Hypnosis: Difference between revisions

From Reincarnatiopedia
Bot: Created Hypnosis article in Fanti
Bot: Created Hypnosis article in Pangasinan
Line 1: Line 1:
'''Hypnosis''' (Fante: ''Nkate a Wɔde Ma Nkɔm Hyɛ Asɛm a Wɔn Adwen Wɔ Mu'') yɛ adwen mu nsakrae a wɔde ma wɔ berɛ a obi anya nkate a ɔyɛ den mu, a ɛno mu no, onipa no adwen yɛ nhyɛmu na ɔtie afotu a wɔde ma no yie. Ɛnyɛ aduru anaa adwuma a wɔde nsa yɛ, na mmom ɛyɛ adwen mu nhyehyɛe a ɔkwankyerɛfo (hypnotist) ne ɔkwankyerɛ a wɔde hyɛ mu (hypnotee) di nkitaho. Wɔ Ghana Fante kurom no, wɔtaa frɛ no "adwen a wɔde to mu" anaa "nkate a wɔde ma wɔn adwen si ase."
'''Hypnosis''' (Ingles; tinawag met ya '''hipnosis''' o '''pahimateng''' ed Pangasinan) et sakey a proseso na say pampasigla a panagkakasundo tan panagtalina ed lalapuan a hipnotista tan say pasyente (hipnotisado) pian nabuksan so konsensya na sakey a totoo ed saray espesipiko a suhestyon, imahen, tan panaglinawa. Say proseson et mankakaukulan na panagkontra ed atension tan panagpokus ed atension diad lalapuan a hipnotista, a mangiter na dalan ed panagbaliw na panunot, panaglinawa, panagkikimey, tan panagkonsiensya. Diad Pilipinas, say hipnosis et ginagamit la ed medisina, sikolohiya, panagtaral na ugali, tan bilang intertainment, balet walaan met na saray kontrobersia tan kultural a panangibabaet.


== Nkyerɛase ==
== Depinision ==
Hypnosis yɛ adwen mu tebea a ɛyɛ kɛse a ɛma onipa no nya tumi kɛse a ɔde bɔ ne ho ban, na mmom ɛma n'adwen yɛ nhyɛmu na ɔtie afotu a wɔde ma no yie. Obiara nnipa a wɔwɔ nkate mu no, wɔn adwen mu nsakrae a ɛba no yɛ soronko. '''Nkate a wɔde ma wɔn adwen si ase''' no mu no, onipa no tumi yɛ adwuma a ɛkorɔn wɔ n'adwen mu, te sɛ aniberɛ a ɛyɛ den a ɔpɛ sɛ ɔyɛ, anaa ateetee a ɛma no tumi da so ara yɛ adwuma. Hypnosis nnyɛ aduru a ɛma wɔda, na onipa a wɔde hyɛ mu no nnome ase; wɔte asɛm no nyinaa na wɔtumi de wɔn pɛ so ayɛ biribiara a ɛnnɛ wɔn pɛ.
'''Hipnosis''' et sakey a estadon na '''panagpokus na atension''' tan panagtalina ed saray suhestyon. Agto kabaliksan na panagturog o panagkawala na kontrol ed sarili. Say hipnotisado et walay kontrol ed saray gagawaen to tan saray desisyon to. Say hipnosis et opisyal a depinision na '''American Psychological Association''' bilang sakey a "koperasyon a interaksion" a pakadurongen na hipnotista tan say kliente. Say hipnosis diad Pilipinas et masansan ya inaarap ed [[Sikolohiya]] tan [[Alternatibong Medisina]] lapud saray aplikasyon to ed panagtaral na sakit ed panunot tan panagbaliw na ugali.


== Abakɔsɛm ==
== Kasaysayan ==
=== Wiase Nyinaa Abakɔsɛm ===
=== Global a Kasaysayan ===
Wɔ wiase afanaa so no, hypnosis anya ne kwan fi tete berɛ mu. Nanso, sɛ nhwehwɛmu ahorow a wɔyɛ wɔ adwen mu nyansahu mu no, ɛfiri ase wɔ 18th century mu berɛ a Franz Mesmer, a ɔyɛ Austrian oduruyɛfo no, hyɛɛ ase de ne "mesmerism" adwuma no yɛɛ adwuma. Oduruyɛfo a ɔto so abien, James Braid a ɔfiri Scotland no, na ɔde "hypnosis" asɛm no bae wɔ 19th century mu. Ɔno na ɔkyerɛɛ sɛ ɛnyɛ "ahummɔbor" tumi, na mmom ɛyɛ adwen mu nsakrae a ɛfiri nkate mu nhyehyɛe a wɔayɛ no.
Say hipnosis et anggad natan so ginagawa nen '''Franz Mesmer''', sakey a doktor ya Aleman nen maika-18 a siglo, a singa say teoriya to ya "magnetismo animal." Nen maika-19 a siglo, say doktor ya Scottish a si '''James Braid''' so inmuna a nangaran na "hipnosis" manipud ed Greek a salitan "hypnos" (turog). Nikadkadunan so siensia na hipnosis nen maika-20 a siglo la ed abung na '''Milton H. Erickson''', sakey a Amerikano a payakiat, a nangitunda na modernon teknikon hipnoterapi.


