Гипноз: Difference between revisions

Revision as of 02:15, 1 April 2026

Гипноз (аз юнонӣ: ὕπνος — «хоб») — як ҳолати махсуси равонӣ (ҳиссиётӣ) аст, ки дар он фард ба суханони гипнотизёр (гипнолог) ҳусни интиқол ва таваҷҷуҳи баланд дорад ва қобилияти идроки критикии худро коҳиш медиҳад. Дар ин ҳолат, имконияти бозгашт ба хотироти дар пинҳон ниҳоншуда ва инчунин тағйири баъзе рафторҳо мумкин мегардад. Гипнозро ҳамчун усули табобатӣ дар рамзи гипнотерапия истифода мебаранд.

Таъриф

Гипноз як ҳолати табаддулоти виҷдон аст, ки ба воситаи раванди «индуксия» ба вуҷуд меояд. Дар ин раванд, гипнолог ба муштарӣ ё бемор тавассути сухан ва рафтор таъсир расонда, ӯро ба ҳолати афзоишёфтаи таваҷҷуҳ ва ҳусни пазируфт меорад. Ҳолати гипноз ба хоб монанданд, аммо фард хоб нест ва дар ҳолати бетанаффус қарор надорад; ӯ метавонад суханони гипнологро бишунавад ва ба онҳо посух диҳад. Гипнозро набояд бо ҳолатҳои махсуси дигар, монанди транси ибодатӣ дар тасаввуф ё ҳолатҳое, ки дар рақси суфиёна пайдо мешаванд, иштибоҳ гирифт.

Таърих

Таърихи ҷаҳонӣ

Истифодаи усулҳои ба гипноз монанд ба замони бостон, ба хусус дар Миср, Юнон ва Рум, мерасад. Дар асри XVIII, дар Аврупо, табиби олмонӣ Франс Антон Месмер назарияи «магнетизми ҳайвонӣ»-ро пешниҳод кард, ки пешгузашти илмии гипноз ба ҳисоб меравад. Дар асри XIX, ҳакимон англис Ҷеймс Брейд истилоҳи «гипноз»-ро ба илм ворид кард ва онро ба воситаи таваҷҷуҳ ба як объекти дурахшон тавсиф намуд. Корҳои навбатии Жан-Мартен Шарко, Ипполит Бернҳейм ва Зигмунд Фрейд ба рушди гипноз ва психотерапия таъсири бузург расониданд.

Таърихи маҳаллӣ дар Тоҷикистон

Дар кишвари мо, таърихи истифодаи гипноз нисбатан нав аст. Дар даврони Шӯравӣ, гипноз ҳамчун як соҳаи илмӣ дар донишгоҳҳои калони Иттифоқ, аз қабили Донишгоҳи давлатии Маскав, таҳсил ва тадқиқ мешуд. Яке аз нахустин касоне, ки гипнозро ба Тоҷикистон овард, Мирзо Ҳасанов буд, ихтиёри психология ва гипнологии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) дар солҳои 70-80 асри гузашта. Вай гипнозро ҳамчун усули ёрирасон дар табобати баъзе касалиҳои равонӣ истифода мекард. Баъдтар, дар солҳои истиқлол, бо кушода шудани марказҳои хусусии психологӣ, истифодаи гипнотерапия васеътар гардид.

Намудҳо =

Гипнозро ба намудҳои зерин ҷудо мекунанд:

Гипнози классикӣ (суханӣ): Гипнолог тавассути сухан ва дастурҳои муайян муштариро ба ҳолати гипноз меорад.
Гипнози эриксонӣ: Ба номи табиби амрикоӣ Милтон Эриксон гузошта шудааст. Дар ин усул, дастурҳо ба таври номустақим ва дар шакли ҳикояҳо, ишораҳо ва ташбеҳҳо дода мешаванд.
Гипнози регрессивӣ: Ин як навъи алоҳидаи гипнотерапия мебошад, ки барои бозгашт ба хотироти гузашта ва ҳалли мушкилоти равонӣ, ки реша дар гузашта доранд, истифода мешавад. Маълумоти бештарро дар мақолаи алоҳида Гипнози регрессивӣ бубинед.
Гипнози овозаӣ (аудио): Муштарӣ ба воситаи садои гипнолог, ки дар CD ё файли аудио сабт шудааст, ба гипноз медарояд.
Гипнози худгар (Auto-hypnosis): Фард худ, бе ёрии гипнолог, ба воситаи машқҳои махсус худро ба ҳолати гипноз меорад.

