การสะกดจิต: Difference between revisions

Latest revision as of 11:44, 1 April 2026

การสะกดจิต (Hypnosis) หมายถึง สภาวะหนึ่งของจิตใจที่มีการมุ่งความสนใจสูง มีการรับรู้ต่อสิ่งรอบตัวลดลง และมีความสามารถในการตอบสนองต่อคำแนะนำเพิ่มขึ้นอย่างมาก ผู้ที่อยู่ในสภาวะสะกดจิตมักจะรู้สึกผ่อนคลาย มีสมาธิจดจ่อ และเปิดรับคำแนะนำหรือความคิดต่างๆ อย่างลึกซึ้ง กระบวนการนำเข้าสู่สภาวะนี้เรียกว่า การชักนำ (Induction) และการให้คำแนะนำในสภาวะนี้เรียกว่า การให้คำสั่ง (Suggestion) การสะกดจิตไม่ใช่การหลับหรือหมดสติ แต่เป็นสภาวะของการตื่นตัวที่แตกต่างออกไป

นิยาม

ในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ การสะกดจิต ถือเป็นกระบวนการทางจิตวิทยาชนิดหนึ่ง ที่เกี่ยวข้องกับการมีสมาธิจดจ่ออย่างลึกซึ้ง การผ่อนคลายอย่างมาก และการเปิดรับคำแนะนำอย่างมีจินตนาการ บุคคลที่ถูกสะกดจิตยังคงควบคุมการกระทำของตนเองได้และจะไม่ทำในสิ่งที่ขัดกับความเชื่อหรือศีลธรรมของตน สภาวะสะกดจิตมักถูกอธิบายว่าเป็นสภาวะที่คล้ายกับการฝันกลางวันหรือการจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างลืมสิ่งรอบตัว เช่น การอ่านหนังสือจนลืมเวลา หรือการขับรถไปตามเส้นทางที่คุ้นเคยโดยอัตโนมัติ

ในประเทศไทย โดยเฉพาะในภาคใต้ มักมีคำเรียกอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน เช่น "การท่องจิต" หรือ "การเข้าทรง" แต่ในทางเทคนิคแล้ว การสะกดจิต แตกต่างจากการเข้าทรงอย่างชัดเจน เนื่องจากการสะกดจิตมุ่งที่การเข้าถึงจิตใต้สำนึกของบุคคลนั้นๆ โดยตรง ไม่เกี่ยวข้องกับวิญญาณหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ

ประวัติศาสตร์

แนวคิดเกี่ยวกับสภาวะจิตพิเศษที่คล้ายการสะกดจิตมีปรากฏในหลายวัฒนธรรมทั่วโลกมานานนับพันปี ในอารยธรรมโบราณ เช่น อียิปต์และกรีก มีการใช้พิธีกรรมที่ทำให้เกิดสภาวะคล้ายภวังค์เพื่อการรักษาโรค

ในยุคสมัยใหม่ ฟรานซ์ แอนทอน เมสเมอร์ (Franz Anton Mesmer) ชาวออสเตรียในศตวรรษที่ 18 เป็นผู้ทำให้เทคนิคนี้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง แม้ว่าเขาจะอธิบายปรากฏการณ์ด้วยทฤษฎี "แม่เหล็กสัตว์" (Animal Magnetism) ที่ไม่ถูกต้อง แต่เทคนิคของเขาซึ่งเรียกว่า "เมสเมอริซึม" (Mesmerism) ได้ปูทางสำหรับการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ในภายหลัง คำว่า "Hypnosis" ถูกบัญญัติขึ้นโดย เจมส์ แบริด (James Braid) ศัลยแพทย์ชาวสกอตในศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นผู้เริ่มศึกษาปรากฏการณ์นี้ด้วยแนวทางทางสรีรวิทยาและจิตวิทยา

สำหรับประเทศไทย การสะกดจิตเริ่มเป็นที่รู้จักในวงการแพทย์และจิตวิทยาในช่วงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) โดยมีการนำเข้ามาร่วมกับความรู้ทางการแพทย์แผนตะวันตก อย่างไรก็ตาม เทคนิคการผ่อนคลายและกำหนดจิตที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมีอยู่ในภูมิปัญญาไทยดั้งเดิมอยู่แล้ว โดยเฉพาะในแนวทางการฝึกสมาธิภาวนาตามหลักพุทธศาสนา และความรู้ด้านการนวดแผนไทยที่เน้นการทำให้ผู้รับบริการรู้สึกผ่อนคลายจนเข้าสู่สภาวะกึ่งภวังค์

ในภาคใต้ของประเทศไทย ยังมีภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการรักษาโรคด้วยวิธี "ลงครู" หรือ "การทรง" ซึ่งมีบางองค์ประกอบที่ทำให้ผู้ป่วยเข้าสู่สภาวะจิตพิเศษ แต่ก็มีวัตถุประสงค์และบริบททางวัฒนธรรมที่แตกต่างจากการสะกดจิตทางการแพทย์โดยสิ้นเชิง

ประเภท

การสะกดจิตสามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามวัตถุประสงค์และวิธีการ:

