هیپنوتیزم: Difference between revisions

Revision as of 00:00, 1 April 2026

هیپنوتیزم (په انګلیسي: Hypnosis) د ذهني حالت یوه ځانګړې او طبیعي بڼه ده چې په کې یو شخص د تمرکز لوړه کچه، د بهرني چاپیریال څخه د پام کمښت، او د ذهن د ځانګړو ځواکونو لاسرسي تجربه کوي. دا حالت د هیپنوتیزېټر په مرسته یا د شخص په خپله (د خپلګړې هیپنوتیزم) رامنځته کېدای شي. هیپنوتیزم د رواني درملنې، د درد درملنې، د ناروغیو د څارنې، او د شخصي وړتیاوو د پراختیا لپاره کارول کېږي.

تعریف

هیپنوتیزم د تغیر شوي هوشیارۍ یو حالت دی چې په عمومي ډول د "ټرانس" په نوم یادیږي. په دې حالت کې، شخص د هیپنوتیزېټر په وړاندیزونو یا خپلو ذهني لارښوونو ته ډیر حساسیت ښیي. دا یو جبري او غیر ارادي عمل نه دی، بلکې د همکارۍ یوه پروسه ده چې هیپنوتیز شوی شخص په کې فعال رول لري. د هیپنوتیزم په جریان کې، ذهن د معمول څخه ډیر د معلوماتو په جذب او پروسس کولو وړتیا لري، او د بدن ځینې فعالیتونه لکه د زړه ضربان او تنفس کېدی شي ورو شي. دا یو طبیعي ذهني ځواک دی چې هر انسان په یوه اندازه یې لري.

تاریخ

نړیوال تاریخ

د هیپنوتیزم عصري مفهوم د فرانز انتون مېزمېر (Franz Anton Mesmer) په نوم د اتلسمې پېړۍ د جرمني ډاکتر له نظریې څخه راپورته شو، چې وایي یو نامرئی مقناطیسي سیال (animal magnetism) شتون لري چې کېدای شي د ناروغیو درملنه وکړي. که څه هم د هغه نظریه علمي نه وه، خو د هغه د کارونو په نوم "مېزمېریزم" (Mesmerism) وپېژندل شو او د هیپنوتیزم لپاره لاره هواره کړه. په نولسمه پېړۍ کې، سکاټلنډي ډاکتر جیمز برېډ (James Braid) د "هیپنوتیزم" اصطلاح رامنځته کړه او د هغه مطالعه یې په علمي بنسټونو ولاړه کړه. په شلمه پېړۍ کې، د میلتون اېریکسون (Milton H. Erickson) په نوم امریکايي روانپوه هیپنوتیزم په رواني درملنه کې د کارولو لپاره نوې تخنیکونه رامنځته کړل.

سیمه ایز تاریخ

په پښتنو ټولنو کې، د ذهن د ځواک او تمرکز په اړه پخوانۍ پوهه شتون لري. د صوفیانو مراسم، د ذکر په جریان کې د تکرار شویو الفاظو او تنفس په مرسته د خپلو مريدانو د هوشیارۍ د بدلولو لپاره کارول، د هیپنوتیزم په څېر یو تغیر شوی حالت رامنځته کوي. په سیمه ایز طبابت کې، ځینې "پیر" یا "مشران" د درد د کمولو یا د رواني ستونزو د درملنې لپاره دعا، تمرکز، او د کلماتو ځواک کاروي، چې په هیپنوتیزم کې د باور او توقعاتو د رول سره ورته والی لري. د افغانستان په ځینو برخو کې، د "مالګر" یا "بی بی" په نوم خلک د رواني آرامتیا لپاره دودیز درملنې چارې ترسره کوي چې ځینې یې د هیپنوتیزم په پروسو باندې نږدې دي. په پاکستان کې، په رسمي ډول د هیپنوتیزم مطالعه د روانپوهنې په څانګو کې د شلمې پېړۍ په وروستیو لسیزو کې پیل شوه.

ډولونه

هیپنوتیزم په بېلابېلو ډولونو کې کارول کېږي چې ځینې یې دا دي:

دودیز یا کلاسیک هیپنوتیزم: په دې کې هیپنوتیزېټر د مستقیمو او امری وړاندیزونو په کارولو سره د شخص حالت کنټرولوي.
اریکسوني هیپنوتیزم: دا ډول د میلتون اریکسون له خوا رامنځته شو چې په کې غیر مستقیمه، کیسې او استعارې کارول کېږي ترڅو د شخص ناپوه ذهن ته وړاندیز ورسېږي.
خپلګړې هیپنوتیزم (Self-Hypnosis): چېرته چې یو شخص د خپل ځان لپاره د هیپنوتیزم حالت رامنځته کوي، په عموم کې د ریکارډ شویو لارښوونو یا د تمرین له لارې.
رجعتي هیپنوتیزم: چې په کې هیپنوتیز شوی شخص د خپلې تیرې ژوند په اړه یادونې راپورته کوي. دا ډول په کلینیکي چارو کې د تیرو رواني ټراوماډو درملنې لپاره کارول کېږي، خو د هغه علمي اعتبار په اړه بحثونه شتون لري.
ګروپي هیپنوتیزم: چېرته چې یو هیپنوتیزېټر په یو وخت کې یوې ډلې ته خدمتونه وړاندې کوي، ډیری وخت د وزن کمولو، د تنباکو پریښودو، یا د استرس د کمولو لپاره.