=== Ghana ne Akan Amanaman Ntam Abakɔsɛm ===
=== Lokal a Kasaysayan ed Pilipinas ===
Wɔ Ghana, nkate a wɔde ma wɔn adwen si ase anaa adwen a wɔde to mu no wɔ ne nkyerɛase ahorow wɔ amammerɛ mu. '''Akomfo''', '''Abosomfo''', ne '''Akyerɛkyerɛfo''' a wɔwɔ Akan amammerɛ mu no, wɔtaa de nkate ahorow, ndwom, ntwere, ne nnam a wɔde hyɛ mu ma wɔn a wɔrehwehwɛ ayaresa anaa asɛmti. Saa nkate ahorow yi, a wɔtaa frɛ no "ɔkɔm" anaa "ahɔhoɔ a wɔde wɔn adwen bɛba" mu no, wɔde di dwuma sɛ ɔkwan a wɔfa so kɔ abusua, asɔre, anaa kurom mu nsɛm mu. Eyi nkyerɛ sɛ hypnosis, sɛnea wiase afanaa no frɛ no, nnɛ yi, ɛwɔ n'akyerɛkyerɛ mu wɔ amammerɛ adwene ahorow a ɛwɔ Ghana.
Diad Pilipinas, say konsepto na panaghimaton o panagsigla ed panunot et agnan natan. Diad tradisyonal a kultura na Pangasinan tan saluyot ya Filipino, wala so konsepto na '''mangkukulam''' o '''arbolaryo''' a manggagamit na pananampalataya, orasyon, tan panagpokus ed atension pian manpabaliw ed kabilian na totoo odino manasik. Say modernon hipnosis et dimmengel la ed Pilipinas kanian panaon na Amerikano, lapud saray doktor tan sikolohista. Say '''Philippine Psychological Association''' (PPA) tan say '''Philippine Psychiatric Association''' so nangiter na patalos ed panagadal tan panangipatalos na hipnosis bilang terapyutikon gamit. Nen 1990s, say '''Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis''' (PSCEH) so inmunan a nangipatalos ed klinikal a hipnosis bilang propesyonal a teknik.


Wɔ 20th century a etwa to no mu no, adesua ahorow a ɛfa adwen mu yare (psychology) no bae wɔ suapɔn ahorow te sɛ [[University of Ghana]] mu. Nnuruyɛfo ne adwen mu yarefo (psychologists) a wɔyɛɛ adwuma wɔ Ghana no hyɛɛ ase de wiase nyansa a ɛfa hypnosis ho no hyɛɛ amammerɛ nhyehyɛe ahorow a ɛwɔ hɔ dedaw no mu. Saa nkitahodi yi ama ebinom akenkan wɔ amammerɛ mu nkate a wɔde ma no mu.
== Saray Klase ==
Wala so manlain-lain a klase na hipnosis a ginagamit diad Pilipinas:


== Nnipa a Wɔde Di Dwuma (Types) ==
* '''Klinikal a Hipnosis''' odino '''Hipnoterapi''': Ginagamit ed terapyutikon kontesto lapud lisiyan sikolohikal, panagbaliw na ugali, panagkontrol ed sakit, tan panagmanage ed sakit. Saray lisiyan singa panagbabawi ed sigarilyo, panagkontrol ed gabat, tan panangibabaw ed anxiety et ginagamat na hipnoterapi.
Hypnosis wɔ nnipa ahorow a wɔfa so de di dwuma. Ebi ne:
* '''Ericksonian Hipnosis''': Say teknikon inusar nen Milton Erickson a manggagamit na metapora tan indirekton suhestyon. Mas epektibo ed saray totoo a ag-akma ed direkton suhestyon.
* '''[[Regression Hypnosis]]''': Say teknik a mangipaulik ed saray nakaraan a kapapaganakan odino eksperiensia a naimpluwensya ed kasalukuyan a ugali tan problema. Diad Pilipinas, say teknikon et ginagamit met ed panangisaliksik na past life regression, balet walaan na kontrobersia lapud relihiyoson pananisia.
* '''Stage Hipnosis''': Say hipnosis bilang intertainment a masansan ya makikita ed TV, sine, tan komedya. Say stage hipnosis et ag-akma ed terapyutikon gamit tan masansan ya mangiter na malimgas a imahen ed hipnosis ed publiko.
* '''Self-Hipnosis''' odino '''Autohypnosis''': Say teknik a manggagamit na sarili a suhestyon pian manpababa ed stress, manpabiskeg ed pokus, odino manpaimaton sarili. Masansan ya ginagamit ed atletiko a panagpabiskeg tan panagmanage ed sakit.