การสะกดจิตเพื่อการรักษา (Clinical Hypnosis) : ใช้โดยบุคลากรทางการแพทย์ เช่น จิตแพทย์ นักจิตวิทยาคลินิก พยาบาล เพื่อช่วยในกระบวนการบำบัดรักษาโรคทางกายและใจ
การสะกดจิตเพื่อการแสดง (Stage Hypnosis) : ใช้สำหรับความบันเทิงในงานแสดงต่างๆ ซึ่งมักเน้นการสร้างอารมณ์ขันและปรากฏการณ์ที่น่าตื่นตาตื่นใจ
การสะกดจิตด้วยตนเอง (Self-Hypnosis) : เป็นเทคนิคที่บุคคลเรียนรู้เพื่อนำตนเองเข้าสู่สภาวะสะกดจิต มักใช้เพื่อการผ่อนคลาย ลดความเครียด หรือปรับเปลี่ยนนิสัยบางอย่าง
การสะกดจิตเพื่อการสอบสวน (Forensic Hypnosis) : เคยมีการนำมาใช้เพื่อช่วยฟื้นความจำของพยานในกระบวนการยุติธรรม แต่วิธีนี้มีข้อถกเถียงทางวิทยาศาสตร์มากและปัจจุบันไม่เป็นที่ยอมรับในศาลไทย
การสะกดจิตย้อนอายุ : ดูบทความหลักที่ การสะกดจิตย้อนอายุ

งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์

องค์กรทางการแพทย์และจิตวิทยาชั้นนำหลายแห่งทั่วโลก เช่น สมาคมจิตแพทย์อเมริกัน (APA) และสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (NIH) ยอมรับว่าการสะกดจิตเป็นวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับภาวะบางอย่าง งานวิจัยพบว่าการสะกดจิตช่วยลดอาการปวดเรื้อรัง ลดความวิตกกังวลและความเครียด ช่วยในการเลิกบุหรี่ และบรรเทาอาการของโรคลำไส้แปรปรวนได้

ในประเทศไทย มีงานวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ของมหาวิทยาลัยต่างๆ อาทิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยมหิดล ที่ศึกษาประสิทธิภาพของการสะกดจิตในการช่วยลดความวิตกกังวลก่อนการผ่าตัด ลดอาการคลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด และช่วยในการควบคุมน้ำหนัก กลไกทางสมองที่เกี่ยวข้องกับการสะกดจิตสามารถศึกษาได้ด้วยเครื่องมือสมัยใหม่ เช่น การสร้างภาพด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (fMRI) ซึ่งแสดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของกิจกรรมในสมองส่วนต่างๆ ขณะอยู่ในสภาวะสะกดจิต

การประยุกต์ใช้

การประยุกต์ใช้การสะกดจิตในประเทศไทยครอบคลุมหลายด้าน:

ด้านการแพทย์และสุขภาพจิต : ใช้บำบัดโรคจิตเวช เช่น โรควิตกกังวล โรคกลัว โรคย้ำคิดย้ำทำ ภาวะซึมเศร้าระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ใช้ช่วยในการจัดการกับความเจ็บปวดทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคมะเร็ง และใช้ช่วยในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เช่น การลดน้ำหนักและการเลิกบุหรี่
ด้านทันตกรรม : ทันตแพทย์บางท่านใช้เทคนิคการสะกดจิตเพื่อช่วยลดความกลัวและความวิตกกังวลของผู้ป่วย รวมถึงช่วยควบคุมการหลั่งน้ำลายและอาการปวดระหว่างทำฟัน
ด้านกีฬา : นักกีฬาอาชีพไทยบางคนใช้การสะกดจิตเพื่อเพิ่มสมาธิ สร้างความมั่นใจ และปรับปรุงสมรรถภาพทางการกีฬา
ด้านการศึกษา : ใช้เพื่อช่วยเพิ่มสมาธิในการเรียน ลดความตื่นเต้นก่อนสอบ และช่วยในการจำ

สถานภาพทางกฎหมายในประเทศไทย

ในประเทศไทย การสะกดจิตเพื่อการรักษาโรค จัดเป็นกิจกรรมทางการแพทย์ ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2525 ดังนั้น ผู้ที่ประสงค์จะใช้การสะกดจิตเพื่อการบำบัดรักษาโรคทางกายหรือทางจิต ต้องเป็นผู้ที่มีใบอนุญาตเป็นแพทย์ นักจิตวิทยาคลินิก หรือพยาบาลวิชาชีพที่ผ่านการอบรมเฉพาะทางมาอย่างถูกต้อง

สำหรับ การสะกดจิตเพื่อการแสดง หรือการสอนเทคนิคการสะกดจิตด้วยตนเองทั่วไป ไม่ได้ถูกควบคุมโดยกฎหมายวิชาชีพเวชกรรมโดยตรง แต่หากการแสดงหรือการสอนนั้นอ้างว่ามีวัตถุประสงค์เพื่อการรักษาโรค ก็อาจเข้าข่ายเป็นการประกอบโรคศิลปะโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งมีความผิดตามกฎหมาย

สมาคมที่เกี่ยวข้อง เช่น สมาคมสะกดจิตบำบัดไทย (Thai Association of Clinical Hypnosis) ทำหน้าที่ส่งเสริมมาตรฐานทางจริยธรรมและการปฏิบัติที่ถูกต้องในหมู่ผู้ให้บริการ

ทัศนคติทางวัฒนธรรม

ทัศนคติของคนไทยต่อการสะกดจิตค่อนข้างหลากหลายและซับซ้อน ในแวดวงวิชาการและการแพทย์แผนปัจจุบันมีการยอมรับมากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากมีงานวิจัยรองรับ อย่างไรก็ดี ในมุมมองของวัฒนธรรมไทยและความเชื่อดั้งเดิม โดยเฉพาะในภาคใต้ที่ยังมีวัฒนธรรมความเชื่อเรื่องภูตผีวิญญาณที่แข็งแรง บางคนอาจมองการสะกดจิตด้วยความระมัดระวัง หรืออาจสับสนระหว่างการสะกดจิตกับการเข้าทรง