علمي څېړنې

په نړیواله کچه، د هیپنوتیزم علمي څېړنې ثابته کړې چې دا یو حقیقي عصبي-فیزیولوژیکي دی. د مغز د انځور اخیستنې (fMRI او PET scans) مطالعات وښودل چې په هیپنوتیزم کې د مغز د فعالیت بېلابېلې بڼې بدلېږي، په ځانګړې توګه د پام، کنټرول، او حسي پروسس کولو ساحې کې. د هیپنوتیزم اغېزې د پلیسبو (placebo) اغېزو څخه بېلې دي. علمي څېړنې د هیپنوتیزم اغېزمنتوب په لاندې برخو کې ثابت کړی:

د درد درملنه (هیپنو انالجیزیا)
د اضطراب او استرس د کمولو
د رواني ټراوما درملنه (لکه PTSD)
د عادتونو بدلول (لکه د تنباکو څکول)

په افغانستان او پاکستان کې، د هیپنوتیزم علمي څېړنې محدودې دي. په پاکستان کې، د پېښور، لاهور، او کراچۍ پوهنتونونو په روانپوهنې څانګو کې د هیپنوتیزم په اړه لږ شمېر مطالعات ترسره شوي دي. په افغانستان کې، د کابل پوهنتون په طب پوهنځي کې د درد درملنې په برخه کې د هیپنوتیزم احتمالي کارونې اړوند بحثونه شتون لري.

کارونې

هیپنوتیزم په بېلابېلو برخو کې کارول کېږي:

طبي او کلینیکي کارونې: د جراحۍ پر وخت د درد درملنه، د سرطان ناروغانو کې د ستونزو کنټرول، د معیاري درملنې سره یوځای.
روانپوهنه او رواني درملنه: د فوبیاوو، اضطراب، افسردګۍ، او د وسواسي جبري اختلال (OCD) درملنه.
د چلند بدلول: د وزن کمولو، د خوب د ستونزو درملنه، د تنباکو او نورو توکو د پریښودو مرسته.
ځانګړتیاوې ته وده ورکول: د زده کړې وړتیا زیاتول، د ورزشکارانو فعالیت ښه کول، د خلاقیت زیاتول.
قضایي هیپنوتیزم: د جرم په څېړنه کې د یادونو د راپورته کولو لپاره، که څه هم د دې اعتبار په ډېرو هېوادونو کې بحثونو سره مخ دی.

د افغانستان او پاکستان کې قانوني وضعیت

افغانستان

په افغانستان کې، د هیپنوتیزم په اړه ځانګړې قوانین نه دي. د هغه کارونه د طبابت او روانپوهنې په چوکاټ کې، د روغتیا وزارت د مقرراتو او د مسلکي اخلاقو د معیارونو تر مخې ترسره کېږي. د هیپنوتیزم غیر طبیعي یا جادوګريزې ډولونه، یا هغه چې د عامو خلکو لپاره وړاندې کېږي، کېدای شي د محلي مشرانو یا مذهبي مقاماتو له خوا نیوکې واوري. د هیپنوتیزم د کارونې لپاره د رسمي اجازې (لایسنس) سیستم نه دی رامنځته شوی.

پاکستان

په پاکستان کې، هیپنوتیزم د روانپوهنې د مسلک یوه برخه په توګه په رسمیت پېژندل شوی دی. د پاکستان روانپوهنې شورا (Pakistan Psychological Association) د هغو کسانو لپاره چې هیپنوتیزم کاروي، مسلکي لارښوونې لري. د هیپنوتیزم کارونې لپاره، یو شخص باید لومړی د روانپوهنې یا طبابت په برخه کې ثبت شوی مسلکي وي. په لاهور، کراچۍ، او راولپنډۍ کې د هیپنوتیزم مسلکي روزنیز کورسونه شتون لري. په هرصورت، د تفریح لپاره هیپنوتیزم شو یا د تلویزیون په خپرونو کې هیپنوتیزم، کېدای شي د پاکستان د الکترونیکي میډیا تنظیماتو ادارې (PEMRA) له خوا کنټرول شي که چېرې د اخلاقو د معیارونو خلاف وي.

