Гипноз: Difference between revisions
Bot: Created Hypnosis article in Adyghe |
Bot: Created Hypnosis article in Tuvan |
||
| Line 1: | Line 1: | ||
{{ | {{Кандыг-даа эвес энциклопедиялыг статья}} | ||
'''Гипноз''' ( | '''Гипноз''' (орус. гипноз, грек. ὕπνος — «уйгу») — кижиниң аң-меңээзинге, чүүлдерни хүлээп алырынга, эрттирип болур шынарлыг хүн-шыдыксыг хевир. Ол хевирде кижиниң аң-меңээзи өскээр ажыглаттынып, өөренип, эмчилеп болур. Гипнозну Россияда болгаш Тыва Республикада [[Психология|психология]], [[Медицина|медицина]], [[Психотерапия|психотерапия]] салдарларында ажыглап турар. | ||
== | == Тодарадыы == | ||
Гипноз — бурунгу үелерден белен кижилерниң аң-меңээзин өскээр ажыглап болур деп билип келген методика. Гипнозтуң төвүнде — '''транс''' деп хүн-шыдыксыг хевир турар. Транс хүн-шыдыксыг хевирде кижиниң аңы өөренип, шынары-биле алырга, өөредип болур, эмчилеп болур. Гипнозту [[Гипнотерапия|гипнотерапия]] деп адаар, ооң ачызында эмчилер, психологтер ажылдап турар. | |||
== Төөгүзү == | |||
=== Дээрниң төөгүзү === | |||
Гипнозтуң төөгүзү бурунгу үелерге чедип турар. Бурунгу Египетте, Грецияда, Индияда аң-меңээ эмнелгезин ажыглап турган. XVIII-XIX үелерде Европада '''Франц Месмер''' деп эмчи гипнозтуң бурунгу хевирин — «животный магнетизм» деп теорияны сайзыраткаш, амгы үениң гипнозун үндезилеп каан. XIX үеде '''Жан Шарко''', '''Зигмунд Фрейд''' сырдык гипнозту медицинага киирип, неврология болгаш психотерапияга ажыглап эгелээн. | |||
== | === Тывада гипнозтуң төөгүзү === | ||
Тывада гипнозтуң төөгүзү орус медицина кирген соонда, XX чүс чылдың эгезинде эгелээн. Ол үелерде Тываның эмчилери психотерапевтиг методикаларны өөренип, гипнозту ажыглап эгелээн. Совет үезинде гипнозту медицина салдарында көвей эмчилер ажыглап турган, ынчалза-даа ону шажын-биле холбаштырбаан. Амгы үеде Тывада гипнозту эмчилер, психологтер, психотерапевтер ажыглап турар. Кызыл хоорайда болгаш кожууннарда семинарлар, курстар эрттирип турар. | |||
== Гипнозтуң хевирлери == | |||
Гипнозтуң көвей хевирлери бар, олар ажыглал болгаш методтар-биле өске-өске. | |||
* '''Классиктиг гипноз''' — директивтиг метод, гипнотизер кижиге командалар берген. | |||
* '''Эриксон гипнозу''' — Милтон Эриксоннуң методиказы, ол аялгалыг, метафоралыг аялгалар ажыглаан. | |||
* '''Регрессиялыг гипноз''' — бурунгу үелерниң үнген үелерин ээп кээр, ону [[Регрессиялыг гипноз|ында]] дээш өөренип болур. | |||
* '''Самогипноз''' — кижи бодун өөрү трансче киирип алыры. | |||
* '''Шаг-шаанчыг гипноз''' — компьютерлиг технологиялар ажыглап, аудио, видео херекселдер-биле гипноз кылыры. | |||
== Эртем шинчилелдери == | |||
Эртемденнер гипнозту нейрофизиология, психология талазы-биле шинчилеп турар. Функционалдыг магнитно-резонанстыг томография (фМРТ) ажыглап, транс хүн-шыдыксыг хевирде мээниң ажылдап турар хевирин көрген. Шинчилелдер гипнозтуң мээниң префронталдыг корагазын, талаазын өскээр ажыглап турарын көргүскен. Россияда болгаш Тывада гипнозту эртемденнер медицинага, психологияга ажыглаарын тускай шинчилеп турар. Москваның, Санкт-Петербургтиң, Новосибирскиниң университеттеринде гипнозтуң клиниктиг ажыглалын шинчилеп турар. | |||
== | == Ажыглал == | ||
Гипнозту медицинада, психологияда, спортта, өөредилгеде ажыглап турар. | |||
* '''Медицина''': ону психосоматикалыг аарыглар (бронхиалдыг астма, гипертония), чидиг аарыглар, фобиялар, стрессти эмчилеп турар. | |||
* '''Психология''': депрессия, тревожность, невроз, ПТСР эмчилери. | |||
