Hipnoza
Hipnoza dia fahaizana na teknika iray izay ahafahan'ny olona iray (ny hipnoterapeuta) manampy olona hafa (ny marary na ny mpandray anjara) hiditra amin'ny toetran'ny fifantohana lalina sy ny fahatsiarovan-tena miova. Amin'ny ankapobeny, io toetrana io dia antsoina hoe transe hipnotika, izay ahafahan'ny mpandray anjara miatrika ny faniriana, ny fisainana, na ny fihetseham-po amin'ny fomba tsy mahazatra, miaraka amin'ny fanampian'ny mpampiasa azy. Ao Madagasikara, ny hipnoza dia ampiasaina amin'ny sehatra maro, anisan'izany ny fitsaboana ara-tsaina, ny fanafoanana ny fahazaran-dratsy, ary ny fanitarana ny fahaizan'ny olona iray.
Famaritana
Ny hipnoza dia toe-tsaina na fomba fiasa izay ahafahan'ny olona iray mandray torohevitra na teny fikasana amin'ny fomba mora kokoa. Tsy torimaso izy io, fa toe-javatra misy fifantohana lalina sy fahalianana tafahoatra amin'ny hevitra iray na zavatra iray. Amin'ny fitsaboana, ny mpitsabo hipnoza dia mampiasa teny milamina sy mamerina indray mba hanampy ny mpandray anjara hiala amin'ny saina mahazatra ary hiditra amin'io toetran'ny fahatsiarovan-tena miova io. Ao amin'io toetrana io, ny mpandray anjara dia mbola mahatsiaro tena ary afaka misaraka amin'ny torohevitra rehetra tsy tiany. Misy karazana hipnoza maro, ary azo atao amin'ny alalan'ny fifampiresahana mivantana na amin'ny alalan'ny feo nosoratan-tsehatra.
Tantara
Efa hatry ny ela no nampiasaina ny teknika mitovy amin'ny hipnoza tamin'ny fombafomba nentim-paharazana sy fitsaboana nentim-paharazana eran-tany. Tany Egipta sy Gresy fahiny dia nisy soratra momba ny "torimaso masina" izay nampiasain'ny mpitsabo mba hanasitranana aretina. Tamin'ny taonjato faha-18, ny dokotera alemàna Franz Mesmer no nanomboka nanao fikarohana siantifika momba izany, na dia nampiasa hevitra diso momba ny "magnetisma ara-tsaina" aza izy. Ny teny hoe "mesmerism" dia mbola ampiasaina amin'ny teny malagasy ho an'ny zavatra mahagaga na mandady. Tamin'ny taonjato faha-19, ny dokotera britanika James Braid no nanome ny anarana hoe "hypnosis" izy io ary nanomboka nametraka fototra siantifika ho azy.
Tantara ao Madagasikara: Ao Madagasikara, ny fototra ara-kolontsaina momba ny fanitarana ny saina sy ny fitsaboana amin'ny alalan'ny teny dia efa nisy hatry ny taloha. Ny ombiasa na mpisikidy dia mampiasa fomba fanao izay mampitovy amin'ny transe hipnotika: amin'ny alalan'ny mozika, ny dihy, ny fiantsoana andriamanitra, na ny fampiasana ody, dia manampy ny olona hiditra amin'ny toetran'ny fifantohana lalina izay ahafahany miatrika fanafody na torohevitra. Ny fombam-pivavahana malagasy maro, toy ny tromba (fidiran'ny fanahin'ny razana), dia mampiseho toetra mampahatsiahy ny transe hipnotika, izay ahafahan'ny mpandray anjara miova toetra na mahita fanazavana. Noho izany, ny fahazoana ny hipnoza ara-tsiansa taty aoriana dia mety nifandray tamin'ireo fomba fanao efa nisy. Tamin'ny taonjato faha-20, ny mpitsabo eoropeana nipetraka teto no nampiditra ny hipnoza ara-pitsaboana, ary nanomboka tamin'ny taona 1990 ny nisy Malagasy mianatra izany any ivelany ary niverina nanangana toby sy fikambanana teto.
Karazana
Misy endrika hipnoza maro samihafa, izay azo sarahina araka ny fomba fampidinana azy na ny tanjona azy.