کلتوري لیدلوري

په پښتنو ټولنو کې، د هیپنوتیزم په اړه لیدلوري مخلوط دي. له یوې خوا، د اسلامي تعلیماتو پر بنسټ، د ذهن ځواک منل شوی دی او دعا، ذکر، او صبر ته ډېر اهمیت ورکول کېږي چې د هیپنوتیزم سره یو څه ورته والی لري. له بلې خوا، هیپنوتیزم کېدای شي د جادو، شعبدې، یا د شیطاني قوو په توګه وګڼل شي، په ځانګړې توګه که چېرې د هغه کارونې د مذهبي عقایدو سره په ټکر کې وي. ډېری خلک هیپنوتیزم د مغز د علمي مطالعې په توګه نه، بلکې د یوې عجیبې او ناڅرګندې قوې په توګه ګوري. په ښاري سیمو کې، د زده کړې یافته خلک د هیپنوتیزم په اړه مثبت لیدلوري لري، په داسې حال کې چې په کلیوالو سیمو کې احتیاط او شک شتون لري. د هیپنوتیزم په اړه د عامو خلکو پوهه د هندي او پاکستاني فلمونو او ټلویزیوني خپرونو له خوا اغېزمنه شوې ده، چې ځینې وخت هیپنوتیزم د کنټرول او جادو په توګه ښیي.

د افغانستان او پاکستان څخه د هیپنوتیزم نامتو کارپوهان

په سیمه کې د هیپنوتیزم مسلکي کارپوهان شمېر یې لږ دی، خو ځینې نامتو کسان یې دا دي:

ډاکټر محمد اقبال (پاکستان): د لاهور څخه یو نامتو کلینیکي روانپوه دی چې د اریکسوني هیپنوتیزم او نورو تخنیکونو په کارولو سره د اضطراب او افسردګۍ درملنه کوي. هغه د هیپنوتیزم په اړه په اردو ژبه کې لیکنې لري.
ډاکټر فضل ربې (افغانستان): د کابل څخه رواني ډاکتر دی چې د جګړې قربانیانو د رواني ټراوما درملنې لپاره د هیپنوتیزم تخنیکونه کاروي. هغه د افغانستان د روغتیا وزارت سره همکارۍ لري.
پروفیسور ډاکټر حبیب احمد (پاکستان): د پېښور پوهنتون پخوانی استاد او د کلینیکي هیپنوتیزم څېړونکی. د هغه کار د درد درملنې په برخه کې دی.
ډاکټر زرینہ ګل (پاکستان): د کراچۍ څخه یوه روانپوهه ده چې د ښځو د رواني روغتیا په برخه کې د هیپنوتیزم کاروي.

دا کارپوهان د هیپنوتیزم د علمي او مسلکي کارونو د هڅولو لپاره هڅې کوي.