ในพุทธศาสนา ซึ่งเป็นศาสนาหลักของประเทศ แม้จะไม่มีการพูดถึงการสะกดจิตโดยตรง แต่แนวคิดเรื่องการฝึกจิตให้มีสมาธิและรู้เท่าทันสภาวะต่างๆ ของจิต ถือเป็นพื้นฐานสำคัญที่สอดคล้องกับหลักการของการสะกดจิตที่เน้นการควบคุมและทำความเข้าใจกระบวนการคิดของตนเอง

สื่อไทยทั้งภาพยนตร์ ละคร และรายการโทรทัศน์ มักนำเสนอการสะกดจิตในแง่มุมที่น่าตื่นเต้น ลึกลับ หรือใช้เป็นเครื่องมือในการก่ออาชญากรรม สิ่งนี้มีส่วนสร้างภาพลักษณ์ที่คลาดเคลื่อนและความหวาดกลัวให้กับสาธารณชนทั่วไป

ผู้ปฏิบัติการสะกดจิตที่มีชื่อเสียงในประเทศไทย

ศาสตราจารย์ นายแพทย์ จรัส สุวรรณเวลา : อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการนำการสะกดจิตมาใช้ในทางการแพทย์และจิตเวชศาสตร์ของไทยอย่างเป็นระบบ
แพทย์หญิง กุสุมา ชูเกียรติกำจร : จิตแพทย์ผู้มีชื่อเสียงซึ่งใช้การสะกดจิตบำบัดร่วมกับการรักษาแบบอื่นๆ และเป็นผู้เผยแพร่ความรู้ด้านนี้สู่สาธารณชนผ่านสื่อต่างๆ
อาจารย์ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี : หลายท่านมีงานวิจัยและให้บริการบำบัดด้วยการสะกดจิตอย่างต่อเนื่อง
ผู้ปฏิบัติการในภาคใต้ : มีคลินิกและศูนย์ให้บริการทางจิตวิทยาในจังหวัดใหญ่ๆ ของภาคใต้ เช่น สงขลา ภูเก็ต และสุราษฎร์ธานี ที่มีนักจิตวิทยาคลินิกที่ผ่านการอบรมการสะกดจิตบำบัดให้บริการ แต่มักไม่เป็นที่เปิดเผยชื่อเสียงในระดับชาติ

นอกจากนี้ ยังมีครูอาจารย์ด้านการนวดแผนไทยและแพทย์แผนไทยบางท่านในภาคใต้ที่ใช้เทคนิคการพูดคุย โน้มน้าวจิตใจ และสร้างความผ่อนคลายอย่างลึก ซึ่งมีหลักการคล้ายคลึงกับการสะกดจิต ในการรักษาโรคที่เกี่ยวข้องกับความเครียด

ดูเพิ่มเติม

อ้างอิง

Template:รายการอ้างอิง

แหล่งข้อมูลอื่น

สมาคมสะกดจิตบำบัดไทย
กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข
คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