Тадқиқоти илмӣ

Дар саросари ҷаҳон, гипноз мавзӯи тадқиқоти фаъоли илмӣ мебошад. Тадқиқот бо истифода аз тасвири резонанси магнитии функсионалӣ (fMRI) нишон доданд, ки дар ҳолати гипноз тағйироти фаъолӣ дар қисмҳои муайяни мағзи сар, ба монанди кораи пӯсти мағзи сар ва системаи лимбикӣ, ба амал меояд. Ин тағйирот фаъолияти марказҳои идроки критикиро коҳиш дода, ҳусни пазируфти дастурҳоро меафзояд. Дар Тоҷикистон, тадқиқоти васеъ дар ин соҳа вуҷуд надорад, аммо дар кафедраҳои психологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба таври назаррас ба мавзӯъҳои психотерапия, аз ҷумла истифодаи имконноки техникаҳои гипнозӣ, таваҷҷуҳ зоҳир мешавад.

Истифодабарҳо

Гипноз дар соҳаҳои гуногун истифода мешавад:

Дар тиб (гипнотерапия): Барои муолиҷаи вазъиятҳои ассосӣ, тарси беасос (фобияҳо), исҳол, бӯи бад аз даҳон, тарки тамоку, исҳоли қабз, дилбеҳузурӣ ва дигар мушкилоти психосоматӣ.
Дар психология: Барои кӯмак ба беморон дар ҳалли озмоишҳои рӯҳӣ, зери об овардани хотироти баъзе воқеаҳо, баланд бардоштани эътимод ба худ.
Дар ҳунар (гипнози эстрадӣ): Барои тамошобинон дар саҳна, ки дар он гипнолог барои таваҷҷуҳи омма ва намоиши қобилияти гипноз тавассути иҷрои дастурҳои гуногун аз ҷониби иштирокчиён истифода мебарад. Дар Тоҷикистон чунин намуди гипноз дар маъракаҳои махсус ва телевизион намоиш дода мешавад.
Дар варзиш: Барои такя ба моҳияти равонӣ, тасаввури ҳаракатҳои мукаммал ва бартараф кардани тарс пеш аз мусобиқа.

Вазъияти ҳуқуқӣ дар Тоҷикистон

Дар Қонунгузории Тоҷикистон мақолаи алоҳидае, ки гипнозро танҳо ба таври мустақим танзим кунад, вуҷуд надорад. Аммо, амалиёт бо гипноз ба тартиби умумии фаъолияти тиббӣ ва хидматрасонии психологӣ тобеъ аст. Фаъолияти гипнотерапевтҳо бояд дар асоси Иҷозатномаи давлатӣ барои фаъолияти тиббӣ сурат гирад. Гипнолог бояд дипломи тиббӣ ё психологӣ дошта бошад ва дар соҳаи гипнотерапия таҳсилоти иловагӣ гирифта бошад. Гипнози эстрадӣ низ бояд қоидаҳои умумии ҳуқуқии ҳунарҳои оммавӣ ва ҳимояи аҳволои шахсиятро риоя намояд. Фаъолияти беиҷозат, ки ба зарари саломатии ҷисмонӣ ва равонӣ оварда расонад, мувофиқи моддаҳои Кодекси ҷиноати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавобгарӣ дорад.

