Hypnoza
Hypnoza (z grjekskeje słowa hypnos – spać) je přirodny změnowy stat, w kotrymž so koncentracija a fokus wuzběhuja, mjeztym so wobšěrna wědomosć dočasnje redukuje. W tutym statu je wosoba wusměrjena na mysle a ideje, kotrež so přez hypnterapeuta abo hypnologa sugestija podawaja. W Němskej so hypnoza jako terapeutiska metoda w psychoterapiji, medicinje a tež w samopomocy wužiwa, ale tež wuměłske a šouowe konteksty eksistuja.
Definicija
Hypnoza je definowana jako stat změnjeneho wědomja, charakterizowany přez wusoku sugestibilitnosć, koncentraciju a relaksaciju. Wosebitosć hypnozy njeje spać, ale fokusowany, podobny transu stat, w kotrymž so kritiska mysličnosć dočasnje redukuje a přistup k podwědomym procesam zmóžnja. W profesionelnym konteksće so hypnoza zwjetša jako hipnoterapija abo kliniska hypnoza pomjenuje. Wažny rozdźěl je mjez heterohypnozu (wot druheje wosoby nawodźena) a autohypnozu (samo nawodźena).
Stawizny
Globalne stawizny
Začućki hypnozy su w starych kultach a religijnych rytusach namakane, kaž na přikład w egyptskich spać-chramach abo w grjekskich oraklach. Moderna hypnoza započina so z prašenjemi Franza Antona Mesmera (1734–1815) w 18. lětstotku, kotryž z animaliskim magnetismom (tež znaty jako Mesmerismus) eksperimentowaše. W 19. lětstotku wuwiwaše James Braid termin hypnotism a załoži wědomostne zakłady. Pozdźišo wužiwachu psychoanalytikar kaž Sigmund Freud hypnozu za přistup k njezapřimknjenym traumam, prjedy hač so na techniku wólnjeho asociowanja koncentrowachu.
Lokalne stawizny w Němskej a Serbach
W Němskej měješe hypnoza w 19. lětstotku wuznam, wosebje w psychiatriskich klinikach. W Sakskej, hdźež so tež serbska mjeńšina namaka, běchu lěkarske uniwersity w Lipsku a Drježdźanach centrumaj za wědomostne přepytowanje hypnozy. W serbskej kulturje su tradicionelne formy transu a změnjeneho wědomja znate, na přikład w někotrych ludowych zwučenosćach abo w konteksće ludoweho lěkarskejstwa, ale direktne zwiski z modernu hypnozu su rědke. Dźensa eksistuja w Němskej wuznamne towarstwa kaž Deutsche Gesellschaft für Hypnose (DGH) a Milton Erickson Gesellschaft für klinische Hypnose (MEG), kotrež daloke wukubłanje a certifikacije za terapeutow poskićeja.
Typy
Hypnoza so do wšelakich typow rozeznawa, wotwisowace wot zaměra a metoda:
- Kliniska hypnoza: Wužiwa so w lěkarskim abo psychoterapeutiskim konteksće za lěčenje bólej, fobijow, přestaće kurjenja abo zarjadowanje stresowych poruchow.
- Ericksonska hypnoza: Wuwita wot Miltona H. Ericksona, wužiwa indirektne a metaforiske sugestije, zo by podwědomy klienta zamołwił.
- Regresna hypnoza: Zaměri so na wróćowanske spomnjenja z minjenstwa, často za traumowe zarjadowanje. Hlej tež Regresna hypnoza.
- Hypnoanalýza: Kombinacija hypnozy a psychoanalýzy za analyzu podwědomych konfliktow.
- Autohypnoza: Technika, přez kotruž wosoba sama so do hypnotiskeho stata přewjedźe, často za samoregulaciju a relaksaciju.
- Šouowa hypnoza: Za wuměłske a zaběwne zaměry na scenje, často z wulkim publicznym zajimom, ale z wědomostnym konteksćom mało zwisana.