* '''Clinical Hypnosis''': Wɔde di dwuma wɔ ayaresabea mu sɛ ɔkwan a wɔfa so sa yare ahorow, te sɛ aniberɛ a ɛyɛ den (anxiety), ade a ɛma wɔda so ara dwene (PTSD), nnuru a wɔde yɛ aduru (pain management), ne mmɔden a wɔde bɛgyae sɛ wɔde nnuru bɛtra (smoking cessation). Wɔ Ghana, adwen mu yarefo a wɔayɛ hyɛ no wɔ saa dwumadi yi mu no taa yɛ.
== Siensia a Panagsaliksik ==
* '''Hypnotherapy''': Ɛyɛ hypnosis a wɔde sa onipa no adwen mu nsɛm ne nkate mu nsakrae. Ɛtumi boa ma wɔate nkate mu nsɛm a ɛhaw adwene, anaa ateetee a ɛma wɔanya nkate a ɛyɛ fɛ.
Say siensia a panagsaliksik ed hipnosis et nandurongan lan maong. Saray scan na utek a singa '''fMRI''' tan '''PET scan''' so manpapanengneng ya adiskubre ed aktibidad na utek diad hipnosis. Saray panagadal so manpapanengneng ya adiskubre ed panagbaliw ed aktibidad diad '''anterior cingulate cortex''' tan '''prefrontal cortex''', a mangiiter na dalan ed panagbaliw ed panagpokus tan panagkonsiensya. Diad Pilipinas, say '''University of the Philippines College of Medicine''' tan say '''Ateneo de Manila University''' so walay panagadal ed klinikal a hipnosis. Say PPA tan PSCEH so manlalapag na saray panagsanay tan panagkumperensia ed propesyonal a hipnosis. Balet, ag-akma so hipnosis ed amin a totoo; say '''hypnotizability''' et naiwat ed totoo tan totoo.
* '''Stage Hypnosis''': Ɛyɛ dwumadi a wɔyɛ wɔ agodie mu, a wɔtaa kyerɛ wɔ afehyia afahyɛ anaa ahosɛpɛn mu. Ɛwɔ hɔ sɛ wɔde ahurusi, nanso ɛnyɛ ayaresa. Wɔ Ghana, saa dwumadi yi reyɛ nkonim wɔ nnɛyi bere mu.
* '''Self-Hypnosis''': Hɔ na onipa no ankasa de nkate a wɔde ma no hyɛ ne ho mu, a ɛtumi boa ma ɔateetee ne ho, anaa ama ne nkate mu yɛ den. Ɛyɛ adwuma a obiara betumi ayɛ wɔ ne fie.
* '''[[Hypnosis a Wɔsan Kɔ Akyiri]]''' (Regression Hypnosis): Ɛyɛ kwan a wɔfa so san kɔ nkate mu akyiri, a ɛtumi kɔ n'abusua a wɔato ho ahaban anaa nkate a ɛfiri awobere mu, sɛnea ɛbɛyɛ a wobenya asɛmti a ɛwɔ nnɛyi tebea mu.