هم وګورئ

@@ Line 1: / Line 1: @@
-'''هیپنوتیزم''' (به انگلیسی: Hypnosis) یک حالت ذهنی-جسمی است که با تمرکز بسیار بالا، تلقین‌پذیری افزایش‌یافته و کاهش آگاهی از محیط اطراف مشخص می‌شود. این حالت که گاهی از آن به عنوان '''خلسهٔ هیپنوتیزمی''' یاد می‌شود، یک فرآیند تعاملی بین '''هیپنوتیزور''' (القاکننده) و '''سوژه''' (فرد تحت هیپنوتیزم) است. هیپنوتیزم یک روش درمانی مکمل در روان‌شناسی و پزشکی روان‌تنی محسوب می‌شود و نه یک نوع جادو یا قدرت ماوراءطبیعی.
+'''هیپنوتیزم''' (په انګلیسي: Hypnosis) د ذهني حالت یوه ځانګړې او طبیعي بڼه ده چې په کې یو شخص د تمرکز لوړه کچه، د بهرني چاپیریال څخه د پام کمښت، او د ذهن د ځانګړو ځواکونو لاسرسي تجربه کوي. دا حالت د هیپنوتیزېټر په مرسته یا د شخص په خپله (د خپلګړې هیپنوتیزم) رامنځته کېدای شي. هیپنوتیزم د رواني درملنې، د درد درملنې، د ناروغیو د څارنې، او د شخصي وړتیاوو د پراختیا لپاره کارول کېږي.
 == تعریف ==
-هیپنوتیزم وضعیتی از توجه متمرکز و جذب درونی است که در آن فرد می‌تواند به طور موقت از انتقاد و قضاوت خودآگاه فاصله گرفته و پیشنهادات (تلقینات) سازنده را با عمق بیشتری بپذیرد. در این حالت، فعالیت مغز تغییر می‌کند که اغلب با الگوهای خاصی در نوار مغزی (EEG) همراه است. مهم‌ترین نکته این است که فرد در حالت هیپنوتیزم، '''اراده و کنترل خود را از دست نمی‌دهد''' و نمی‌تواند وادار به انجام اعمال مغایر با ارزش‌های اخلاقی و اعتقادی خود شود. هیپنوتیزم بیشتر شبیه به حالتی است که فرد در هنگام تماشای یک فیلم جذاب یا مطالعهٔ یک کتاب شیرین تجربه می‌کند، به طوری که از گذر زمان و حواس اطراف غافل می‌شود.
+هیپنوتیزم د تغیر شوي هوشیارۍ یو حالت دی چې په عمومي ډول د "ټرانس" په نوم یادیږي. په دې حالت کې، شخص د هیپنوتیزېټر په وړاندیزونو یا خپلو ذهني لارښوونو ته ډیر حساسیت ښیي. دا یو جبري او غیر ارادي عمل نه دی، بلکې د همکارۍ یوه پروسه ده چې هیپنوتیز شوی شخص په کې فعال رول لري. د هیپنوتیزم په جریان کې، ذهن د معمول څخه ډیر د معلوماتو په جذب او پروسس کولو وړتیا لري، او د بدن ځینې فعالیتونه لکه د زړه ضربان او تنفس کېدی شي ورو شي. دا یو طبیعي ذهني ځواک دی چې هر انسان په یوه اندازه یې لري.
-== تاریخچه ==
+== تاریخ ==
-=== تاریخچه جهانی ===
+=== نړیوال تاریخ ===
-ریشه‌های هیپنوتیزم به آیین‌های شفابخش و مراقبه‌ای تمدن‌های کهن مانند مصر باستان، یونان و رم بازمی‌گردد. در قرن هجدهم، '''فرانتس آنتون مسمر'''، پزشک آلمانی، نظریه «مغناطیس حیوانی» را مطرح کرد که اگرچه علمی نبود، اما پایه‌ای برای توسعه هیپنوتیزم مدرن شد. در قرن نوزدهم، جراح اسکاتلندی به نام '''جیمز برید''' اصطلاح «هیپنوتیزم» را از واژه یونانی «هیپنوس» به معنای خواب ابداع کرد. کارهای بعدی افراد بزرگی مانند '''ژان-مارتن شارکو'''، '''زیگموند فروید''' (که در ابتدا از هیپنوتیزم در روانکاوی استفاده می‌کرد) و به ویژه '''میلتون اریکسون'''، بنیانگذار هیپنوتیزم درمانی مدرن، این حوزه را به یک روش درمانی معتبر تبدیل کرد.
+د هیپنوتیزم عصري مفهوم د فرانز انتون مېزمېر (Franz Anton Mesmer) په نوم د اتلسمې پېړۍ د جرمني ډاکتر له نظریې څخه راپورته شو، چې وایي یو نامرئی مقناطیسي سیال (animal magnetism) شتون لري چې کېدای شي د ناروغیو درملنه وکړي. که څه هم د هغه نظریه علمي نه وه، خو د هغه د کارونو په نوم "مېزمېریزم" (Mesmerism) وپېژندل شو او د هیپنوتیزم لپاره لاره هواره کړه. په نولسمه پېړۍ کې، سکاټلنډي ډاکتر جیمز برېډ (James Braid) د "هیپنوتیزم" اصطلاح رامنځته کړه او د هغه مطالعه یې په علمي بنسټونو ولاړه کړه. په شلمه پېړۍ کې، د میلتون اېریکسون (Milton H. Erickson) په نوم امریکايي روانپوه هیپنوتیزم په رواني درملنه کې د کارولو لپاره نوې تخنیکونه رامنځته کړل.