Назарҳои фарҳангӣ

Дар ҷомеаи тоҷик, назар ба гипноз дугона аст. Баъзе онро чун усули муосир ва илмии табобат мепазиранд, дигарон бо таваҷҷуҳ ба анъанаҳои динӣ ва мафҳуми «сеҳр» онро манфӣ арзёбӣ мекунанд. Ислом амалҳоеро, ки ба сиҳр ва ҷоду монанд бошанд, манъ мекунад. Аз ин рӯ, бисёр аҳолии диндор ба гипноз бо шубҳа нигариста, онро ба сиҳр шабоҳат медиҳанд. Аммо, рӯҳониён ва донишмандони диние, ки бо принсипҳои гипноз ошноӣ доранд, таъкид мекунанд, ки гипноз амали физиологӣ ва психологӣ буда, ба сиҳр, ки дар он иштироки ҷиннҳо ва маъбадҳои дигар лозим аст, монанди нест. Барои паҳн кардани маълумоти дуруст дар ин бора, зарурати кори ташвиқотӣ ва таблиғотии васеъ дар расонаҳо ва маҳфилҳои илмӣ-оммавӣ мавҷуд аст.

Гипнологҳои маъруфи тоҷик

Мирзо Ҳасанов (таваллуд 1940) — яке аз пешгузаштагони соҳаи психология ва гипнология дар Тоҷикистон, муаллими бисёр гипнотерапевтҳои ҳозиразамон.
Фарҳод Ҷӯраев — психолог, гипнотерапевт, мудири Маркази илмию-амалии «Психея» дар Душанбе, ки дар табобати фобияҳо ва одатҳои мазкур бо истифода аз гипноз ихтисос дорад.
Нодира Шоева — духтури психотерапевт, ки дар фаъолияти хеш техникаҳои гипнози эриксониро барои табобати афсурдагиҳо ва дигар вазъиятҳои равонӣ истифода мекунад.
Равшан Саидзода — гипнолог ва тренери шахсӣ, ки семинарҳои омӯзиши гипнози худгарро дар Тоҷикистон баргузор менамояд.