== Nyansahu Nhwehwɛmu ==
== Aplikasyon ==
Nyansahu nhwehwɛmu a wɔayɛ wɔ wiase afanaa so no adi sɛ hypnosis yɛ adwen mu tebea a ɛyɛ nokware. Neuroimaging nhwehwɛmu a wɔayɛ wɔ fMRI ne EEG so no adi sɛ, berɛ a wɔde hypnosis hyɛ obi mu no, nna mu nsakrae kɛse wɔ ɛnkane a ɛwɔ adwen mu no mu. Eyi kyerɛ sɛ, ɛnyɛ "sɛ wɔpɛ sɛ wɔyɛ" nko, na mmom ɛyɛ adwen mu nsakrae a ɛyɛ nokware.
Diad Pilipinas, say hipnosis et ginagamit ed sumonor a lugar:


Wɔ Ghana no, nhwehwɛmu a ɛkɔ anim wɔ adwen mu yare mu (psychology) ne nyarewa ho nyansahu mu (psychiatry) wɔ suapɔn ahorow mu no, ebia wɔde hypnosis ayɛ nhwehwɛmu kakraa bi. Nanso, ɛwom sɛ ɛnyɛ adesua a ɛyɛ titiriw a wɔyɛ no, nanso aduruyɛfo a wɔwɔ ayaresabea ahorow te sɛ [[Korle-Bu Teaching Hospital]] no, wɔtaa de ka wɔn ayaresa ahorow ho, titiriw wɔ nnuru a wɔde yɛ aduru ne aniberɛ a ɛyɛ den akyi yare ho.
* '''Medisina tan Dentistry''': Ginagamit bilang komplementaryo a terapia ed panagmanage ed sakit, panagbaba ed panagusar na analgesiko, tan panagbabawi ed operasyon. Saray dentista so manggagamit na hipnosis ed panagbaba ed anxiety na pasyente.
* '''Sikolohiya tan Psychiatry''': Ginagamit ed panagtaral na '''post-traumatic stress disorder (PTSD)''', anxiety disorder, phobia, depression, tan addiction. Say [[Regression Hypnosis]] et ginagamit met lapud saray terapista a mangisaliksik na ugali.
* '''Panagbaliw na Ugali''': Say hipnosis et epektibo ed panagbabawi ed panagsigarilyo, panagkontrol ed gabat, panagbabawi ed panaginom na alak, tan panagpabiskeg ed sarili.
* '''Edukasyon tan Sports''': Ginagamit ed panagpabiskeg ed memorya, panagpokus, tan panagpababa ed test anxiety. Diad sports, ginagamit ed panagpaimaton atleta ed kompetisyon.
* '''Forensics''': Say '''forensic hypnosis''' et ginagamit ed imbestigasyon na krimen pian makatulong ed panag-recall na testigo. Balet, say korte ed Pilipinas et ag-akma ed ebidensian hipnosis bilang admissible evidence.


== Nnwuma a Wɔde Di Dwuma (Applications) ==
== Legal a Kasasakupan ed Pilipinas ==
Wɔ Ghana, wɔde hypnosis di dwuma wɔ mfeɛ a atwam no mu wɔ mfeɛ a ɛto so abien no mu:
Akin ya ag-akma so hipnosis ed Pilipinas bilang regulado a propesyon. Say '''Professional Regulation Commission (PRC)''' tan say '''Republic Act 10029''' odino Philippine Psychology Act of 2009 so mangitutunong na panagpraktis na sikolohiya, balet ag-akma so espesipiko a regulasyon ed hipnosis. Saray doktor, sikolohista, tan dentista a lisensyado so makapagpraktis na hipnosis bilang parte na terapyutikon gamit. Say stage hipnosis et sakop na lokal a ordinansa tan say '''Movie and Television Review and Classification Board (MTRCB)''' lapud posible ya mangiter na peligro ed publiko. Say PSCEH tan PPA so mangiter na sertipikasyon ed klinikal a hipnosis, balet say sertipikasyon et ag obligado.