Wědomostne přepytowanje
Wědomostny status hypnozy je w Němskej a cyłkownje w Europje diskutowany. Neuroložiske studije z pomocu funkcielneho magnetiskeho rezonansowanja (fMRT) pokazuja, zo při hypnozě charakteristiske změny w mozowych wobłukach, kaž na přikład w anteriornym cingulate cortex, wustupuja. Hypnoza so jako efektiwna metoda za zarjadowanje chroniskeho bóla, za redukciju předoperatiwnoho stracha a jako pomoc při psychosomatiskich chorosćach pokazuje. W Němskej finansuja wědomostne załožby kaž Deutsche Forschungsgemeinschaft (DFG) projekty za přepytowanje hypnozy, wosebje na uniwersitnych klinikach w Münchenje, Berlinje a Tübingenskej.
Nałožowanja
Hypnoza ma šěroki wokruh nałožowanjow w Němskej:
- Medicina: Za bólowe zarjadowanje, dermatologiske stawizny (kaž wótrěw), zarjadowanje alerigijow a jako alternativa k anesteziji při mjeńšich operacijach.
- Psychoterapija: Za lěčenje strachowych poruchow, depresijow, PTSD, fobijow a za zarjadowanje stresowych symptomow.
- Zubna medicina: Za redukciwu stracha před zubnym lěkarjom a za kontrolu refleksow.
- Sport: Za psychiske připrawjenje sportowcow, koncentraciju a wědomosć wukonjenja.
- Pedagogika a wukubłanje: Za polěpšenje koncentracije, wuknjenja a zarjadowanje wuknjenjowych poruchow.
- Ekonomski swět: Za coaching, zarjadowanje stresowych situacijow w dźěle a polěpšenje wustupowanja.
Prawny status w Němskej
W Němskej so hypnoza jako heilpraktikerische Leistung abo jako dźěl psychoterapeutiskeho lěčenja wobhladuje. Praktikowanje hypnozy za terapeutiske zaměry je jenož dowolene za woprawnjenych pschychoterapeutow, lěkarjow abo heilpraktikarjow z přidatnym wukubłanjom. Šouowa hypnoza je swobodna, ale podleži prawam za škit wosobow, a hypnotiser njesmě psychiske škody zawinować. Wukubłanske programy, na přikład wot Deutsche Gesellschaft für Hypnose (DGH) abo Milton Erickson Gesellschaft (MEG), slěduja přisnym směrnicy a kódeksam etiki. Njeje dowolene, hypnozu za kriminalne zaměry wužiwać, a hypnotiske sugestije, kotrež wólnu wolu wosoby wobmjezuja, su zakazane.
Kulturna postawa
Kulturna postawa k hypnozje w Němskej je rozdwojena. Na jednej stronje so hypnoza wědomostnje akceptuje a w kliniskich konteksćach ceni, na druhej stronje wobsteji hišće wšelake skeptiske myslenje, wosebje w staršim pokolenju, kotrež hypnozu z ezoteriku abo šarlatanstwom zwjazuje. W serbskej mjeńšinje je postawa často wot personalneho dosćaha k psychologiskim słužbam wotwisna. W regionach kaž Łužica eksistuja jednotliwi terapeuty, kotřiž hypnozu wužiwać, ale powšitkownje je informowanje wo móžnosćach hypnozy mjenje zwučene hač w wulkich městach. W medijach so hypnoza často w dokumentarnych filmach a reportažach wo alternatiwnych lěkarskich metodach předstaja, ale tež w zaběwnych programach jako šouowy element.
Znate praktikarjo z Němskej
Někotři wuznamni němscy eksponentojo hypnozy su:
- Johannes Heinrich Schultz (1884–1970): Wuwiwač autogenneho treninga, techniku, kotraž z autohypnozu blisko zwisana je.
- Dirk Revenstorf (*1938): Profesor za klinisku psychologiju a hypnoterapiju, wuznamny za wědomostne zasydlenje hypnozy w Němskej a załožer Forschungs- und Ausbildungsinstitut für Kurzzeittherapie und Hypnotherapie w Tübingenskej.
- Bernhard Trenkle (*1953): Direktor Milton Erickson Instituta w Rottweilu, wuznamny za rozšěrjenje Ericksonskeje hypnozy w němskorěčnym rumje.
- Eva Biringer: Lěkarka a hypnoterapeutka, aktiwna w Deutsche Gesellschaft für Hypnose a załožerka wukubłanskeho centra za hypnozu w regionje Bayerska.