Инчунин нигаред

Категория:Гипноз Категория:Психология

@@ Line 1: / Line 1: @@
-{{Infobox medical condition
+'''Гипноз''' (аз юнонӣ: ὕπνος — «хоб») — як ҳолати махсуси равонӣ (ҳиссиётӣ) аст, ки дар он фард ба суханони гипнотизёр (гипнолог) ҳусни интиқол ва таваҷҷуҳи баланд дорад ва қобилияти идроки критикии худро коҳиш медиҳад. Дар ин ҳолат, имконияти бозгашт ба хотироти дар пинҳон ниҳоншуда ва инчунин тағйири баъзе рафторҳо мумкин мегардад. Гипнозро ҳамчун усули табобатӣ дар рамзи '''гипнотерапия''' истифода мебаранд.
-| name = Гипноз
-| image =
-| caption =
-| pronounce =
-| field = [[Психиатрия]], [[Психология]], [[Психотерапия]]
-| symptoms =
-| complications =
-| onset =
-| duration =
-| types =
-| causes =
-| risks =
-| diagnosis =
-| differential =
-| prevention =
-| treatment =
-| medication =
-| prognosis =
-| frequency =
-| deaths =
-}}
-'''Гипноз''' (грек тілінен ''hypnos'' — ұйқы) — нақтылы бағытталған әсер арқылы адамның санасының өзгеріс етуінің ерекше күйі, оның барысында таңдаулы ынталандыруларды қабылдауға деген қабілет (рецептивтілік) айтарлықтай артады. Бұл өзгеріс ету күйі табиғи түрде болатын транске ұқсас, оны тәжірибелі маман басқара алады. Гипноз көбінесе психотерапияның, медицинаның және жеке дамудың құралы ретінде қолданылады.
-== Анықтама ==
+== Таъриф ==
-Гипноз — бұл сананың өзгеріс ету күйі, онда сыртқы әлемнен бас аудару шектеулі, ал ішкі тәжірибелер мен ұсынымдарға деген назар күшейеді. Бұл ұйқы емес, керісінше, шоғырланған сананың белсенді күйі. Гипноздық транстың негізгі белгілеріне: тыныштық пен релаксация, шоғырланудың жоғарылауы, сыртқы тітіркендіргіштерге деген реакцияның төмендеуі, ұсынымды қабылдауға деген дайындық, сондай-ақ постгипнотикалық ұсынымдарды орындау мүмкіндігі жатады. Гипнозды жүргізуші адам '''гипнолог''' немесе '''гипнотерапевт''' деп аталады.
+Гипноз як ҳолати табаддулоти виҷдон аст, ки ба воситаи раванди «индуксия» ба вуҷуд меояд. Дар ин раванд, гипнолог ба муштарӣ ё бемор тавассути сухан ва рафтор таъсир расонда, ӯро ба ҳолати афзоишёфтаи таваҷҷуҳ ва ҳусни пазируфт меорад. Ҳолати гипноз ба хоб монанданд, аммо фард хоб нест ва дар ҳолати бетанаффус қарор надорад; ӯ метавонад суханони гипнологро бишунавад ва ба онҳо посух диҳад. Гипнозро набояд бо ҳолатҳои махсуси дигар, монанди транси ибодатӣ дар тасаввуф ё ҳолатҳое, ки дар рақси суфиёна пайдо мешаванд, иштибоҳ гирифт.
-== Тарихы ==
+== Таърих ==
-=== Әлемдік контекст ===
+=== Таърихи ҷаҳонӣ ===
-Гипнозқа ұқсас тәжірибелер ежелгі заманнан белгілі. Ежелгі Мысыр, Грекия және Римде "қасиетті ұйқы" (лат. ''incubatio'') храмдары болған, онда дәрігер-қаһиндер пациенттерді транстық күйге енгізіп, емдеген. Гипнозның қазіргі түсінігі 18 ғасырда австриялық дәрігер Франц Антон Месмердің "животный магнетизм" (месмеризм) теориясынан бастау алады. 19 ғасырда британ дәрігері Джеймс Брейд терминді енгізіп, гипнозды ғылыми зерттеу пәніне айналдырды. Кейінгі кезеңдерде Жан-Мартен Шарко, Зигмунд Фрейд, Милтон Эриксон сияқты ғалымдар гипнозды психология мен медицинаға енгізудің негізін салды.