* '''Aduruyɛ Mu''': Sɛ nhwɛsoɔ a wɔde boa ma nnuru a wɔde yɛ aduru no yɛ kɛse wɔ ayaresabea mu, titiriw ma ayaresabea ahorow a ɛkɔ soro, mmɔden a wɔde bɛyare, anaa mmɔden a wɔde bɛyare wɔ awo mu.
== Kultural a Panangibabaet ==
* '''Adwen Mu Ayaresa''': Adwen mu yarefo a wɔayɛ hyɛ no wɔ Ghana no de di dwuma sɛ ɔkwan a wɔfa so sa yare te sɛ aniberɛ a ɛyɛ den, nsɛnnennen a ɛba bere a onipa anya ahaw (depression), ne nkate a ɛhaw adwene a ɛfiri akwantu a ɛyɛ hu mu (PTSD).
Diad kultura na Filipino, say hipnosis et walaan na saray negatibo tan positibon panangibabaet. Dakel so manisia ya say hipnosis et kabangilan na '''kulam''' odino '''pangkukulam''' lapud say panagkontrol ed panunot. Say relihiyoson grupo, singa saray konserbatibon simbaan, so mangitukoy ed hipnosis bilang anti-kristiano odino okulto. Balet, say modernon sikolohiya ed Pilipinas so mangitukoy ed hipnosis bilang siensia a teknik. Say media, a singa telebisyon tan pelikula, so masansan ya mangipatalos na hipnosis bilang makapangiwala a birtud, a mangiter na malimgas a imahen ed publiko. Diad komunidad na Pangasinan, say hipnosis et masansan ya inaarap ed alternatibong medisina bilang komplemento ed tradisyonal a panagtaral.
* '''Nnwuma a Wɔde Di Dwuma wɔ Nwomasua Mu''': Wɔtaa de ka ateetee a wɔde ma wɔn a wɔreyɛ nhwehwɛmu wɔ sukuu mu, sɛnea wɔbɛma wɔn adwen si ase na wɔn nkate yɛ den ma wɔateetee.
* '''Ahotɔ ne Nkate a Ɛyɛ Fɛ''': Wɔde di dwuma wɔ nkitahodi mu sɛ ɔkwan a wɔfa so ma onipa no anya nkate a ɛyɛ fɛ, ateetee a ɛma onipa no anya anigyeɛ wɔ ne dwumadi mu, anaa ateetee a ɛma onipa no anya anidasoɔ.
* '''Amanneɛbɔ mu Dwumadi''': Sɛ nhwɛsoɔ a wɔde di agoru wɔ agodie mu anaa sɛ kwan a wɔfa so kyerɛkyerɛ adwene wɔ television anaa radio so.


== Mmarahyɛ Badwa Nkyerɛkyerɛmu wɔ Ghana (Legal Status in Ghana) ==
== Saray Bantog a Praktisyoner manipud ed Pilipinas ==
Wɔ Ghana, mmarahyɛ badwa nkyerɛkyerɛmu a ɛfa hypnosis ho no ankasa nnkyerɛ ase yiye. '''Ghana Psychology Council''' ne '''Medical and Dental Council''' na wɔhwɛ so ma aduruyɛ mu dwumadi ahorow. Sɛ obi pɛ sɛ ɔde hypnosis di dwuma sɛ ayaresa a ɛfa adwen mu yare ho a, ɛsɛ sɛ ɔyɛ aduruyɛfo a wɔayɛ no hyɛ (certified psychiatrist) anaa adwen mu yarefo a wɔayɛ no hyɛ (licensed psychologist) a wɔanya ateetee wɔ hypnotherapy mu.
* '''Dr. Cornelio Banaag, Jr.''': Sakey a bantog a psychiatrist tan hipnoterapista diad Pilipinas. Si Dr. Banaag et presidente na Philippine Psychiatric Association tan nangisaliksik ed klinikal a hipnosis.
* '''Dr. Ma. Lourdes Carandang''': Sakey a klinikal a sikolohista a nangisaliksik ed hipnosis tan psychotherapy ed Pilipinas. Say kontribusyon to et diad panagtaral na bata tan pamilya.
* '''Dr. Rafaelita R. Valera''': Sakey a dentista a nangipromoto na hipnosis ed panagmanage ed dental anxiety. Si Dr. Valera et miyembro na Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis.
* '''Mr. Rexford D. dela Rosa''': Sakey a sertipikado a hipnoterapista tan trainer diad Pilipinas. Say trabaho to et mangiter na panagsanay ed klinikal a hipnosis ed sikolohista tan doktor.
* '''Dr. Henry S. Tenedero''': Sakey a edukador tan hipnoterapista a nangisaliksik ed hipnosis ed edukasyon tan panagpabiskeg ed memorya.


Sɛ obi de di dwuma wɔ agodie mu (stage hypnosis) a, ɛsɛ sɛ ɔnya tumi krataa fi mmra mu a ɛhwɛ so ma agodie ahorow (Entertainment Laws) mu. Nanso, wɔ mfeɛ a atwam no mu no, wɔn a wɔde di dwuma wɔ amammerɛ mu, te sɛ akomfo no, wɔdi wɔn dwuma wɔ amammerɛ ne asɔre mu nkyerɛkyerɛmu ahorow a ɛmma wɔn ho mma Ghana mmarahyɛ badwa mu.
== Kitaen met ==
 
