Hipnoz

Hipnoz mooy xam-xam walla fànn wi ñuy jëfandikoo ngir dëggal ci kàddug nit, ngir mu ame xeexu ci xelam, mu nekk ci yoon wu mu bëgg, walla ngir mu man a fàttali dara lu xewoon ci moom walla lu dul moom. Ci Senegaal, fànn fii dañuy waxe ko Hipnoz walla Jàngu Xel, te am na ay jëfandikoo yu bari ci ndimbal, say-say, ak xam-xam.

Xay - Lii mooy Hipnoz

Hipnoz mooy yoon wi ñuy jëfandikoo ngir tax nit mu àgg ci xalaat bu xaw a dellu, bu mu nekk ci, bu mu ame xeexu ci xelam. Nit ki mu nekk ci njàggum hipnoz (hipnotize) dafay dégg loolu ci kàddug nit ki mu ko di hipnotize (hipnotisër). Ci xam-xamu ndimbal (psychologie), hipnoz mooy yoon wi ñuy jëfandikoo ngir dëggale nit, ngir mu man a soppiku, a fàttali, walla a am xeex ci yoon yu am solo. Lu bari ci nit ñi dafay xalaat ne hipnoz mooy lu ñu gënn, waaye ci dëgg-dëgg, mooy yoon wu xam-xam wu ñu man a xàmmee ak a jëfandikoo ci anam gu sax.

Taariix

Taariixu Àdduna

Xalaat yi gën a ñëw ci hipnoz ñoo ngi jóge ci réewi Tugal, ci atum 18e. Nit ku gën a tudd ci loolu mooy Franz Mesmer, mi nga xam ne daa waxe ci "magnetismu nit", waaye xam-xamu hipnoz gën a màgge ci liggéeyu James Braid, mi firlitoo ko ci atum 1840. Braid la joxe tur wi "hipnotism". Ci at yi gannaaw loolu, xam-xamkat yu bari ñoo ngi jëfandikoo hipnoz ci ndimbal, ci say-say, te di ko seetsi.

Taariixu Hipnoz ci Senegaal

Ci Senegaal, xalaat yu ni mel ñoo ngi amoon ci cosaan, waaye du ci anamu xam-xamu sowwu. Ci cosaan, safara walla ndëpp ñoo ngi ame ay jëf yu mujj, yu ñuy jëfandikoo kàddu, melokaan, ak xóot, ngir dëggale nit, walla ngir mu dellu. Loolu mooy yoon wi ñu koy waxe "jàngu xel" ci làkkuw Senegaal. Ci atum 20e, xam-xamu sowwu bi ñëw ci Tugal daldi dem ci Senegaal, te fànnug hipnoz daldi tàbbi ci mbirum say-say. Mbooloo yu xam-xam yu Senegaal ñoo ngi daldi jàngale ak a jëfandikoo hipnoz, waaye ci anam gu mu man a am ay jëfandikoo ci yoonu cosaan te di ci yoonu xam-xam.

Yooni Hipnoz

Hipnoz am na ñaari yoon yu mag: Hipnoz gu ñu di ko jëfandikoo (guided hypnosis) ak Hipnoz bu sax bu nit kiy def (self-hypnosis).

• Hipnoz gu ñu di ko jëfandikoo: Moo gën a am. Fii, nit ku am xam-xam (hipnotisër) lañuy jëfandikoo, mi nga xam ne dina wax ak nit ki, ngir mu dëggale ko, mu ko yób bu baax, ngir mu man a def dara lu mu bëgg.
• Hipnoz bu sax bu nit kiy def: Moo tax nit man a dëggale boppam, ba mu nekk ci njàggum hipnoz, ba mu man a def lu mu bëgg, mbaa mu man a bàyyi lu mu bëggul, ci yoon wu mu bëgg.

Ci Senegaal, ñu ngi koy jëfandikoo ci ñaari yoon yii, te am na ay daara yu jàngale hipnoz yu ndaw, yu nekk ci Dakar ak ci dëkku yeneen.

Xam-xamu Hipnoz

Xam-xamkat yu bari ci àdduna, ak ci Senegaal, ñoo ngi gëna seetsi loolu hipnoz. Ñu ngi gis ne, bu nit nekk ci njàggum hipnoz, xelam dafay am yoon wu mu man a soppiku ci, waaye du lu ñu gënn. Ci xam-xamu ndimbal, hipnoz dañuy koy jëfandikoo ngir dimbali nit ñi am ay xelatu jàmmul (stress), ay xalaat yu bon (phobies), walla ngir ñu bàyyi leneen lu ñu bëggul, ni ko naan sigareet. Ci say-say, ñu ngi koy jëfandikoo ngir dimbali nit ñi am metit (gestion de la douleur), ba mu man a nekk ci say-say bu baax.