- Hipnoza klasika na hipnoza direktiva: Ity no endrika fantatra indrindra amin'ny sarimihetsika. Ny mpampiasa dia mitarika marina ny mpandray anjara amin'ny alalan'ny toromarika mazava sy mandidy, toy ny "Matory ianao" na "Mihamalemy ny hozatrao". Matetika ampiasaina amin'ny fampihenana ny tsapa fanaintainana.
- Hipnoza Ericksoniana: Novolavolain'ny mpitsabo ara-tsaina amerikana Milton H. Erickson ity fomba ity. Mifanohitra amin'ny klasika izy io satria tsy direktiva, fa mampiasa tantara, ohatra, ary teny tsotra mba hanodinkodinana ny saina mahazatra ary hampiditra torohevitra amin'ny fomba tsy hita maso.
- Hipnoza mifototra amin'ny fihetseham-po (Hypnose Humaniste): Ity karazana ity dia miompana amin'ny fanampiana ny olona hiakatra eo amin'ny fahatsiarovan-tena fa tsy hidina ao an-tsaina, mba hahafahany mandinika sy manova ny rafi-pitondran-tenany manokana.
- Hipnoza fiverenana na Hipnoza fiverenana: Fomba iray izay ahafahan'ny mpandray anjara miverina amin'ny fotoana taloha, na amin'ity fiainana ity na amin'ny "fiainana taloha", mba hahitana sy hamahana olana iray misy. Mety hisy fifandraisany amin'ny finoana malagasy momba ny fiverenana amin'ny razana.
- Hipnoza tena (Auto-hypnose): Fahaizana iray ahafahan'ny olona iray manao hipnoza ho an'ny tenany, tsy mila mpampiasa. Azo ampianarina izany, ary ampiasaina matetika ho fanampiana amin'ny fihenan-tsaina, fanatsarana ny fahombiazana, na fitsaboana ny tena.
Fikarohana ara-tsiansa
Efa nisy fikarohana maro natao tany amin'ny firenena maro mba hahalalana ny fiasan'ny atidoha rehefa hipnotika. Ny fikarohana amin'ny alalan'ny fMRI (fandinihana ny asan'ny atidoha) dia maneho fa rehefa hipnotika ny olona iray, dia miova ny fiasan'ny faritra sasany ao amin'ny atidoha, anisan'izany ny faritra mifandraika amin'ny fahatsiarovan-tena sy ny fifantohana. Ny hipnoza dia azo ampiasaina mba hanamaivanana ny tsapa fanaintainana, ary ny fikarohana dia maneho fa mety misy fiantraikany amin'ny fantsona ny tsapa fanaintainana ao amin'ny atidoha. Misy koa fikarohana momba ny fahombiazany amin'ny fanafoanana ny fahazaran-dratsy toy ny sigara na ny fihinanana be loatra.
Fikarohana sy fampiharana ao Madagasikara: Hatramin'ny taona 2000, dia nisy dokotera sy mpitsabo ara-tsaina malagasy nanomboka nampiditra ny hipnoza ho toy ny fitaovana fanampiana amin'ny fitsaboana. Ny Oniversiten'i Madagasikara sy ny sampam-pianarana momba ny fitsaboana dia efa nampiditra ny resaka hipnoza ho an'ny mpianatra sasany. Na dia tsy misy fikarohana be dia be aza atao eto amin'ny tanindrazana, ny mpitsabo mampiasa azy dia miorina amin'ny fahazoana sy ny fikarohana natao any ivelany. Misy koa fikambanana toy ny Fikambanana Malagasy momba ny Hipnoza sy ny Teknika Fifampiresahana (FMHTF) izay manao fampianarana sy fikarohana kely.
Fampiasana
Ny hipnoza dia azo ampiharina amin'ny sehatra maro:
- Fitsaboana ara-tsaina sy ara-pihetseham-po (Hipnoterapia): Fanafoanana ny fahazaran-dratsy (sigara, toaka), fanamaivanana ny tahotra (fobias), fitsaboana ny fihenan-tsaina lalina, fanomanana hiatrehana ny fahoriana, na fanadiovana ny traikefa mampalahelo toy ny horohoro.
- Fitsaboana ara-batana: Fampidirana fanafody hipnotika mba hampihenana ny fanaintainana amin'ny fandidiana na amin'ny fitsaboana aretina mampanaintaina, toy ny kansera. Mety hanampy koa amin'ny fitsaboana ny aretin-tsaina vokatry ny tsindry (psoriasis, hypertension).