* [[Sikolohiya]]
== Amammerɛ Mu Nkyerɛkyerɛmu ==
* [[Panagtaral na Ugali]]
Ghana Fante amammerɛ mu no, adwen a wɔde to mu no wɔ n'ankasa nkyerɛase. Mpɛn pii no, wɔde ka '''abosom''', '''asaman''', anaa '''mmɔtia''' a ɛwɔ onipa no mu ho. Enti, hypnosis a ɛfiri atubrafo hɔ no, ebia wɔbɛhwɛ no sɛ ɛnyɛ amammerɛ mu nnam a ɛfata, anaa sɛ ɛyɛ adwuma a ɛfiri wiase afanaa hɔ a ɛnyɛ den. Asɔre ahorow a ɛwɔ Ghana no, titiriw Kristofo asɔre no, ebia wɔbɛka sɛ ɛyɛ "ɔbonsam adwuma" bere a wɔde di dwuma wɔ agodie mu. Nanso, aduruyɛ mu dwumadi a wɔde hypnosis yɛ no, wɔtaa gye tom sɛ ɛyɛ nyansahu ayaresa, na ɛnyɛ amammerɛ anaa asɔre mu nsɛm.
* [[Alternatibong Medisina]]
 
* [[Panagpokus]]
Ɛsɛ sɛ wɔkyerɛkyerɛ na wɔde adanse a ɛfata bɛma, sɛnea ɛbɛyɛ a amanfo bɛte asɛm no na wɔagye atom sɛ ɔkwan a ɛfata a wɔfa so sa yare.
* [[Panaglinawa]]
 
* [[Regression Hypnosis]]
== Nnipa a Wɔayɛ Adwuma a Wɔfrɛ Wɔn wɔ Ghana (Notable Practitioners from Ghana) ==
* '''Dr. Samuel Atindanbila''': Ɔyɛ adwen mu yarefo a wɔayɛ no hyɛ a ɔyɛɛ adwuma kɛse wɔ hypnotherapy mu wɔ Ghana. Ɔkyerɛkyerɛɛ adwen mu yare wɔ University of Ghana ne wɔ beaeɛ ahorow a ɛkorɔn, na ɔde ne ho hyɛɛ ma wɔde hypnosis dii dwuma wɔ aniberɛ a ɛyɛ den ne nkate a ɛhaw adwene akyi yare ho.
* '''Dr. Akwasi Osei''': Ɔyɛ oduruyɛfo a ɔyɛ adwen mu yare (psychiatrist) a na ɔyɛ Ɔkwankyerɛfo Panyin ma Ghana Health Service. Ɔde ne ntease a ɛfa adwen mu yare ho no hyɛɛ hypnosis a wɔde di dwuma wɔ ayaresabea mu dwumadi mu.
* '''Nana Ama Amissah''' (Agorodwontoni a Wɔde Hypnosis Di Dwuma): Ɔyɛ Ghana agorodwontoni a ɔde stage hypnosis di dwuma wɔ afehyia afahyɛ ne ahosɛpɛn mu, na ɔama no ayɛ nyamesom wɔ mmeaeɛ ahorow a ɛwɔ Ghana.
* '''Ghana Association of Clinical Hypnotherapists (GACH)''': Ɛnyɛ obi nko, na mmom ɛyɛ kuw a wɔabom a wɔhwɛ so ma wɔn a wɔde clinical hypnotherapy di dwuma wɔ Ghana. Wɔde wɔn ho hyɛ ma wɔmfa ateetee ne mmara nkyerɛkyerɛmu a ɛfata mmara mu.
 
== Hwɛ Bio ==
* [[Psychology wɔ Ghana]]
* [[Akom wɔ Akan Amammerɛ Mu]]
* [[Adwen Mu Yare a Wɔsa wɔ Ghana]]
* [[Hypnosis a Wɔsan Kɔ Akyiri]]
* [[Neuro-Linguistic Programming (NLP)]]


[[Category:Hypnosis]]
[[Category:Hypnosis]]
[[Category:Psychology]]
[[Category:Psychology]]

Revision as of 05:48, 1 April 2026

Hypnosis (Ingles; tinawag met ya hipnosis o pahimateng ed Pangasinan) et sakey a proseso na say pampasigla a panagkakasundo tan panagtalina ed lalapuan a hipnotista tan say pasyente (hipnotisado) pian nabuksan so konsensya na sakey a totoo ed saray espesipiko a suhestyon, imahen, tan panaglinawa. Say proseson et mankakaukulan na panagkontra ed atension tan panagpokus ed atension diad lalapuan a hipnotista, a mangiter na dalan ed panagbaliw na panunot, panaglinawa, panagkikimey, tan panagkonsiensya. Diad Pilipinas, say hipnosis et ginagamit la ed medisina, sikolohiya, panagtaral na ugali, tan bilang intertainment, balet walaan met na saray kontrobersia tan kultural a panangibabaet.