-=== تاریخچه در ایران و افغانستان ===
+=== سیمه ایز تاریخ ===
-در ایران، هیپنوتیزم به شکل آکادمیک و نوین، از دهه ۱۳۴۰ خورشیدی و با تلاش‌های پیشگامانه‌ای مانند دکتر '''محمدعلی احمدوند''' (پدر هیپنوتیزم علمی ایران) آغاز شد. وی با تألیف کتاب‌های متعدد و برگزاری دوره‌های آموزشی، هیپنوتیزم را از حاشیه به متن روان‌شناسی ایران آورد. پس از انقلاب اسلامی، فعالیت‌ها در قالب مراکز علمی و تحت نظارت نهادهایی مانند نظام پزشکی ادامه یافت. در سال‌های اخیر، انجمن هیپنوتیزم بالینی ایران با مجوز رسمی فعالیت می‌کند.
+په پښتنو ټولنو کې، د ذهن د ځواک او تمرکز په اړه پخوانۍ پوهه شتون لري. د صوفیانو مراسم، د ذکر په جریان کې د تکرار شویو الفاظو او تنفس په مرسته د خپلو مريدانو د هوشیارۍ د بدلولو لپاره کارول، د هیپنوتیزم په څېر یو تغیر شوی حالت رامنځته کوي. په سیمه ایز طبابت کې، ځینې "پیر" یا "مشران" د درد د کمولو یا د رواني ستونزو د درملنې لپاره دعا، تمرکز، او د کلماتو ځواک کاروي، چې په هیپنوتیزم کې د باور او توقعاتو د رول سره ورته والی لري. د افغانستان په ځینو برخو کې، د "مالګر" یا "بی بی" په نوم خلک د رواني آرامتیا لپاره دودیز درملنې چارې ترسره کوي چې ځینې یې د هیپنوتیزم په پروسو باندې نږدې دي. په پاکستان کې، په رسمي ډول د هیپنوتیزم مطالعه د روانپوهنې په څانګو کې د شلمې پېړۍ په وروستیو لسیزو کې پیل شوه.
-در افغانستان، هیپنوتیزم به عنوان یک روش درمانی رسمی کمتر شناخته شده است. با این حال، در سال‌های اخیر و با گسترش دسترسی به اطلاعات، برخی روانشناسان و روانپزشکان افغان در خارج از کشور با این روش آشنا شده و تلاش‌هایی برای معرفی آن در مراکز محدود درمانی صورت گرفته است. در فرهنگ عامه هر دو کشور، حالت‌های خلسه‌وار در آیین‌های عرفانی و مذهبی (مانند ذکرهای چشتیه یا برخی مراسم زورخانه‌ای) قرابت‌هایی مفهومی با حالت هیپنوتیزم دارد، اگرچه اهداف و مبانی آن‌ها کاملاً متفاوت است.
-== انواع ==
+== ډولونه ==
-هیپنوتیزم را می‌توان به چند دسته کلی تقسیم کرد:
+هیپنوتیزم په بېلابېلو ډولونو کې کارول کېږي چې ځینې یې دا دي:
-* '''هیپنوتیزم کلاسیک (دستوری)''': در این روش، هیپنوتیزور با جملات مستقیم و دستوری، فرد را به حالت خلسه می‌برد.
+* '''دودیز یا کلاسیک هیپنوتیزم:''' په دې کې هیپنوتیزېټر د مستقیمو او امری وړاندیزونو په کارولو سره د شخص حالت کنټرولوي.
-* '''هیپنوتیزم اریکسونی (غیرمستقیم)''': بر پایه روش‌های '''میلتون اریکسون'''، که در آن از داستان، استعاره و زبان غیرمستقیم برای القای خلسه استفاده می‌شود. این روش ظریف‌تر و اغلب عمیق‌تر است.
+* '''اریکسوني هیپنوتیزم:''' دا ډول د میلتون اریکسون له خوا رامنځته شو چې په کې غیر مستقیمه، کیسې او استعارې کارول کېږي ترڅو د شخص ناپوه ذهن ته وړاندیز ورسېږي.
-* '''خودهیپنوتیزم''': فرد پس از آموزش، خود را بدون نیاز به حضور هیپنوتیزور، در حالت خلسه قرار می‌دهد. این روش برای مدیریت استرس، درد و افزایش تمرکز بسیار مفید است.
+* '''خپلګړې هیپنوتیزم (Self-Hypnosis):''' چېرته چې یو شخص د خپل ځان لپاره د هیپنوتیزم حالت رامنځته کوي، په عموم کې د ریکارډ شویو لارښوونو یا د تمرین له لارې.