+Истифодаи усулҳои ба гипноз монанд ба замони бостон, ба хусус дар Миср, Юнон ва Рум, мерасад. Дар асри XVIII, дар Аврупо, табиби олмонӣ '''Франс Антон Месмер''' назарияи «магнетизми ҳайвонӣ»-ро пешниҳод кард, ки пешгузашти илмии гипноз ба ҳисоб меравад. Дар асри XIX, ҳакимон англис '''Ҷеймс Брейд''' истилоҳи «гипноз»-ро ба илм ворид кард ва онро ба воситаи таваҷҷуҳ ба як объекти дурахшон тавсиф намуд. Корҳои навбатии '''Жан-Мартен Шарко''', '''Ипполит Бернҳейм''' ва '''Зигмунд Фрейд''' ба рушди гипноз ва психотерапия таъсири бузург расониданд.
-=== Қазақстандағы дамуы ===
+=== Таърихи маҳаллӣ дар Тоҷикистон ===
-Қазақстанда гипноз ресми медицина мен психологияның бөлігі ретінде Кеңес Одары кезеңінде дами бастады. Алғашқы тәжірибелер психиатриялық емханаларда және неврологиялық диспансерлерде, негізінен невроздарды, тұмау синдромдарын емдеу үшін қолданылды. Тәуелсіздік алғаннан кейін гипнозға деген қызығушылық артты. 2000-шы жылдардан бастап халықаралық сертификаттау бағдарламалары арқылы білім алып, жеке тәжірибе жүргізетін гипнотерапевтер пайда болды. Қазақстанның ірі қалаларында (Астана, Алматы, Шымкент) гипнозды психотерапияны, стресстен құтылуды, салмақ тастауға көмектесуді ұсынатын бірнеше зертхана мен емдеу орталықтары ашылды. Сонымен қатар, гипноз әдістері спорт психологиясында, әсіресе олимпиадалық құрамалар дайындығында да қолданыла бастады.
+Дар кишвари мо, таърихи истифодаи гипноз нисбатан нав аст. Дар даврони Шӯравӣ, гипноз ҳамчун як соҳаи илмӣ дар донишгоҳҳои калони Иттифоқ, аз қабили Донишгоҳи давлатии Маскав, таҳсил ва тадқиқ мешуд. Яке аз нахустин касоне, ки гипнозро ба Тоҷикистон овард, '''Мирзо Ҳасанов''' буд, ихтиёри психология ва гипнологии Донишгоҳи давлатии Тоҷикистон (ҳозира ДМТ) дар солҳои 70-80 асри гузашта. Вай гипнозро ҳамчун усули ёрирасон дар табобати баъзе касалиҳои равонӣ истифода мекард. Баъдтар, дар солҳои истиқлол, бо кушода шудани марказҳои хусусии психологӣ, истифодаи гипнотерапия васеътар гардид.
-== Түрлері ==
+== Намудҳо ===
-Гипнозды оның әдісі мен қолданылуына қарай бірнеше түрге бөлуге болады:
+Гипнозро ба намудҳои зерин ҷудо мекунанд:
-* '''Классикалық (директивті) гипноз''' — тікелей, билік ететін ұсынымдар мен нұсқауларды қолданады. Гипнолог белсенді басқарушы рөлде болады.
+* '''Гипнози классикӣ''' (суханӣ): Гипнолог тавассути сухан ва дастурҳои муайян муштариро ба ҳолати гипноз меорад.
-* '''Эриксондық гипноз''' — атақты психиатр Милтон Эриксон әдісіне негізделген. Метафоралар, әңгімелер, жанама ұсынымдар арқылы жүргізіледі, бұл клиент үшін қабылдауға оңайырақ.
+* '''Гипнози эриксонӣ''': Ба номи табиби амрикоӣ '''Милтон Эриксон''' гузошта шудааст. Дар ин усул, дастурҳо ба таври номустақим ва дар шакли ҳикояҳо, ишораҳо ва ташбеҳҳо дода мешаванд.
-* '''Регрессиялық гипноз''' — жеке тұлғаның өткен тәжірибелеріне, тіпті балалық шақ оқиғаларына дейін қайтуға бағытталған. Бұл әдіс көбінесе психологиялық травмалардың себептерін анықтау үшін қолданылады. Толығырақ: [[Регрессиялық гипноз]].