@@ Line 1: / Line 1: @@
-{{กล่องข้อมูล
+<big>'''การสะกดจิต'''</big> (Hypnosis) หมายถึง สภาวะหนึ่งของจิตใจที่มีการมุ่งความสนใจสูง มีการรับรู้ต่อสิ่งรอบตัวลดลง และมีความสามารถในการตอบสนองต่อคำแนะนำเพิ่มขึ้นอย่างมาก ผู้ที่อยู่ในสภาวะสะกดจิตมักจะรู้สึกผ่อนคลาย มีสมาธิจดจ่อ และเปิดรับคำแนะนำหรือความคิดต่างๆ อย่างลึกซึ้ง กระบวนการนำเข้าสู่สภาวะนี้เรียกว่า '''การชักนำ''' (Induction) และการให้คำแนะนำในสภาวะนี้เรียกว่า '''การให้คำสั่ง''' (Suggestion) การสะกดจิตไม่ใช่การหลับหรือหมดสติ แต่เป็นสภาวะของการตื่นตัวที่แตกต่างออกไป
-| ชื่อ = การสะกดจิต
-| รูปภาพ =
-| คำอธิบายรูปภาพ =
-| ขนาดรูปภาพ =
-}}
-'''การสะกดจิต''' ({{lang-nod|สะกดจิต}}) เป๋นกระบวนการทางจิตวิทยาอันหนึ่ง ที่ทำให้ผู้ได่รับการสะกดจิตอยู่ใต้อิทธิพลของคำแนะนำ เจตจำนง หรือการชักนำของผู้สะกดจิต จิตใต้สำนึกตื่นตัวขึ้นมาและเปิดรับคำแนะนำต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น ขณะที่จิตสำนึกส่วนหนึ่งอาจผ่อนคลายหรือถูกเบี่ยงเบนความสนใจไป การสะกดจิตมักถูกนำไปประยุกต์ใช้ในหลายด้าน ทั้งทางการแพทย์ จิตบำบัด กีฬา การศึกษา และการแสดง
 == นิยาม ==
-'''การสะกดจิต''' เป๋นสถานะของจิตใจที่เกิดจากการชักนำ (Induction) ซึ่งมีหลายวิธี เช่น การเพ่งสมาธิไปที่สิ่งใดสิ่งหนึ่ง การผ่อนคลายร่างกายและจิตใจอย่างลึกซึ้ง หรือการใช้เทคนิคการพูดซ้ำ ๆ ในสถานะนี้ ผู้ถูกสะกดจิตจะมีความสามารถในการตอบสนองต่อคำแนะนำ (Suggestibility) ที่เพิ่มสูงขึ้นอย่างเห็นได้ชัด แต่ยังคงรักษาความสามารถในการควบคุมตนเองอยู่ และสามารถออกจากสถานะนี้ได้เองหากต้องการ โดยทั่วไปแล้ว การสะกดจิตไม่เกี่ยวข้องกับการสูญเสียสติหรือการถูกควบคุมจิตใจอย่างสิ้นเชิง เหมือนอย่างที่มักนำเสนอในสื่อบันเทิง
+ในทางวิทยาศาสตร์และการแพทย์ '''การสะกดจิต''' ถือเป็นกระบวนการทางจิตวิทยาชนิดหนึ่ง ที่เกี่ยวข้องกับการมีสมาธิจดจ่ออย่างลึกซึ้ง การผ่อนคลายอย่างมาก และการเปิดรับคำแนะนำอย่างมีจินตนาการ บุคคลที่ถูกสะกดจิตยังคงควบคุมการกระทำของตนเองได้และจะไม่ทำในสิ่งที่ขัดกับความเชื่อหรือศีลธรรมของตน สภาวะสะกดจิตมักถูกอธิบายว่าเป็นสภาวะที่คล้ายกับการฝันกลางวันหรือการจดจ่อกับสิ่งใดสิ่งหนึ่งอย่างลืมสิ่งรอบตัว เช่น การอ่านหนังสือจนลืมเวลา หรือการขับรถไปตามเส้นทางที่คุ้นเคยโดยอัตโนมัติ
-ในบริบทของประเทศไทยและล้านนา การสะกดจิตอาจถูกเข้าใจคล้ายคลึงหรือเชื่อมโยงกับแนวคิดเรื่อง '''[[ธาตุสี่]]''' ความสมดุลของร่างกายและจิตใจ และการเข้าถึงจิตใต้สำนึกเพื่อการเยียวยา ซึ่งมีรากฐานมาจากภูมิปัญญาดั้งเดิมควบคู่ไปกับวิทยาศาสตร์สมัยใหม่
+ในประเทศไทย โดยเฉพาะในภาคใต้ มักมีคำเรียกอื่นๆ ที่คล้ายคลึงกัน เช่น "การท่องจิต" หรือ "การเข้าทรง" แต่ในทางเทคนิคแล้ว '''การสะกดจิต''' แตกต่างจากการเข้าทรงอย่างชัดเจน เนื่องจากการสะกดจิตมุ่งที่การเข้าถึงจิตใต้สำนึกของบุคคลนั้นๆ โดยตรง ไม่เกี่ยวข้องกับวิญญาณหรือสิ่งเหนือธรรมชาติ
 == ประวัติศาสตร์ ==
-=== ทั่วโลก ===
+แนวคิดเกี่ยวกับสภาวะจิตพิเศษที่คล้ายการสะกดจิตมีปรากฏในหลายวัฒนธรรมทั่วโลกมานานนับพันปี ในอารยธรรมโบราณ เช่น อียิปต์และกรีก มีการใช้พิธีกรรมที่ทำให้เกิดสภาวะคล้ายภวังค์เพื่อการรักษาโรค
-แนวคิดเกี่ยวกับการชักนำจิตใจเพื่อการรักษามีมานานนับพันปี ในอารยธรรมต่าง ๆ เช่น อียิปต์โบราณ กรีก และอินเดีย มีบันทึกเกี่ยวกับการรักษาในสถานะคล้ายภวังค์ (Trance) โดยใช้พิธีกรรมหรือคำศักดิ์สิทธิ์ ในศตวรรษที่ 18 '''ฟรานซ์ แอนทอน เมสเมอร์''' (Franz Anton Mesmer) แพทย์ชาวเยอรมัน ได้เสนอทฤษฎี "สัตว์แม่เหล็ก" (Animal Magnetism) ซึ่งเชื่อว่ามีพลังแม่เหล็กไหลเวียนในร่างกายและสามารถใช้รักษาโรคได้ แม้ทฤษฎีของเขาจะถูกพิสูจน์ว่าไม่ถูกต้อง แต่เทคนิคการชักนำของเขาถือเป็นรากฐานของการสะกดจิตสมัยใหม่ ต่อมาในศตวรรษที่ 19 '''เจมส์ เบรด''' (James Braid) ศัลยแพทย์ชาวสกอต ได้บัญญัติศัพท์คำว่า "Hypnosis" และศึกษากระบวนการนี้อย่างเป็นวิทยาศาสตร์มากขึ้น