Depinision

Hipnosis et sakey a estadon na panagpokus na atension tan panagtalina ed saray suhestyon. Agto kabaliksan na panagturog o panagkawala na kontrol ed sarili. Say hipnotisado et walay kontrol ed saray gagawaen to tan saray desisyon to. Say hipnosis et opisyal a depinision na American Psychological Association bilang sakey a "koperasyon a interaksion" a pakadurongen na hipnotista tan say kliente. Say hipnosis diad Pilipinas et masansan ya inaarap ed Sikolohiya tan Alternatibong Medisina lapud saray aplikasyon to ed panagtaral na sakit ed panunot tan panagbaliw na ugali.

Kasaysayan

Global a Kasaysayan

Say hipnosis et anggad natan so ginagawa nen Franz Mesmer, sakey a doktor ya Aleman nen maika-18 a siglo, a singa say teoriya to ya "magnetismo animal." Nen maika-19 a siglo, say doktor ya Scottish a si James Braid so inmuna a nangaran na "hipnosis" manipud ed Greek a salitan "hypnos" (turog). Nikadkadunan so siensia na hipnosis nen maika-20 a siglo la ed abung na Milton H. Erickson, sakey a Amerikano a payakiat, a nangitunda na modernon teknikon hipnoterapi.

Lokal a Kasaysayan ed Pilipinas

Diad Pilipinas, say konsepto na panaghimaton o panagsigla ed panunot et agnan natan. Diad tradisyonal a kultura na Pangasinan tan saluyot ya Filipino, wala so konsepto na mangkukulam o arbolaryo a manggagamit na pananampalataya, orasyon, tan panagpokus ed atension pian manpabaliw ed kabilian na totoo odino manasik. Say modernon hipnosis et dimmengel la ed Pilipinas kanian panaon na Amerikano, lapud saray doktor tan sikolohista. Say Philippine Psychological Association (PPA) tan say Philippine Psychiatric Association so nangiter na patalos ed panagadal tan panangipatalos na hipnosis bilang terapyutikon gamit. Nen 1990s, say Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis (PSCEH) so inmunan a nangipatalos ed klinikal a hipnosis bilang propesyonal a teknik.

Saray Klase

Wala so manlain-lain a klase na hipnosis a ginagamit diad Pilipinas:

  • Klinikal a Hipnosis odino Hipnoterapi: Ginagamit ed terapyutikon kontesto lapud lisiyan sikolohikal, panagbaliw na ugali, panagkontrol ed sakit, tan panagmanage ed sakit. Saray lisiyan singa panagbabawi ed sigarilyo, panagkontrol ed gabat, tan panangibabaw ed anxiety et ginagamat na hipnoterapi.
  • Ericksonian Hipnosis: Say teknikon inusar nen Milton Erickson a manggagamit na metapora tan indirekton suhestyon. Mas epektibo ed saray totoo a ag-akma ed direkton suhestyon.
  • Regression Hypnosis: Say teknik a mangipaulik ed saray nakaraan a kapapaganakan odino eksperiensia a naimpluwensya ed kasalukuyan a ugali tan problema. Diad Pilipinas, say teknikon et ginagamit met ed panangisaliksik na past life regression, balet walaan na kontrobersia lapud relihiyoson pananisia.
  • Stage Hipnosis: Say hipnosis bilang intertainment a masansan ya makikita ed TV, sine, tan komedya. Say stage hipnosis et ag-akma ed terapyutikon gamit tan masansan ya mangiter na malimgas a imahen ed hipnosis ed publiko.
  • Self-Hipnosis odino Autohypnosis: Say teknik a manggagamit na sarili a suhestyon pian manpababa ed stress, manpabiskeg ed pokus, odino manpaimaton sarili. Masansan ya ginagamit ed atletiko a panagpabiskeg tan panagmanage ed sakit.

Siensia a Panagsaliksik

Say siensia a panagsaliksik ed hipnosis et nandurongan lan maong. Saray scan na utek a singa fMRI tan PET scan so manpapanengneng ya adiskubre ed aktibidad na utek diad hipnosis. Saray panagadal so manpapanengneng ya adiskubre ed panagbaliw ed aktibidad diad anterior cingulate cortex tan prefrontal cortex, a mangiiter na dalan ed panagbaliw ed panagpokus tan panagkonsiensya. Diad Pilipinas, say University of the Philippines College of Medicine tan say Ateneo de Manila University so walay panagadal ed klinikal a hipnosis. Say PPA tan PSCEH so manlalapag na saray panagsanay tan panagkumperensia ed propesyonal a hipnosis. Balet, ag-akma so hipnosis ed amin a totoo; say hypnotizability et naiwat ed totoo tan totoo.