+* '''Гипнози регрессивӣ''': Ин як навъи алоҳидаи гипнотерапия мебошад, ки барои бозгашт ба хотироти гузашта ва ҳалли мушкилоти равонӣ, ки реша дар гузашта доранд, истифода мешавад. Маълумоти бештарро дар мақолаи алоҳида [[Гипнози регрессивӣ]] бубинед.
-* '''Өздігінен гипноз (аутотренинг)''' — адамның өзі-өзін гипноздық күйге енгізуі. Бұл стрестен құтылу, жаттығуға дайындану, жеке даму үшін кеңінен қолданылады.
+* '''Гипнози овозаӣ''' (аудио): Муштарӣ ба воситаи садои гипнолог, ки дар CD ё файли аудио сабт шудааст, ба гипноз медарояд.
-* '''Эстрадалық (шоу) гипноз''' — көрермендерді таң қалдыру мақсатында қолданылады. Бұл түр медициналық емес, психологиялық құбылыстарды көрсетуге бағытталған.
+* '''Гипнози худгар''' (Auto-hypnosis): Фард худ, бе ёрии гипнолог, ба воситаи машқҳои махсус худро ба ҳолати гипноз меорад.
-== Ғылыми зерттеулер ==
+== Тадқиқоти илмӣ ==
-ХХ ғасырдың екінші жартысынан бастап гипноз нейрогылымның белсенді зерттеу пәніне айналды. Функционалды магнит-резонанстық томография (фМРТ) және электроэнцефалография (ЭЭГ) зерттеулері гипноздық транс кезінде мидың белгілі бір аймақтарының (мысалы, артқы цингулят қыртысы, префронтальды қыртыс) белсенділігінің өзгеретінін көрсетті. Гипноздың ауырсыну сезімсіздігін тудыра алатыны дәлелденген, бұл оны кейбір медициналық процедураларда қолдануға мүмкіндік береді. Қазақстанда гипнозды ғылыми тұрғыдан зерттеу неврология, психиатрия және клиникалық психология саласындағы ғалымдардың еңбектерінде кездеседі. Мысалы, Қазақ Ұлттық Медицина Университетінің психиатрия кафедрасында тревожтық және депрессиялық бұзылыстарды емдеудегі гипнотерапияның тиімділігі туралы жұмыстар жүргізілді.
+Дар саросари ҷаҳон, гипноз мавзӯи тадқиқоти фаъоли илмӣ мебошад. Тадқиқот бо истифода аз тасвири резонанси магнитии функсионалӣ (fMRI) нишон доданд, ки дар ҳолати гипноз тағйироти фаъолӣ дар қисмҳои муайяни мағзи сар, ба монанди кораи пӯсти мағзи сар ва системаи лимбикӣ, ба амал меояд. Ин тағйирот фаъолияти марказҳои идроки критикиро коҳиш дода, ҳусни пазируфти дастурҳоро меафзояд. Дар Тоҷикистон, тадқиқоти васеъ дар ин соҳа вуҷуд надорад, аммо дар кафедраҳои психологияи Донишгоҳи давлатии тиббии Тоҷикистон ба номи Абӯалӣ ибни Сино ва Донишгоҳи славянии Русияву Тоҷикистон ба таври назаррас ба мавзӯъҳои психотерапия, аз ҷумла истифодаи имконноки техникаҳои гипнозӣ, таваҷҷуҳ зоҳир мешавад.
-== Қолданылуы ==
+== Истифодабарҳо ==
-Гипноз кең спектрдегі мәселелерді шешу үшін қолданылады:
+Гипноз дар соҳаҳои гуногун истифода мешавад:
-* '''Медицина және психотерапия''': тревожтық бұзылыстар, депрессия, фобиялар, ПТСР, ауырсынуды басқару (мигрень, созылмалы аурулар), ішектің қызмырлық бұзылыстары, тері аурулары (псориаз, экзема), тәбетті басқару (семіздік, анорексия).
+* '''Дар тиб''' (гипнотерапия): Барои муолиҷаи вазъиятҳои ассосӣ, тарси беасос (фобияҳо), исҳол, бӯи бад аз даҳон, тарки тамоку, исҳоли қабз, дилбеҳузурӣ ва дигар мушкилоти психосоматӣ.