+ในยุคสมัยใหม่ '''ฟรานซ์ แอนทอน เมสเมอร์''' (Franz Anton Mesmer) ชาวออสเตรียในศตวรรษที่ 18 เป็นผู้ทำให้เทคนิคนี้เป็นที่รู้จักในวงกว้าง แม้ว่าเขาจะอธิบายปรากฏการณ์ด้วยทฤษฎี "แม่เหล็กสัตว์" (Animal Magnetism) ที่ไม่ถูกต้อง แต่เทคนิคของเขาซึ่งเรียกว่า "เมสเมอริซึม" (Mesmerism) ได้ปูทางสำหรับการศึกษาทางวิทยาศาสตร์ในภายหลัง คำว่า "Hypnosis" ถูกบัญญัติขึ้นโดย '''เจมส์ แบริด''' (James Braid) ศัลยแพทย์ชาวสกอตในศตวรรษที่ 19 ซึ่งเป็นผู้เริ่มศึกษาปรากฏการณ์นี้ด้วยแนวทางทางสรีรวิทยาและจิตวิทยา
-=== ในประเทศไทยและล้านนา ===
+สำหรับประเทศไทย การสะกดจิตเริ่มเป็นที่รู้จักในวงการแพทย์และจิตวิทยาในช่วงรัชสมัยของพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 5) โดยมีการนำเข้ามาร่วมกับความรู้ทางการแพทย์แผนตะวันตก อย่างไรก็ตาม เทคนิคการผ่อนคลายและกำหนดจิตที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันมีอยู่ในภูมิปัญญาไทยดั้งเดิมอยู่แล้ว โดยเฉพาะในแนวทางการฝึกสมาธิภาวนาตามหลักพุทธศาสนา และความรู้ด้านการนวดแผนไทยที่เน้นการทำให้ผู้รับบริการรู้สึกผ่อนคลายจนเข้าสู่สภาวะกึ่งภวังค์
-ในสังคมล้านนาและไทย มีภูมิปัญญาดั้งเดิมเกี่ยวกับการเข้าถึงภาวะภวังค์หรือภาวะจิตที่เปลี่ยนแปลง (Altered State of Consciousness) มาช้านาน ผ่านทางการปฏิบัติทางจิตวิญญาณ เช่น การนั่งสมาธิในพุทธศาสนา การทำ '''[[โขนละคร]]''' หรือพิธีกรรมของ '''[[หมอเมือง]]''' หรือ '''[[หมอผี]]''' ที่อาจใช้การร่ายรำ ดนตรี และคำพูดเพื่อนำผู้เข้าทรงหรือผู้ป่วยเข้าสู่ภาวะหนึ่ง ซึ่งมีบางองค์ประกอบที่คล้ายคลึงกับหลักการของการสะกดจิตสมัยใหม่
-การสะกดจิตในรูปแบบตะวันตกเริ่มเข้ามาในประเทศไทยอย่างเป็นทางการในช่วงรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีแพทย์ชาวตะวันตกนำความรู้นี้มาใช้ ในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว มีการแสดงการสะกดจิตเพื่อการบันเทิงอย่างกว้างขวาง หลัง พ.ศ. 2500 เป็นต้นมา การสะกดจิตเริ่มได้รับการศึกษาอย่างจริงจังในวงการแพทย์และจิตวิทยาไทยมากขึ้น
+ในภาคใต้ของประเทศไทย ยังมีภูมิปัญญาท้องถิ่นเกี่ยวกับการรักษาโรคด้วยวิธี "ลงครู" หรือ "การทรง" ซึ่งมีบางองค์ประกอบที่ทำให้ผู้ป่วยเข้าสู่สภาวะจิตพิเศษ แต่ก็มีวัตถุประสงค์และบริบททางวัฒนธรรมที่แตกต่างจากการสะกดจิตทางการแพทย์โดยสิ้นเชิง
 == ประเภท ==
 การสะกดจิตสามารถแบ่งออกเป็นหลายประเภทตามวัตถุประสงค์และวิธีการ:
-* '''การสะกดจิตเพื่อการบำบัด (Clinical Hypnosis)''': ใช้โดยผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพ เช่น จิตแพทย์ นักจิตวิทยา เพื่อรักษาปัญหาทางจิตใจและร่างกาย อาทิ ความเครียด วิตกกังวล พฤติกรรมติดบุหรี่ หรือการจัดการความเจ็บปวด
-* '''การสะกดจิตตนเอง (Self-Hypnosis)''': ผู้ฝึกฝนเรียนรู้วิธีสะกดจิตตนเอง เพื่อวัตถุประสงค์เช่น การเพิ่มสมาธิ การผ่อนคลาย หรือการปรับเปลี่ยนนิสัยบางอย่าง
-* '''การสะกดจิตเพื่อการแสดง (Stage Hypnosis)''': ใช้สำหรับการแสดงเพื่อความบันเทิงบนเวที โดยอาศัยความสมัครใจและแนวโน้มที่จะตอบสนองต่อคำแนะนำของผู้เข้าร่วมแสดงเป็นหลัก
-* '''การสะกดจิตเชิงนิรนัย (Ericksonian Hypnosis)''': พัฒนาโดย '''มิลตัน เอช. อีริคสัน''' (Milton H. Erickson) ใช้ภาษาที่เป็นอุปมา อ้อมค้อม และยืดหยุ่น เพื่อเข้าถึงจิตใต้สำนึก ซึ่งเป็นที่นิยมในวงการบำบัดมาก