Ci Senegaal, Jàngaleeku Xam-xamu Ndimmbal ci Université Cheikh Anta Diop (UCAD) am na ay liggéey yu ñuy def ci mbirum hipnoz, te ñuy wax ci jëfandikoom ci yoon yu man a am ay njàngale ci say-say.

Jëfandikooy Hipnoz

Hipnoz am na ay jëfandikoo yu bari:

• Ci Say-say: Ngir dimbali nit ñi am metit, mbaa ngir ñu man a nekk ci jàmm ci xel, bañ a tiit lool ci metit.
• Ci Xelatu Jàmmul (Stress) ak Xalaat yu Bon (Anxiété): Hipnoz dafay dimbali nit, ngir mu man a soppiku ci yoon yu baax, mu bàyyi xalaat yu metti.
• Ngir Bàyyinaanoo: Dafay dimbali nit ñi bëgg a bàyyi naan sigareet, lekk lool, walla leneen lu dul baax.
• Ngir Jàng ak Fàttali: Am na ñu di ko jëfandikoo ngir dimbali xale yi, ngir ñu man a jàng, te fàttali lu baax. Te itam, am na ñu di ko jëfandikoo ngir Hipnoz bu Dellu Ginnaaw (regression hypnosis), ngir gis dara lu xewoon ci nit ci jamono ju gannaaw.
• Ci Sport: Ngir dimbali sportif yi, ngir ñu ame xeexu ci xel, ba ñu man a def li ñuy def ci anam gu baax.

Njàngale ak Ndogalu Hipnoz ci Senegaal

Ci Senegaal, hipnoz du lu ñu nàngale ci yoonu nguur. Waaye, am na ay mbooloo yu ndaw yu xam-xam, yu ñuy jàngale ak a jëfandikoo hipnoz, ni ko Association Sénégalaise de Nourothérapie et d'Hypnose (ASNH), walla Centre d'Hypnose et de Développement Personnel de Dakar. Ñoo ngi jàngale nit ñi, ngir ñu man a jëfandikoo hipnoz ci anam gu sax, ci say-say walla ci ndimbal.

Bu dee ndogalu, hipnoz du lu ñu dogal ci yoon, waaye bu nit defar dara lu bon ci hipnoz, ni ko tëj nit ci nguur, walla ko jëfandikoo ngir coona, dina am ci yoon yu ñu koy jeexal. Mbootaayu say-say ci Senegaal du ko daan di gis ni say-say bu sax, waaye bu nit ku am diplomeem di ko jëfandikoo, man naa am ay jëf.

Xalaat ak Njàmbur ci Senegaal

Ci Senegaal, xalaat yu bari ñoo ngi am ci mbirum hipnoz. Ñenn ci nit ñi dañuy gis ko ni lu ñu gënn, walla ni lu jóge ci jinn, ndax cosaan daal di am ay xalaat yu ni mel. Waaye, ñeneen ñi, ñoo gëna xalaat ko ni xam-xam bu sax, bu man a am ay baaxaam, bu ñu koy jëfandikoo ci yoon wu dëgg. Ci kaw loolu, am na ci àgg ak njuri yi ñuy jëfandikoo yoon yu ni mel, ni ko safara, ngir dëggale nit, te loolu mooy yoon wi hipnoz di dem ci.

Nit ñi gën a xam ci fànnug Hipnoz ci Senegaal

Am na ay nit ci Senegaal ñi gën a xam ci liggéeyu hipnoz:

• Doktoor Ibrahima Ndiaye: Ku am xam-xam ci say-say, mi nga xam ne daa jëfandikoo hipnoz ci ndimbalu metit, te am na ay téere yi mu def ci loolu.
• Xalima Diop: Jàngalekat ci xam-xamu ndimbal, mi nga xam ne daa jëfandikoo hipnoz ngir dimbali jigéen ñi am xalaat yu bon ci jëmm, ak xale yi.
• Moustapha Dieng: Kilifa giy topp ci Centre d'Hypnose de Dakar, mi nga xam ne daa jàngale hipnoz, te am na ay ndimbalal yu mag ci mbirum xelatu jàmmul.

Xool itam

• Xam-xamu Ndimmbal
• Say-say
• Xelatu Jàmmul
• Hipnoz bu Dellu Ginnaaw
• Safara
• Njàngale Xel

Téere yi ñu bëgg a jàng

• "L'Hypnose Médicale en Contexte Africain" - Dr. A. Diallo
• "Jàngu Xel: Hipnoz ci Senegaal" - M. Ndiaye
• "Seetsi ci Hipnoz ak Cosaan" - Université Cheikh Anta Diop