-* '''Стрестен құтылу және жеке даму''': өзін-өзі басқару дағдыларын дамыту, өзін-өзі сенімділікті арттыру, ұйқы сапасын жақсарту, зиянды әдеттерден (шеге тістеу, тіс қысу) арылу.
+* '''Дар психология''': Барои кӯмак ба беморон дар ҳалли озмоишҳои рӯҳӣ, зери об овардани хотироти баъзе воқеаҳо, баланд бардоштани эътимод ба худ.
-* '''Спорт психологиясы''': нәтижеге деген сенімді арттыру, жарыс алдындағы қысымды басқару, жарақаттан кейінгі реабилитация.
+* '''Дар ҳунар''' (гипнози эстрадӣ): Барои тамошобинон дар саҳна, ки дар он гипнолог барои таваҷҷуҳи омма ва намоиши қобилияти гипноз тавассути иҷрои дастурҳои гуногун аз ҷониби иштирокчиён истифода мебарад. Дар Тоҷикистон чунин намуди гипноз дар маъракаҳои махсус ва телевизион намоиш дода мешавад.
-* '''Педагогика''': оқу процесін жеңілдету, есте сақтау қабілетін арттыру, емтихан алдындағы уайымды азайту.
+* '''Дар варзиш''': Барои такя ба моҳияти равонӣ, тасаввури ҳаракатҳои мукаммал ва бартараф кардани тарс пеш аз мусобиқа.
-* '''Шоу-бизнес''': эстрадалық нөмірлер ретінде.
-== Қазақстандағы заңды мәртебесі ==
+== Вазъияти ҳуқуқӣ дар Тоҷикистон ==
-Қазақстан Республикасында гипнозды медициналық мақсатта қолдану тек медициналық білімі бар және тиісті қосымша біліктілікке (гипнотерапия бойынша курстар, сертификаттар) ие мамандарға рұқсат етіледі. Гипнозды психотерапия ретінде жүргізу үшін дәрігер-психотерапевт немесе клиникалық психолог дипломы болуы қажет. Гипнозды емдік емес мақсатта (мысалы, жеке даму және тренингтер) қолдану заңмен реттелмеген, бірақ бұл салада ресми сертификаттау жүйесі әлі де әлсіз дамыған. Эстрадалық гипноз шоулары заңға қайшы емес, бірақ оларды өткізушілер қатысушылардың денсаулығы мен қауіпсіздігіне жауап береді. Қазақстанда гипноз қызметін реттейтін бірыңғай заң жоқ, ол "Денсаулық сақтау туралы", "Психикалық денсаулық туралы" заңдардың жалпы ережелерімен және медициналық этика кодекстерімен басқарылады.
+Дар Қонунгузории Тоҷикистон мақолаи алоҳидае, ки гипнозро танҳо ба таври мустақим танзим кунад, вуҷуд надорад. Аммо, амалиёт бо гипноз ба тартиби умумии фаъолияти тиббӣ ва хидматрасонии психологӣ тобеъ аст. Фаъолияти гипнотерапевтҳо бояд дар асоси '''Иҷозатномаи давлатӣ барои фаъолияти тиббӣ''' сурат гирад. Гипнолог бояд дипломи тиббӣ ё психологӣ дошта бошад ва дар соҳаи гипнотерапия таҳсилоти иловагӣ гирифта бошад. Гипнози эстрадӣ низ бояд қоидаҳои умумии ҳуқуқии ҳунарҳои оммавӣ ва ҳимояи аҳволои шахсиятро риоя намояд. Фаъолияти беиҷозат, ки ба зарари саломатии ҷисмонӣ ва равонӣ оварда расонад, мувофиқи моддаҳои Кодекси ҷиноати Ҷумҳурии Тоҷикистон ҷавобгарӣ дорад.
-== Мәдени көзқарастар ==
+== Назарҳои фарҳангӣ ==
-Қазақстан қоғамында гипнозға деген көзқарас аралас. Бір жағынан, оған қызығушылық артып, оны тиімді психологиялық құрал ретінде қабылдайтындар көбейуде. Екінші жағынан, гипнозға деген сенімсіздік, оны мистикалық, тіпті қауіпті әрекет деп санайтын стереотиптер бар. Бұл көбінесе гипноз туралы жеткіліксіз ақпараттан және оны эстрадалық шоулармен шатастырудан туындайды. Дәстүрлі қазақ мәдениетінде гипнозқа ұқсас транстық күйлер '''бақсылық** ритуалдарында, емшілік әрекеттерінде кездеседі, бірақ олар ғылыми гипноздан мәні жағынан өзгеше. Қазіргі заманғы қазақстандықтар гипнозды негізінен денсаулық сақтау және жеке өсу контекстінде қарастыра бастады, бұл оған деген көзқарастың біртіндеп өзгеретінін көрсетеді.
