata kei na veivakabulai tale eso me vaka na massage therapy kei na yoga, me vakacegui na rarawa kei na kavoro.
+* '''Na Veiqaravi Vaka-Pisikoloji ni Univesiti mai Viti''': E so na nodra gone vuli era sa vuli tiko na hipinosi me vaka e dua na iyaya ni veivakabulai, ka rawa ni vakayagataki ena nodra cakacaka ena loma ni ika 5.
-Mu mateeka ga kikula ky’abantu, enkola z’okusunsula zaaliwo nga tezinnaba kuyitibwa “hipinosi.” Abantu ab’edda baakozesanga enkola z’okusunsula mu kunoonyereza ku by’okuzalibwa okwaliwo n’okwawula obuzibu bw’omwoyo. Kino kiraga nti enkola y’abantu ku hipinosi ekyuka mu ngeri ey’enjawulo.
+== Raica tale ==
-== Abakozi ba Hipinosi mu Uganda ab’ennyini ==
+* [[Yalo ni Bula Cava]]
+* [[Yalo ni Veivakararawataki]]
+* [[Pisikoloji]]
+* [[Vakatevoro]]
+* [[Dauvagunu]]
+* [[Hipinosi ni Lesu Tale]]
-Mu Uganda, waliwo abakozi b’enjawulo abakozesa hipinosi mu mirimu gyabwe:
+== Veiukeuke ==
-* '''Dr. Samuel Malinga''': Omusawo omukulu mu by’obulamu omwoyo era nga akozesa hipinosi mu kuwonya abalwadde ab’enjawulo.
-* '''Proff. Evelyn Kiapi''': Omusomesa mu by’emisomo era nga akozesa hipinosi mu kweyongerayo ku by’okutegeera n’okukendeeza ku nsonga z’omwoyo.
-* '''Sheikh Ali Male''': Omulamu ow’eddiini y’Abayisiraamu era nga akozesa enkola z’okusunsula mu kunoonyereza ku by’okuzalibwa okwaliwo n’okwawula obuzibu bw’omwoyo.
-* '''Rita Nalubega''': Omukozi w’obuyambi bw’omwoyo era nga akozesa hipinosi mu kuwonya abantu ab’enjawulo.
-Bano b’abamu ku bakozi ab’ennyini mu Uganda abakozesa hipinosi mu mirimu gyabwe.
-== Laba ne bino ==
-* [[Hipinosi ey’okudda Emabega]]
-* [[Okusunsula]]
-* [[Obulwadde bw’Omwoyo]]
-* [[Okunoonyereza ku By’okuzalibwa Okwaliwo]]
-* [[Eby’obulamu mu Uganda]]
-== Ebiwandiko ==
 <references />
 [[Category:Hipinosi]]
-[[Category:Okusunsula]]
+[[Category:Pisikoloji]]
-[[Category:Eby’obulamu mu Uganda]]