* '''Спорт''': спортсменнерниң психологиктиг дайынчылыжын арттырыры. | |||
* '''Өөредилге''': чидиктерни үлежип алыры, чыдып алыр чадазын арттырыры. | |||
Тывада гипнозту эмчилер дараазында аарыгларны эмчилеп турар: стресс, невроз, үрүң аарыглар, чидиктер. Республиканың эмнелгелернинде психотерапевтер гипнотерапияны ажыглап турар. | |||
== Россияда болгаш Тыва Республикада гипнозтуң юридиктиг статузу == | |||
Россия Федерациязында гипнозту медицина салдарында ажыглаар эргелиг кижилер — ол медицина эртемнериниң дипломун алган, психотерапия эртемин алган эмчилер болгаш психологтер. Гипнозту медицина эвес максаттарга (эстрада, шоу) ажыглаарда, кижиниң эрки-биле болуру керег. Тыва Республикада гипнозту ажыглаар эргелиг кижилер — Тываның күрүне университединиң медицина факультединиң доозукчулары, Россияның психология болгаш психотерапия ассоциацияларының кежигүннери. Республиканың Салгалдыг эмнелгезиниң психотерапевтиг бөлүүнде гипнозту ажыглап турар. | |||
== | == Социал-культурлуг хандырыш == | ||
Тыва культурада аң-меңээ, транс хүн-шыдыксыг хевирлер шажын-биле холбашкан. Тыва шажында '''хам'''нар аң-меңээ эмнелгезин ажыглап турган, ынчалза-даа амгы үеде гипнозту шажын-биле холбаштырбас. Орус культуразында гипнозту эмчилер, психологтер ажыглап турар. Тывада гипнозка социалдыг хандырыш эки: ону медицина салдарында ажыглаар эмчилерге ийи, ынчалза-даа шажынчыларга, шарлаанчыларга сөөлгү. | |||
== Россияның болгаш Тываның алдарлыг гипнотизерлери == | |||
* '''Игорь Разыграев''' (Москва) — Россияның алдарлыг психотерапевти, гипнозту клиникага ажыглап турар. | |||
* '''Андрей Ратников''' (Новосибирск) — эртемден, гипнозтуң эртем шинчилелдерин кылып турар. | |||
* '''Светлана Монгуш''' (Кызыл) — Тыва Республиканың психотерапевти, гипнотерапияны ажыглап турар, республиканың психологтар болгаш эмчилериниң аразында алдарлыг. | |||
* '''Марат Саая''' (Кызыл) — психолог, спорт психологиязы талазы-биле ажылдап турар, спортсменнерге гипнозту ажыглап турар. | |||
== | == Үндүрүлге == | ||
* [[Гипнотерапия]] | |||
* [[Психотерапия]] | |||
* [[Регрессиялыг гипноз]] | |||
* [[Транс (психология)]] | |||
* [[Психология Тывада]] | |||
[[Категория:Гипноз]] | |||
[[Категория:Психология]] | |||
[[ | |||
Revision as of 12:50, 1 April 2026
Template:Кандыг-даа эвес энциклопедиялыг статья Гипноз (орус. гипноз, грек. ὕπνος — «уйгу») — кижиниң аң-меңээзинге, чүүлдерни хүлээп алырынга, эрттирип болур шынарлыг хүн-шыдыксыг хевир. Ол хевирде кижиниң аң-меңээзи өскээр ажыглаттынып, өөренип, эмчилеп болур. Гипнозну Россияда болгаш Тыва Республикада психология, медицина, психотерапия салдарларында ажыглап турар.
Тодарадыы
Гипноз — бурунгу үелерден белен кижилерниң аң-меңээзин өскээр ажыглап болур деп билип келген методика. Гипнозтуң төвүнде — транс деп хүн-шыдыксыг хевир турар. Транс хүн-шыдыксыг хевирде кижиниң аңы өөренип, шынары-биле алырга, өөредип болур, эмчилеп болур. Гипнозту гипнотерапия деп адаар, ооң ачызында эмчилер, психологтер ажылдап турар.
Төөгүзү
Дээрниң төөгүзү
Гипнозтуң төөгүзү бурунгу үелерге чедип турар. Бурунгу Египетте, Грецияда, Индияда аң-меңээ эмнелгезин ажыглап турган. XVIII-XIX үелерде Европада Франц Месмер деп эмчи гипнозтуң бурунгу хевирин — «животный магнетизм» деп теорияны сайзыраткаш, амгы үениң гипнозун үндезилеп каан. XIX үеде Жан Шарко, Зигмунд Фрейд сырдык гипнозту медицинага киирип, неврология болгаш психотерапияга ажыглап эгелээн.