Aplikasyon

Diad Pilipinas, say hipnosis et ginagamit ed sumonor a lugar:

  • Medisina tan Dentistry: Ginagamit bilang komplementaryo a terapia ed panagmanage ed sakit, panagbaba ed panagusar na analgesiko, tan panagbabawi ed operasyon. Saray dentista so manggagamit na hipnosis ed panagbaba ed anxiety na pasyente.
  • Sikolohiya tan Psychiatry: Ginagamit ed panagtaral na post-traumatic stress disorder (PTSD), anxiety disorder, phobia, depression, tan addiction. Say Regression Hypnosis et ginagamit met lapud saray terapista a mangisaliksik na ugali.
  • Panagbaliw na Ugali: Say hipnosis et epektibo ed panagbabawi ed panagsigarilyo, panagkontrol ed gabat, panagbabawi ed panaginom na alak, tan panagpabiskeg ed sarili.
  • Edukasyon tan Sports: Ginagamit ed panagpabiskeg ed memorya, panagpokus, tan panagpababa ed test anxiety. Diad sports, ginagamit ed panagpaimaton atleta ed kompetisyon.
  • Forensics: Say forensic hypnosis et ginagamit ed imbestigasyon na krimen pian makatulong ed panag-recall na testigo. Balet, say korte ed Pilipinas et ag-akma ed ebidensian hipnosis bilang admissible evidence.

Legal a Kasasakupan ed Pilipinas

Akin ya ag-akma so hipnosis ed Pilipinas bilang regulado a propesyon. Say Professional Regulation Commission (PRC) tan say Republic Act 10029 odino Philippine Psychology Act of 2009 so mangitutunong na panagpraktis na sikolohiya, balet ag-akma so espesipiko a regulasyon ed hipnosis. Saray doktor, sikolohista, tan dentista a lisensyado so makapagpraktis na hipnosis bilang parte na terapyutikon gamit. Say stage hipnosis et sakop na lokal a ordinansa tan say Movie and Television Review and Classification Board (MTRCB) lapud posible ya mangiter na peligro ed publiko. Say PSCEH tan PPA so mangiter na sertipikasyon ed klinikal a hipnosis, balet say sertipikasyon et ag obligado.

Kultural a Panangibabaet

Diad kultura na Filipino, say hipnosis et walaan na saray negatibo tan positibon panangibabaet. Dakel so manisia ya say hipnosis et kabangilan na kulam odino pangkukulam lapud say panagkontrol ed panunot. Say relihiyoson grupo, singa saray konserbatibon simbaan, so mangitukoy ed hipnosis bilang anti-kristiano odino okulto. Balet, say modernon sikolohiya ed Pilipinas so mangitukoy ed hipnosis bilang siensia a teknik. Say media, a singa telebisyon tan pelikula, so masansan ya mangipatalos na hipnosis bilang makapangiwala a birtud, a mangiter na malimgas a imahen ed publiko. Diad komunidad na Pangasinan, say hipnosis et masansan ya inaarap ed alternatibong medisina bilang komplemento ed tradisyonal a panagtaral.

Saray Bantog a Praktisyoner manipud ed Pilipinas

  • Dr. Cornelio Banaag, Jr.: Sakey a bantog a psychiatrist tan hipnoterapista diad Pilipinas. Si Dr. Banaag et presidente na Philippine Psychiatric Association tan nangisaliksik ed klinikal a hipnosis.
  • Dr. Ma. Lourdes Carandang: Sakey a klinikal a sikolohista a nangisaliksik ed hipnosis tan psychotherapy ed Pilipinas. Say kontribusyon to et diad panagtaral na bata tan pamilya.
  • Dr. Rafaelita R. Valera: Sakey a dentista a nangipromoto na hipnosis ed panagmanage ed dental anxiety. Si Dr. Valera et miyembro na Philippine Society of Clinical and Experimental Hypnosis.
  • Mr. Rexford D. dela Rosa: Sakey a sertipikado a hipnoterapista tan trainer diad Pilipinas. Say trabaho to et mangiter na panagsanay ed klinikal a hipnosis ed sikolohista tan doktor.
  • Dr. Henry S. Tenedero: Sakey a edukador tan hipnoterapista a nangisaliksik ed hipnosis ed edukasyon tan panagpabiskeg ed memorya.

Kitaen met