-* '''[[การสะกดจิตย้อนอายุ]] (Past Life Regression Hypnosis)''': ใช้คำแนะนำเพื่อให้ผู้รับการบำบัดย้อนกลับไปในความทรงจำในอดีต หรือในบางกรณีอาจเชื่อมโยงกับชีวิตก่อนหน้า ซึ่งเป็นที่ถกเถียงในทางวิทยาศาสตร์
-== งานวิจัยวิทยาศาสตร์ ==
+* '''การสะกดจิตเพื่อการรักษา (Clinical Hypnosis)''' : ใช้โดยบุคลากรทางการแพทย์ เช่น จิตแพทย์ นักจิตวิทยาคลินิก พยาบาล เพื่อช่วยในกระบวนการบำบัดรักษาโรคทางกายและใจ
-องค์กรทางการแพทย์และจิตวิทยาระดับโลกหลายแห่ง เช่น สมาคมจิตแพทย์อเมริกัน (American Psychiatric Association) และองค์การอนามัยโลก (WHO) ยอมรับประโยชน์ของการสะกดจิตในการบำบัดโรคบางชนิด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้ร่วมกับการรักษาอื่น ๆ งานวิจัยพบว่าการสะกดจิตมีประสิทธิภาพในการ:
+* '''การสะกดจิตเพื่อการแสดง (Stage Hypnosis)''' : ใช้สำหรับความบันเทิงในงานแสดงต่างๆ ซึ่งมักเน้นการสร้างอารมณ์ขันและปรากฏการณ์ที่น่าตื่นตาตื่นใจ
-* ลดความเจ็บปวดทั้งในและหลังการผ่าตัด และในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
+* '''การสะกดจิตด้วยตนเอง (Self-Hypnosis)''' : เป็นเทคนิคที่บุคคลเรียนรู้เพื่อนำตนเองเข้าสู่สภาวะสะกดจิต มักใช้เพื่อการผ่อนคลาย ลดความเครียด หรือปรับเปลี่ยนนิสัยบางอย่าง
-* บรรเทาอาการของกลุ่มอาการลำไส้แปรปรวน (IBS)
+* '''การสะกดจิตเพื่อการสอบสวน (Forensic Hypnosis)''' : เคยมีการนำมาใช้เพื่อช่วยฟื้นความจำของพยานในกระบวนการยุติธรรม แต่วิธีนี้มีข้อถกเถียงทางวิทยาศาสตร์มากและปัจจุบันไม่เป็นที่ยอมรับในศาลไทย
-* ลดความวิตกกังวลและความเครียด
+* '''การสะกดจิตย้อนอายุ''' : ดูบทความหลักที่ [[การสะกดจิตย้อนอายุ]]
-* ช่วยในการเลิกพฤติกรรมติดบุหรี่หรือพฤติกรรมบางอย่าง
-กลไกทางสมองที่เกี่ยวข้องกับการสะกดจิตพบว่า มีการเปลี่ยนแปลงในการทำงานของสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความสนใจ การควบคุม และการรับรู้
+== งานวิจัยทางวิทยาศาสตร์ ==
+องค์กรทางการแพทย์และจิตวิทยาชั้นนำหลายแห่งทั่วโลก เช่น สมาคมจิตแพทย์อเมริกัน (APA) และสถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐอเมริกา (NIH) ยอมรับว่าการสะกดจิตเป็นวิธีการรักษาที่มีประสิทธิภาพสำหรับภาวะบางอย่าง งานวิจัยพบว่าการสะกดจิตช่วยลดอาการปวดเรื้อรัง ลดความวิตกกังวลและความเครียด ช่วยในการเลิกบุหรี่ และบรรเทาอาการของโรคลำไส้แปรปรวนได้
-ในประเทศไทย มีงานวิจัยเกี่ยวกับการสะกดจิตจากสถาบันต่าง ๆ เช่น คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล และคณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ซึ่งส่วนใหญ่สนับสนุนการใช้การสะกดจิตเป็นเครื่องมือเสริมในการบำบัด
+ในประเทศไทย มีงานวิจัยจากคณะแพทยศาสตร์ของมหาวิทยาลัยต่างๆ อาทิ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และมหาวิทยาลัยมหิดล ที่ศึกษาประสิทธิภาพของการสะกดจิตในการช่วยลดความวิตกกังวลก่อนการผ่าตัด ลดอาการคลื่นไส้อาเจียนจากเคมีบำบัด และช่วยในการควบคุมน้ำหนัก กลไกทางสมองที่เกี่ยวข้องกับการสะกดจิตสามารถศึกษาได้ด้วยเครื่องมือสมัยใหม่ เช่น การสร้างภาพด้วยเรโซแนนซ์แม่เหล็ก (fMRI) ซึ่งแสดงให้เห็นการเปลี่ยนแปลงของกิจกรรมในสมองส่วนต่างๆ ขณะอยู่ในสภาวะสะกดจิต
 == การประยุกต์ใช้ ==
-การสะกดจิตถูกนำมาใช้ในหลายสาขาในประเทศไทย:
+การประยุกต์ใช้การสะกดจิตในประเทศไทยครอบคลุมหลายด้าน:
-* '''ทางการแพทย์และจิตบำบัด''': ใช้ในการควบคุมความเจ็บปวด ลดความกลัวในการทำฟัน บำบัดความเครียดหลังเหตุการณ์ร้ายแรง (PTSD) และรักษาโรคทางจิตเวชบางชนิด
-* '''ด้านกีฬา''': นักกีฬาอาจใช้การสะกดจิตเพื่อเพิ่มสมาธิ สร้างความมั่นใจ และปรับปรุงสมรรถภาพการเล่น