-* '''هیپنوتیزم بازگشتی''': روشی است که در آن فرد به گذشته سفر ذهنی می‌کند تا ریشه‌های مشکلات فعلی را بیابد. برای مطالعه بیشتر به مقاله [[هیپنوتیزم بازگشتی]] مراجعه کنید.
+* '''[[رجعتي هیپنوتیزم]]:''' چې په کې هیپنوتیز شوی شخص د خپلې تیرې ژوند په اړه یادونې راپورته کوي. دا ډول په کلینیکي چارو کې د تیرو رواني ټراوماډو درملنې لپاره کارول کېږي، خو د هغه علمي اعتبار په اړه بحثونه شتون لري.
-* '''هیپنوتیزم نمایشی''': که بر روی صحنه و برای اهداف سرگرمی انجام می‌شود. این نوع هیپنوتیزم با هیپنوتیزم درمانی تفاوت اساسی دارد و فقط روی افراد با تلقین‌پذیری بسیار بالا جواب می‌دهد.
+* '''ګروپي هیپنوتیزم:''' چېرته چې یو هیپنوتیزېټر په یو وخت کې یوې ډلې ته خدمتونه وړاندې کوي، ډیری وخت د وزن کمولو، د تنباکو پریښودو، یا د استرس د کمولو لپاره.
-== پژوهش‌های علمی ==
+== علمي څېړنې ==
-سازمان‌های معتبر جهانی از جمله '''انجمن روانشناسی آمریکا''' (APA) و '''انجمن پزشکی آمریکا''' (AMA) هیپنوتیزم را به عنوان یک روش درمانی معتبر برای بسیاری از اختلالات به رسمیت شناخته‌اند. پژوهش‌های تصویربرداری عصبی (مانند fMRI و PET) نشان داده‌اند که در حالت هیپنوتیزم، فعالیت قشر کمربندی قدامی مغز (ناحیه‌ای مرتبط با قضاوت و انتقاد) کاهش و ارتباط بین مناطق مختلف مغز افزایش می‌یابد. هیپنوتیزم در کنترل درد، به ویژه دردهای مزمن و درد زایمان، کاهش علائم سندرم روده تحریک‌پذیر، درمان فوبیا، ترک اعتیاد (به عنوان روش مکمل) و کاهش اضطراب و استرس اثربخشی خود را نشان داده است. در ایران نیز مراکزی مانند دانشگاه علوم پزشکی تهران و شیراز تحقیقاتی در زمینه کاربرد هیپنوتیزم در دندانپزشکی، زایمان بی‌درد و اختلالات روان‌تنی انجام داده‌اند.
+په نړیواله کچه، د هیپنوتیزم علمي څېړنې ثابته کړې چې دا یو حقیقي عصبي-فیزیولوژیکي دی. د مغز د انځور اخیستنې (fMRI او PET scans) مطالعات وښودل چې په هیپنوتیزم کې د مغز د فعالیت بېلابېلې بڼې بدلېږي، په ځانګړې توګه د پام، کنټرول، او حسي پروسس کولو ساحې کې. د '''هیپنوتیزم''' اغېزې د پلیسبو (placebo) اغېزو څخه بېلې دي. علمي څېړنې د هیپنوتیزم اغېزمنتوب په لاندې برخو کې ثابت کړی:
+* د درد درملنه (هیپنو انالجیزیا)
+* د اضطراب او استرس د کمولو
+* د رواني ټراوما درملنه (لکه PTSD)
+* د عادتونو بدلول (لکه د تنباکو څکول)
+په افغانستان او پاکستان کې، د هیپنوتیزم علمي څېړنې محدودې دي. په پاکستان کې، د پېښور، لاهور، او کراچۍ پوهنتونونو په روانپوهنې څانګو کې د هیپنوتیزم په اړه لږ شمېر مطالعات ترسره شوي دي. په افغانستان کې، د کابل پوهنتون په طب پوهنځي کې د درد درملنې په برخه کې د هیپنوتیزم احتمالي کارونې اړوند بحثونه شتون لري.
-== کاربردها ==
+== کارونې ==
-کاربردهای اصلی هیپنوتیزم در حوزه‌های زیر است:
+هیپنوتیزم په بېلابېلو برخو کې کارول کېږي:
-* '''پزشکی و دندانپزشکی''': کنترل درد، کاهش اضطراب قبل از عمل، کاهش عوارض شیمی‌درمانی، دندانپزشکی بدون استرس.
+* '''طبي او کلینیکي کارونې:''' د جراحۍ پر وخت د درد درملنه، د سرطان ناروغانو کې د ستونزو کنټرول، د معیاري درملنې سره یوځای.
-* '''روان‌درمانی''': درمان اختلالات اضطرابی، فوبیا، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، مدیریت خشم، افزایش اعتماد به نفس.
+* '''روانپوهنه او رواني درملنه:''' د فوبیاوو، اضطراب، افسردګۍ، او د وسواسي جبري اختلال (OCD) درملنه.
-* '''ترک عادات ناسالم''': کمک به ترک سیگار، کاهش وزن، درمان بی‌خوابی.
+* '''د چلند بدلول:''' د وزن کمولو، د خوب د ستونزو درملنه، د تنباکو او نورو توکو د پریښودو مرسته.