- Fanatsarana ny tena: Fanatsarana ny fahombiazana ara-panatanjahan-tena na ara-pianarana, fanamafisana ny sitrapo, fampihenana ny tahotra hanao kabary ampahibemaso, na fanatsarana ny fahalianana amin'ny asa atao.
- Fampiasana ara-pitsarana: Tany amin'ny firenena sasany, ampiasaina ny hipnoza mba hanampiana ny vavolombelona hotsaro velona ny zava-nitranga. Ao Madagasikara, io fampiharana io dia tsy fahita.
- Fampiasana ara-kolontsaina sy ara-pivavahana: Araka ny efa voalaza, ny fombam-pivavahana malagasy maro dia mampiasa teknika mampitovy transe mba hahazoana torohevitra na fanazavana avy amin'ny razana.
Sata ara-dalàna ao Madagasikara
Ao Madagasikara, ny hipnoza dia azo atao ara-dalàna, saingy tsy misy lalàna manokana na fitsipika mazava momba ny fiofanana sy ny fahazoan-dàlana ho an'ny mpampiasa azy. Ny mampiasa hipnoza amin'ny maha "fitsaboana" dia tokony ho dokotera na mpitsabo ara-tsaina voatendry araka ny lalàna momba ny fahasalamana. Ny olona tsy manana fahazoan-dàlana fitsaboana dia mety ho voampanga amin'ny heloka bevava raha manao "fitsaboana" izay mety hanimba ny fahasalamana. Noho izany, ny ankamaroan'ny hipnoterapeuta eto dia dokotera na mpitsabo ara-tsaina izay mampiditra ny hipnoza ho toy ny fitaovana fanampiany amin'ny asany. Ny fikambanana tsy miankina, toy ny FMHTF, dia manome diplôma izay manome alalana ara-dalàna ny olona hanao asa fanolorana torohevitra (coaching) na fanatsarana ny tena, fa tsy fitsaboana aretina.
Fomba fijery ara-kolontsaina
Ny fomba fijery ny hipnoza ao amin'ny kolontsaina malagasy dia mizara roa. Ny iray dia ny fahitana azy ho toy ny fomba fanao majika na fombafomba, mifandray amin'ny herin'ny Zanahary na ny fanahy ratsy. Noho ny fahazarana amin'ny asan'ny ombiasa sy ny mpamosavy, ny olona sasany dia matahotra ny hipnoza ho toy ny fanodinana na fandresen-dahatra. Ny anjara faharoa kosa dia ny fahitana azy ho toy ny teknika ara-tsiansa vahiny, izay mety hanimba ny fomban-drazana. Na izany aza, misy koa ny hevitra manavaka ny hipnoza ara-pitsaboana, izay manana tanjona tsara sy fomba fiasa mazava, amin'ny fombafomba nentim-paharazana izay mifandray amin'ny tontolo misy ny maty. Ny maro anisa dia manaiky ny hipnoza raha ampiharina amin'ny sehatry ny fitsaboana, indrindra raha ataon'ny dokotera fantatra.
Mpampiasa malagasy malaza
Na dia tsy be dia be aza ny mpampiasa hipnoza malagasy malaza eto amin'ny firenena, misy anisan'izy ireny izay nanokana ny tenany tamin'izany sehatra izany:
- Dokotera Rado Rafalimanana: Mpitsabo niorina any Antananarivo izay nampiditra ny hipnoza ho toy ny fitaovana fanampiany tamin'ny fitsaboana ny aretin-tsaina. Nanao fampianarana kely tany amin'ny hopitaly sasany izy.
- Mademoiselle Claire Rasoazananera (fantatra amin'ny anarana hoe Mme Claire): Mpanao fanolorana torohevitra momba ny fanabeazana sy ny fianakaviana izay nampiditra ny teknika hipnotika tamin'ny fomba fiasany tamin'ny taona 1990 sy 2000.
- Fikambanana FMHTF: Tsy olona iray fa fikambanana, saingy malaza eo amin'ny tontolon'ny fanatsarana ny tena sy ny fifampiresahana. Manome fampianarana sy fanohanana ny olona tia mianatra ny hipnoza eto Madagasikara.
Jereo koa
- Psikolojia
- Ombiasy
- Tromba
- Hipnoza fiverenana
- Fanafody nentim-paharazana malagasy
- Fitsaboana ara-tsaina
Rohy ivelany
(Atokana ho an'ny pejy Wikipedia: tsy asiana eto ny teny fanoratana)
Loharano
<references />