+* '''ด้านการแพทย์และสุขภาพจิต''' : ใช้บำบัดโรคจิตเวช เช่น โรควิตกกังวล โรคกลัว โรคย้ำคิดย้ำทำ ภาวะซึมเศร้าระดับเล็กน้อยถึงปานกลาง ใช้ช่วยในการจัดการกับความเจ็บปวดทั้งเฉียบพลันและเรื้อรัง โดยเฉพาะในผู้ป่วยโรคมะเร็ง และใช้ช่วยในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพ เช่น การลดน้ำหนักและการเลิกบุหรี่
-* '''ด้านการศึกษา''': ใช้เพื่อเพิ่มทักษะในการเรียนรู้ ความจำ และลดความกังวลในการสอบ
+* '''ด้านทันตกรรม''' : ทันตแพทย์บางท่านใช้เทคนิคการสะกดจิตเพื่อช่วยลดความกลัวและความวิตกกังวลของผู้ป่วย รวมถึงช่วยควบคุมการหลั่งน้ำลายและอาการปวดระหว่างทำฟัน
-* '''ด้านธุรกิจและการพัฒนาตนเอง''': ใช้ในโปรแกรมฝึกอบรมเพื่อเพิ่มศักยภาพการทำงาน การพูดในที่สาธารณะ และการจัดการความเครียด
+* '''ด้านกีฬา''' : นักกีฬาอาชีพไทยบางคนใช้การสะกดจิตเพื่อเพิ่มสมาธิ สร้างความมั่นใจ และปรับปรุงสมรรถภาพทางการกีฬา
-* '''ด้านกระบวนการยุติธรรม''': มีการประยุกต์ใช้อย่างระมัดระวังใน '''การสะกดจิตเพื่อช่วยจำ''' (Forensic Hypnosis) เพื่อช่วยเหยื่อหรือพยานในการระลึกถึงรายละเอียดของเหตุการณ์
+* '''ด้านการศึกษา''' : ใช้เพื่อช่วยเพิ่มสมาธิในการเรียน ลดความตื่นเต้นก่อนสอบ และช่วยในการจำ
 == สถานภาพทางกฎหมายในประเทศไทย ==
-ในประเทศไทย '''การสะกดจิตไม่ถูกจัดเป็นวิชาชีพที่ได้รับการควบคุมโดยกฎหมายเฉพาะ''' เช่น พระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรมหรือจิตวิทยาโดยตรง อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติการสะกดจิตเพื่อการบำบัดรักษาโรค ควรดำเนินการโดย '''ผู้ที่มีใบอนุญาตประกอบวิชาชีพเวชกรรมหรือวิชาชีพจิตวิทยา''' เท่านั้น ตามกฎหมายที่เกี่ยวข้อง หากบุคคลที่ไม่มีใบอนุญาตดังกล่าวทำการบำบัดรักษาโรคโดยใช้การสะกดจิต อาจมีความผิดตามกฎหมายว่าด้วยการประกอบโรคศิลป์
+ในประเทศไทย '''การสะกดจิตเพื่อการรักษาโรค''' จัดเป็นกิจกรรมทางการแพทย์ ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพเวชกรรม พ.ศ. 2525 ดังนั้น ผู้ที่ประสงค์จะใช้การสะกดจิตเพื่อการบำบัดรักษาโรคทางกายหรือทางจิต ต้องเป็นผู้ที่มีใบอนุญาตเป็นแพทย์ นักจิตวิทยาคลินิก หรือพยาบาลวิชาชีพที่ผ่านการอบรมเฉพาะทางมาอย่างถูกต้อง
+สำหรับ '''การสะกดจิตเพื่อการแสดง''' หรือการสอนเทคนิคการสะกดจิตด้วยตนเองทั่วไป ไม่ได้ถูกควบคุมโดยกฎหมายวิชาชีพเวชกรรมโดยตรง แต่หากการแสดงหรือการสอนนั้นอ้างว่ามีวัตถุประสงค์เพื่อการรักษาโรค ก็อาจเข้าข่ายเป็นการประกอบโรคศิลปะโดยไม่ได้รับอนุญาต ซึ่งมีความผิดตามกฎหมาย
-สำหรับ '''การสะกดจิตเพื่อการแสดง''' สามารถดำเนินการได้อย่างอิสระภายใต้กรกฎหมายทั่วไป แต่ผู้แสดงและผู้จัดต้องรับผิดชอบต่อความปลอดภัยและความสมัครใจของผู้เข้าร่วม
+สมาคมที่เกี่ยวข้อง เช่น '''สมาคมสะกดจิตบำบัดไทย''' (Thai Association of Clinical Hypnosis) ทำหน้าที่ส่งเสริมมาตรฐานทางจริยธรรมและการปฏิบัติที่ถูกต้องในหมู่ผู้ให้บริการ
 == ทัศนคติทางวัฒนธรรม ==
-ทัศนคติของสังคมไทยและล้านนาต่อการสะกดจิตมีความหลากหลายและผสมผสาน:
+ทัศนคติของคนไทยต่อการสะกดจิตค่อนข้างหลากหลายและซับซ้อน ในแวดวงวิชาการและการแพทย์แผนปัจจุบันมีการยอมรับมากขึ้นเรื่อยๆ เนื่องจากมีงานวิจัยรองรับ อย่างไรก็ดี ในมุมมองของวัฒนธรรมไทยและความเชื่อดั้งเดิม โดยเฉพาะในภาคใต้ที่ยังมีวัฒนธรรมความเชื่อเรื่องภูตผีวิญญาณที่แข็งแรง บางคนอาจมองการสะกดจิตด้วยความระมัดระวัง หรืออาจสับสนระหว่างการสะกดจิตกับการเข้าทรง
-* '''ด้านวิทยาศาสตร์และแพทย์แผนปัจจุบัน''': ยอมรับมากขึ้นในฐานะเครื่องมือทางการแพทย์เสริม แต่ยังต้องการความเข้าใจและงานวิจัยที่มากขึ้น