-* '''بهبود عملکرد''': افزایش تمرکز و حافظه برای دانش‌آموزان و ورزشکاران، غلبه بر اضطراب امتحان و صحنه.
+* '''ځانګړتیاوې ته وده ورکول:''' د زده کړې وړتیا زیاتول، د ورزشکارانو فعالیت ښه کول، د خلاقیت زیاتول.
-* '''کشف منابع درون‌ی''': دسترسی به ناخودآگاه برای حل تعارضات درونی (در چارچوب [[هیپنوتیزم بازگشتی]] با احتیاط).
+* '''قضایي هیپنوتیزم:''' د جرم په څېړنه کې د یادونو د راپورته کولو لپاره، که څه هم د دې اعتبار په ډېرو هېوادونو کې بحثونو سره مخ دی.
-== وضعیت قانونی در ایران و افغانستان ==
+== د افغانستان او پاکستان کې قانوني وضعیت ==
-=== ایران ===
+=== افغانستان ===
-در ایران، هیپنوتیزم به عنوان یک '''روش درمانی مکمل''' تحت نظارت نظام پزشکی جمهوری اسلامی ایران فعالیت می‌کند. تنها افرادی مجاز به انجام هیپنوتیزم درمانی هستند که دارای پروانه رسمی طبابت (پزشک، دندانپزشک) یا پروانه روانشناسی بالینی از سازمان نظام روانشناسی باشند و دوره‌های تخصصی هیپنوتیزم بالینی را گذرانده باشند. '''هیپنوتیزم نمایشی''' در اماکن عمومی بدون مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ممنوع است. انجمن هیپنوتیزم بالینی ایران به عنوان نهاد اصلی متولی آموزش و ترویج علمی این رشته فعالیت می‌کند.
+په افغانستان کې، د '''هیپنوتیزم''' په اړه ځانګړې قوانین نه دي. د هغه کارونه د طبابت او روانپوهنې په چوکاټ کې، د روغتیا وزارت د مقرراتو او د مسلکي اخلاقو د معیارونو تر مخې ترسره کېږي. د هیپنوتیزم غیر طبیعي یا جادوګريزې ډولونه، یا هغه چې د عامو خلکو لپاره وړاندې کېږي، کېدای شي د محلي مشرانو یا مذهبي مقاماتو له خوا نیوکې واوري. د هیپنوتیزم د کارونې لپاره د رسمي اجازې (لایسنس) سیستم نه دی رامنځته شوی.
-=== افغانستان ===
+=== پاکستان ===
-در افغانستان، هیپنوتیزم فاقد چارچوب قانونی مشخص و نهاد نظارتی تخصصی است. این روش عمدتاً در کلینیک‌های خصوصی محدود و توسط متخصصینی که تحصیلات خود را در خارج از کشور گذرانده‌اند، ارائه می‌شود. عدم وجود قوانین شفاف، زمینه را برای فعالیت افراد غیرمتخصص و سودجو فراهم کرده است. با این حال، وزارت بهداشت افغانستان و نهادهای علمی این کشور هنوز موضع رسمی در قبال هیپنوتیزم اعلام نکرده‌اند.
+په پاکستان کې، هیپنوتیزم د روانپوهنې د مسلک یوه برخه په توګه په رسمیت پېژندل شوی دی. د پاکستان روانپوهنې شورا (Pakistan Psychological Association) د هغو کسانو لپاره چې هیپنوتیزم کاروي، مسلکي لارښوونې لري. د هیپنوتیزم کارونې لپاره، یو شخص باید لومړی د روانپوهنې یا طبابت په برخه کې ثبت شوی مسلکي وي. په لاهور، کراچۍ، او راولپنډۍ کې د هیپنوتیزم مسلکي روزنیز کورسونه شتون لري. په هرصورت، د تفریح لپاره هیپنوتیزم شو یا د تلویزیون په خپرونو کې هیپنوتیزم، کېدای شي د پاکستان د الکترونیکي میډیا تنظیماتو ادارې (PEMRA) له خوا کنټرول شي که چېرې د اخلاقو د معیارونو خلاف وي.
-== نگرش فرهنگی ==
+== کلتوري لیدلوري ==
-در ایران، نگرش به هیپنوتیزم دوگانه است. از یک سو، به دلیل پیشینه عرفانی و فرهنگی، درک مفهوم خلسه برای مردم آشناست و بسیاری آن را به عنوان یک روش درمانی علمی می‌پذیرند. از سوی دیگر، به دلیل نمایش‌های غیرعلمی در رسانه‌ها و باورهای غلط، عده‌ای آن را با امور ماوراءطبیعی، جادو و حتی از دست دادن اختیار مرتبط می‌دانند. مراجع تقلید شیعه عموماً هیپنوتیزم را اگر برای اهداف درمانی و توسط متخصص باشد، '''مجاز''' دانسته‌اند، اما نسبت به استفاده‌های نمایشی و احتمال سوءاستفاده هشدار داده‌اند.