+Дар ҷомеаи тоҷик, назар ба гипноз дугона аст. Баъзе онро чун усули муосир ва илмии табобат мепазиранд, дигарон бо таваҷҷуҳ ба анъанаҳои динӣ ва мафҳуми «сеҳр» онро манфӣ арзёбӣ мекунанд. Ислом амалҳоеро, ки ба сиҳр ва ҷоду монанд бошанд, манъ мекунад. Аз ин рӯ, бисёр аҳолии диндор ба гипноз бо шубҳа нигариста, онро ба сиҳр шабоҳат медиҳанд. Аммо, рӯҳониён ва донишмандони диние, ки бо принсипҳои гипноз ошноӣ доранд, таъкид мекунанд, ки гипноз амали физиологӣ ва психологӣ буда, ба сиҳр, ки дар он иштироки ҷиннҳо ва маъбадҳои дигар лозим аст, монанди нест. Барои паҳн кардани маълумоти дуруст дар ин бора, зарурати кори ташвиқотӣ ва таблиғотии васеъ дар расонаҳо ва маҳфилҳои илмӣ-оммавӣ мавҷуд аст.
-== Қазақстандағы белгілі тәжірибегерлер ==
+== Гипнологҳои маъруфи тоҷик ==
-Қазақстанда гипноз саласында бірнеше белгілі мамандар бар, олар бұл саланы дамытуға және оны халыққа танытуға үлес қосып жатыр.
+* '''Мирзо Ҳасанов''' (таваллуд 1940) — яке аз пешгузаштагони соҳаи психология ва гипнология дар Тоҷикистон, муаллими бисёр гипнотерапевтҳои ҳозиразамон.
-* '''Алмас Ордабаев''' — Алматы қаласындағы клиникалық психолог, гипнотерапевт. Тревожтық бұзылыстар мен фобияларды емдеуге маманданған. Халықаралық гипноз қауымдастықтарының мүшесі.
+* '''Фарҳод Ҷӯраев''' — психолог, гипнотерапевт, мудири Маркази илмию-амалии «Психея» дар Душанбе, ки дар табобати фобияҳо ва одатҳои мазкур бо истифода аз гипноз ихтисос дорад.
-* '''Гүлнара Жүнісова''' — Нұр-Сұлтан қаласындағы психотерапевт, Эриксондық гипноз әдістерін кеңінен қолданады. Отбасылық терапия және жеке даму бойынша семинарлар өткізеді.
+* '''Нодира Шоева''' — духтури психотерапевт, ки дар фаъолияти хеш техникаҳои гипнози эриксониро барои табобати афсурдагиҳо ва дигар вазъиятҳои равонӣ истифода мекунад.
-* '''Серік Рахметов''' — Шымкенттің дәрігер-психиатры, гипнозды наркологияда (тәуелділіктерді емдеу) қолдану бойынша тәжірибесі бар маман. Ресми медицина аясында гипнозды қолдануды насихаттайды.
+* '''Равшан Саидзода''' — гипнолог ва тренери шахсӣ, ки семинарҳои омӯзиши гипнози худгарро дар Тоҷикистон баргузор менамояд.
-* '''«Қазақстан Гипноз Ассоциациясы»''' (болжамды атау) — гипноз тәжірибегерлерін біріктіру, біліктілікті арттыру курстарын ұйымдастыру және этикалық стандарттарды қалыптастыру мақсатында құрылған ұйым.
-== Сондай-ақ қараңыз ==
+== Инчунин нигаред ==
 * [[Психология]]
 * [[Психотерапия]]
-* [[Неврология]]
+* [[Гипнози регрессивӣ]]
-* [[Медициналық психология]]
-* [[Регрессиялық гипноз]]
 * [[Транс]]
-* [[Аутотренинг]]
+* [[Месмеризм]]
+* [[Психосоматика]]
-== Дереккөздер ==
+[[Категория:Гипноз]]
-<references/>
+[[Категория:Психология]]
-[[Category:Гипноз]]
-[[Category:Психология]]