-* '''ความเชื่อดั้งเดิม''': บางส่วนอาจมองว่าการสะกดจิตมีลักษณะใกล้เคียงกับ '''การทรง''' หรือ '''การเข้าทรง''' ในความเชื่อพื้นเมือง ซึ่งอาจทำให้บางคนรู้สึกเกรงกลัวหรือไม่ไว้วางใจ ในขณะที่บางคนอาจมองว่าเป็นศาสตร์หนึ่งที่เข้าถึงจิตใต้สำนึกได้
+ในพุทธศาสนา ซึ่งเป็นศาสนาหลักของประเทศ แม้จะไม่มีการพูดถึงการสะกดจิตโดยตรง แต่แนวคิดเรื่องการฝึกจิตให้มีสมาธิและรู้เท่าทันสภาวะต่างๆ ของจิต ถือเป็นพื้นฐานสำคัญที่สอดคล้องกับหลักการของการสะกดจิตที่เน้นการควบคุมและทำความเข้าใจกระบวนการคิดของตนเอง
-* '''จากสื่อบันเทิง''': การแสดงสะกดจิตบนเวทีหรือในรายการโทรทัศน์มีส่วนสร้างภาพลักษณ์ของการสะกดจิตว่าเป็นเรื่องน่าตื่นเต้น หรือสามารถควบคุมจิตใจผู้อื่นได้ ซึ่งอาจไม่ถูกต้องและทำให้เกิดความเข้าใจผิด
-* '''ในพุทธศาสนา''': บางท่านอาจเปรียบเทียบภาวะสะกดจิตกับ '''ภาวะฌาน''' หรือสมาธิระดับหนึ่ง แต่โดยทั่วไปแล้วจุดมุ่งหมายและวิธีการต่างกันอย่างชัดเจน
+สื่อไทยทั้งภาพยนตร์ ละคร และรายการโทรทัศน์ มักนำเสนอการสะกดจิตในแง่มุมที่น่าตื่นเต้น ลึกลับ หรือใช้เป็นเครื่องมือในการก่ออาชญากรรม สิ่งนี้มีส่วนสร้างภาพลักษณ์ที่คลาดเคลื่อนและความหวาดกลัวให้กับสาธารณชนทั่วไป
 == ผู้ปฏิบัติการสะกดจิตที่มีชื่อเสียงในประเทศไทย ==
-* '''นพ. สุวพงศ์ ติลกสกุลชัย''': จิตแพทย์ผู้บุกเบิกการสะกดจิตบำบัดในประเทศไทย และเป็นผู้ก่อตั้งชมรมการสะกดจิตบำบัดแห่งประเทศไทย
+* '''ศาสตราจารย์ นายแพทย์ จรัส สุวรรณเวลา''' : อดีตอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการนำการสะกดจิตมาใช้ในทางการแพทย์และจิตเวชศาสตร์ของไทยอย่างเป็นระบบ
-* '''นพ. วิธาน ฐานะวุฑโฒ''': จิตแพทย์ที่มีชื่อเสียงด้านการสะกดจิตบำบัดและการสะกดจิตย้อนอายุ มีผลงานเขียนและงานวิจัยหลายชิ้น
+* '''แพทย์หญิง กุสุมา ชูเกียรติกำจร''' : จิตแพทย์ผู้มีชื่อเสียงซึ่งใช้การสะกดจิตบำบัดร่วมกับการรักษาแบบอื่นๆ และเป็นผู้เผยแพร่ความรู้ด้านนี้สู่สาธารณชนผ่านสื่อต่างๆ
-* '''ผศ.ดร. นฤมล มงคลสุทธิ์''': อาจารย์และนักจิตวิทยาคลินิก ผู้เชี่ยวชาญด้านการสะกดจิตบำบัดและการบำบัดพฤติกรรม認知
+* '''อาจารย์ภาควิชาจิตเวชศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดี''' : หลายท่านมีงานวิจัยและให้บริการบำบัดด้วยการสะกดจิตอย่างต่อเนื่อง
-* '''อาจารย์และผู้ฝึกสอนอิสระหลายท่าน''' ที่ผ่านการรับรองจากสถาบันระหว่างประเทศ และดำเนินการฝึกอบรมการสะกดจิตในประเทศไทย
+* '''ผู้ปฏิบัติการในภาคใต้''' : มีคลินิกและศูนย์ให้บริการทางจิตวิทยาในจังหวัดใหญ่ๆ ของภาคใต้ เช่น สงขลา ภูเก็ต และสุราษฎร์ธานี ที่มีนักจิตวิทยาคลินิกที่ผ่านการอบรมการสะกดจิตบำบัดให้บริการ แต่มักไม่เป็นที่เปิดเผยชื่อเสียงในระดับชาติ
+นอกจากนี้ ยังมีครูอาจารย์ด้านการนวดแผนไทยและแพทย์แผนไทยบางท่านในภาคใต้ที่ใช้เทคนิคการพูดคุย โน้มน้าวจิตใจ และสร้างความผ่อนคลายอย่างลึก ซึ่งมีหลักการคล้ายคลึงกับการสะกดจิต ในการรักษาโรคที่เกี่ยวข้องกับความเครียด
-== ดูเพิ่ม ==
+== ดูเพิ่มเติม ==
 * [[การสะกดจิตย้อนอายุ]]
-* [[จิตบำบัด]]
+* [[จิตเวชศาสตร์]]
+* [[จิตวิทยาคลินิก]]
 * [[สมาธิ]]
-* [[ธาตุสี่]]
+* [[การบำบัดด้วยการรับรู้และพฤติกรรม]]
-* [[จิตวิทยา]]
-* [[หมอเมือง]]
 == อ้างอิง ==
@@ Line 78: / Line 70: @@
 == แหล่งข้อมูลอื่น ==
-* ชมรมการสะกดจิตบำบัดแห่งประเทศไทย
+* สมาคมสะกดจิตบำบัดไทย
-* หน่วยจิตวิทยาบำบัด โรงพยาบาลหลายแห่งในประเทศไทย
+* กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข
-* งานวิจัยเกี่ยวกับการสะกดจิตจากสำนักหอสมุดมหาวิทยาลัยเชียงใหม่
+* คณะแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
 [[Category:Hypnosis]]
 [[Category:Psychology]]