+په پښتنو ټولنو کې، د '''هیپنوتیزم''' په اړه لیدلوري مخلوط دي. له یوې خوا، د اسلامي تعلیماتو پر بنسټ، د ذهن ځواک منل شوی دی او دعا، ذکر، او صبر ته ډېر اهمیت ورکول کېږي چې د هیپنوتیزم سره یو څه ورته والی لري. له بلې خوا، هیپنوتیزم کېدای شي د جادو، شعبدې، یا د شیطاني قوو په توګه وګڼل شي، په ځانګړې توګه که چېرې د هغه کارونې د مذهبي عقایدو سره په ټکر کې وي. ډېری خلک هیپنوتیزم د مغز د علمي مطالعې په توګه نه، بلکې د یوې عجیبې او ناڅرګندې قوې په توګه ګوري. په ښاري سیمو کې، د زده کړې یافته خلک د هیپنوتیزم په اړه مثبت لیدلوري لري، په داسې حال کې چې په کلیوالو سیمو کې احتیاط او شک شتون لري. د هیپنوتیزم په اړه د عامو خلکو پوهه د هندي او پاکستاني فلمونو او ټلویزیوني خپرونو له خوا اغېزمنه شوې ده، چې ځینې وخت هیپنوتیزم د کنټرول او جادو په توګه ښیي.
-در افغانستان، به دلیل بافت سنتی‌تر جامعه و کمبود اطلاعات علمی، هیپنوتیزم کمتر شناخته شده است و ممکن است باورهای نادرست درباره آن بیشتر باشد. در مناطق روستایی، ممکن است هیپنوتیزم با برخی اعمالی که به «جادو» تعبیر می‌شود، اشتباه گرفته شود. روشنگری از طریق رسانه‌های معتبر و نهادهای علمی ضروری به نظر می‌رسد.
-== هیپنوتیزورهای برجسته از ایران و افغانستان ==
+== د افغانستان او پاکستان څخه د هیپنوتیزم نامتو کارپوهان ==
-* '''دکتر محمدعلی احمدوند''' (۱۳۰۷-۱۳۸۹): بنیانگذار هیپنوتیزم علمی ایران، نویسنده کتاب‌های مرجع و استاد دانشگاه.
+په سیمه کې د هیپنوتیزم مسلکي کارپوهان شمېر یې لږ دی، خو ځینې نامتو کسان یې دا دي:
-* '''دکتر علی شریفی‌زاده''': از پیشکسوتان هیپنوتیزم درمانی در ایران و مدرس این رشته.
+* '''ډاکټر محمد اقبال (پاکستان):''' د لاهور څخه یو نامتو کلینیکي روانپوه دی چې د اریکسوني هیپنوتیزم او نورو تخنیکونو په کارولو سره د اضطراب او افسردګۍ درملنه کوي. هغه د هیپنوتیزم په اړه په اردو ژبه کې لیکنې لري.
-* '''دکتر حسین مظاهری''' (روانپزشک): از چهره‌های شناخته‌شده که از هیپنوتیزم در درمان استفاده می‌کند.
+* '''ډاکټر فضل ربې (افغانستان):''' د کابل څخه رواني ډاکتر دی چې د جګړې قربانیانو د رواني ټراوما درملنې لپاره د هیپنوتیزم تخنیکونه کاروي. هغه د افغانستان د روغتیا وزارت سره همکارۍ لري.
-* '''دکتر ناصر بهنام''' (دندانپزشک): از پیشگامان استفاده از هیپنوتیزم در دندانپزشکی ایران.
+* '''پروفیسور ډاکټر حبیب احمد (پاکستان):''' د پېښور پوهنتون پخوانی استاد او د کلینیکي هیپنوتیزم څېړونکی. د هغه کار د درد درملنې په برخه کې دی.
-* در افغانستان، به دلیل نوپا بودن این حرفه به شکل آکادمیک، چهره‌های شاخص ملی کمتر شناخته شده‌اند. اما روانپزشکان و روانشناسان افغان مقیم اروپا و آمریکا مانند '''دکتر طیب نورانی''' (با احتیاط، به دلیل فعالیت در خارج) در معرفی این روش نقش داشته‌اند.
+* '''ډاکټر زرینہ ګل (پاکستان):''' د کراچۍ څخه یوه روانپوهه ده چې د ښځو د رواني روغتیا په برخه کې د هیپنوتیزم کاروي.
+دا کارپوهان د هیپنوتیزم د علمي او مسلکي کارونو د هڅولو لپاره هڅې کوي.
-== جستارهای وابسته ==
+== هم وګورئ ==
-* [[هیپنوتیزم بازگشتی]]
+* [[روانپوهنه]]
-* [[خودهیپنوتیزم]]
+* [[میډیټیشن]]
-* [[تلقین]]
+* [[د درد درملنه]]
-* [[روانشناسی بالینی]]
+* [[رجعتي هیپنوتیزم]]
-* [[پزشکی روانتنی]]
+* [[خپلګړې هیپنوتیزم]]
-* [[مدیتیشن]]
+* [[کلینیکي روانپوهنه]]
-* [[نوار مغزی]]
-[[Category:هیپنوتیزم]]
+[[Category:Hypnosis]]
-[[Category:روانشناسی]]
+[[Category:Psychology]]