Тывада гипнозтуң төөгүзү
Тывада гипнозтуң төөгүзү орус медицина кирген соонда, XX чүс чылдың эгезинде эгелээн. Ол үелерде Тываның эмчилери психотерапевтиг методикаларны өөренип, гипнозту ажыглап эгелээн. Совет үезинде гипнозту медицина салдарында көвей эмчилер ажыглап турган, ынчалза-даа ону шажын-биле холбаштырбаан. Амгы үеде Тывада гипнозту эмчилер, психологтер, психотерапевтер ажыглап турар. Кызыл хоорайда болгаш кожууннарда семинарлар, курстар эрттирип турар.
Гипнозтуң хевирлери
Гипнозтуң көвей хевирлери бар, олар ажыглал болгаш методтар-биле өске-өске.
- Классиктиг гипноз — директивтиг метод, гипнотизер кижиге командалар берген.
- Эриксон гипнозу — Милтон Эриксоннуң методиказы, ол аялгалыг, метафоралыг аялгалар ажыглаан.
- Регрессиялыг гипноз — бурунгу үелерниң үнген үелерин ээп кээр, ону ында дээш өөренип болур.
- Самогипноз — кижи бодун өөрү трансче киирип алыры.
- Шаг-шаанчыг гипноз — компьютерлиг технологиялар ажыглап, аудио, видео херекселдер-биле гипноз кылыры.
Эртем шинчилелдери
Эртемденнер гипнозту нейрофизиология, психология талазы-биле шинчилеп турар. Функционалдыг магнитно-резонанстыг томография (фМРТ) ажыглап, транс хүн-шыдыксыг хевирде мээниң ажылдап турар хевирин көрген. Шинчилелдер гипнозтуң мээниң префронталдыг корагазын, талаазын өскээр ажыглап турарын көргүскен. Россияда болгаш Тывада гипнозту эртемденнер медицинага, психологияга ажыглаарын тускай шинчилеп турар. Москваның, Санкт-Петербургтиң, Новосибирскиниң университеттеринде гипнозтуң клиниктиг ажыглалын шинчилеп турар.
Ажыглал
Гипнозту медицинада, психологияда, спортта, өөредилгеде ажыглап турар.
- Медицина: ону психосоматикалыг аарыглар (бронхиалдыг астма, гипертония), чидиг аарыглар, фобиялар, стрессти эмчилеп турар.
- Психология: депрессия, тревожность, невроз, ПТСР эмчилери.
- Спорт: спортсменнерниң психологиктиг дайынчылыжын арттырыры.
- Өөредилге: чидиктерни үлежип алыры, чыдып алыр чадазын арттырыры.
Тывада гипнозту эмчилер дараазында аарыгларны эмчилеп турар: стресс, невроз, үрүң аарыглар, чидиктер. Республиканың эмнелгелернинде психотерапевтер гипнотерапияны ажыглап турар.
Россияда болгаш Тыва Республикада гипнозтуң юридиктиг статузу
Россия Федерациязында гипнозту медицина салдарында ажыглаар эргелиг кижилер — ол медицина эртемнериниң дипломун алган, психотерапия эртемин алган эмчилер болгаш психологтер. Гипнозту медицина эвес максаттарга (эстрада, шоу) ажыглаарда, кижиниң эрки-биле болуру керег. Тыва Республикада гипнозту ажыглаар эргелиг кижилер — Тываның күрүне университединиң медицина факультединиң доозукчулары, Россияның психология болгаш психотерапия ассоциацияларының кежигүннери. Республиканың Салгалдыг эмнелгезиниң психотерапевтиг бөлүүнде гипнозту ажыглап турар.
Социал-культурлуг хандырыш
Тыва культурада аң-меңээ, транс хүн-шыдыксыг хевирлер шажын-биле холбашкан. Тыва шажында хамнар аң-меңээ эмнелгезин ажыглап турган, ынчалза-даа амгы үеде гипнозту шажын-биле холбаштырбас. Орус культуразында гипнозту эмчилер, психологтер ажыглап турар. Тывада гипнозка социалдыг хандырыш эки: ону медицина салдарында ажыглаар эмчилерге ийи, ынчалза-даа шажынчыларга, шарлаанчыларга сөөлгү.
Россияның болгаш Тываның алдарлыг гипнотизерлери
- Игорь Разыграев (Москва) — Россияның алдарлыг психотерапевти, гипнозту клиникага ажыглап турар.
- Андрей Ратников (Новосибирск) — эртемден, гипнозтуң эртем шинчилелдерин кылып турар.
- Светлана Монгуш (Кызыл) — Тыва Республиканың психотерапевти, гипнотерапияны ажыглап турар, республиканың психологтар болгаш эмчилериниң аразында алдарлыг.
- Марат Саая (Кызыл) — психолог, спорт психологиязы талазы-биле ажылдап турар, спортсменнерге гипнозту ажыглап турар.