การสะกดจิตย้อนอายุ
การสะกดจิตย้อนรอย (อังกฤษ: Regression Hypnosis) เป๋นเทคนิคการสะกดจิตแบบหนึ่ง ที่นำผู้เข้ารับการสะกดจิตให้ย้อนกลับไปในความทรงจำในอดีต เป้าหมายอาจเพื่อหาสาเหตุของปัญหาทางจิตใจหรืออาการทางกายในปัจจุบัน หรือเพื่อสำรวจประสบการณ์ในวัยเด็ก หรือแม้แต่ประสบการณ์ที่อ้างว่าเกิดในชาติก่อน (Past Life Regression หรือ PLR) การสะกดจิตแบบนี้ได้รับความนิยมในหลายประเทศ รวมทั้งประเทศไทย โดยเฉพาะในกลุ่มผู้สนใจเรื่องจิตวิญญาณและการเวียนว่ายตายเกิด
นิยาม
การสะกดจิตย้อนรอย เป๋นกระบวนการบำบัดทางจิตใต้สำนึก โดยผู้สะกดจิต (Hypnotherapist) จะนำผู้รับการสะกดจิตเข้าสู่ภวังค์ (trance state) ที่ลึกกว่าปกติ จากนั้นจึงใช้คำสั่งหรือคำแนะนำให้จิตย้อนกลับไปในกาลเวลา ผู้รับการสะกดจิตอาจรายงานภาพ เสียง ความรู้สึก หรืออารมณ์ที่เกี่ยวข้องกับเหตุการณ์ในอดีตที่ลืมเลือนไป บางครั้งอาจอ้างถึงรายละเอียดของชีวิตอื่นที่แตกต่างไปจากชีวิตปัจจุบันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งผู้สนับสนุนเชื่อว่าเป็นหลักฐานของการเวียนว่ายตายเกิด การสะกดจิตย้อนรอยมักใช้ร่วมกับการบำบัดอื่นๆ เพื่อคลี่คลายปมปัญหาทางจิต เช่น โรคกลัวแบบไม่มีสาเหตุ ความสัมพันธ์ที่ซับซ้อน หรืออาการปวดเรื้อรัง
ประวัติศาสตร์
แนวคิดการสะกดจิตย้อนรอยสมัยใหม่ เริ่มได้รับความสนใจอย่างกว้างขวางจากหนังสือเรื่อง "The Search for Bridey Murphy" (พ.ศ. 2499) โดย มอร์รี เบิร์นสไตน์ (Morey Bernstein) ซึ่งบันทึกการสะกดจิตหญิงคนหนึ่งชื่อรูธ ซิมนส์ ที่อ้างว่าจำชีวิตในชาติก่อนเป็นหญิงไอริชชื่อ "บริดีย์ เมอร์ฟี" หนังสือเล่มนี้จุดประกายการถกเถียงและความสนใจในวงกว้าง
ต่อมาในทศวรรษ 2523 ไบรอัน ไวส์ (Brian Weiss) จิตแพทย์ชาวอเมริกัน ได้ตีพิมพ์หนังสือ "Many Lives, Many Masters" (พ.ศ. 2531) ซึ่งบันทึกประสบการณ์การบำบัดผู้ป่วยหญิงคนหนึ่งผ่านการสะกดจิตย้อนรอยสู่ชาติก่อน และได้ข้อมูลที่ช่วยบำบัดอาการของเธอได้ ดร.ไวส์กลายเป็นบุคคลที่มีชื่อเสียงมากในวงการนี้
นักเขียนและนักวิจัยอีกท่านที่มีอิทธิพลคือ ไมเคิล นิวตัน (Michael Newton) ผู้พัฒนาเทคนิค "ชีวิตระหว่างชีวิต" (Life Between Lives หรือ LBL) ซึ่งมุ่งเน้นการสำรวจประสบการณ์ของจิตวิญญาณในระหว่างช่วงเวลาหลังความตายและก่อนการเกิดใหม่ งานของเขาอธิบายรายละเอียดเกี่ยวกับ "โลกวิญญาณ" อย่างเป็นระบบ
โดโลเรส แคนนอน (Dolores Cannon) เป็นอีกบุคคลสำคัญที่พัฒนาวิธีการ "สะกดจิตย้อนรอยแบบควอนตัม" (Quantum Healing Hypnosis Technique - QHHT) เธออ้างว่าได้สัมผัสกับข้อมูลจาก "จิตสูงสุด" (Higher Self) ของผู้รับการสะกดจิต และบันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับประวัติศาสตร์โบราณ โลกต่างดาว และกฎแห่งจิตวิญญาณ งานเขียนของเธอมีเป็นจำนวนมากและมีผู้ติดตามทั่วโลก
ระเบียบวิธี
กระบวนการสะกดจิตย้อนรอยมักเริ่มต้นด้วยการสร้างความไว้วางใจและการสนทนาก่อนการสะกดจิต (pre-talk) เกี่ยวกับเป้าหมายและความคาดหวัง จากนั้นผู้สะกดจิตจะใช้เทคนิคการชักนำให้เข้าภวังค์ เช่น การจดจ่อที่ลมหายใจ การนับเลข หรือการจินตาการถึงบันไดหรือทางเดินยาว เมื่อผู้รับการสะกดจิตอยู่ในภาวะที่เหมาะสม ผู้สะกดจิตจะใช้ภาษาที่ชี้นำให้ย้อนเวลา เช่น "ตอนนี้ฉันจะนับถอยหลังจากสิบถึงหนึ่ง และเมื่อถึงหนึ่ง คุณจะพบตัวเองอยู่ในเหตุการณ์สำคัญในอดีตที่เกี่ยวข้องกับปัญหาของคุณ..."
ในระหว่างนั้น ผู้รับการสะกดจิตมักยังสามารถพูดคุยตอบโต้ได้ (state of hypnagogia) และบรรยายสิ่งที่เห็นหรือรู้สึก ผู้สะกดจิตจะคอยซักถามและนำทางอย่างระมัดระวัง หลังจากสำรวจเหตุการณ์แล้ว จะมีการ "จัดแจงใหม่" (re-framing) หรือให้คำแนะนำเชิงบวกแก่จิตใต้สำนึกก่อนจะนำออกจากภวังค์อย่างช้าๆ และปลอดภัย
ประเภทของการสะกดจิตย้อนรอย
- การย้อนรอยสู่วัยเด็ก (Age Regression): มุ่งเน้นไปที่เหตุการณ์ในชีวิตปัจจุบันนี้ ตั้งแต่เด็กจนถึงวัยรุ่น เพื่อบำบัดบาดแผลทางจิตใจที่ถูกเก็บกดไว้
- การย้อนรอยสู่ชาติก่อน (Past Life Regression - PLR): สำรวจชีวิตที่อ้างว่าเกิดก่อนชีวิตปัจจุบัน อาจเชื่อมโยงกับอาการหรือความสัมพันธ์ในชาตินี้
- การสะกดจิตชีวิตระหว่างชีวิต (Life Between Lives - LBL): เทคนิคพิเศษที่พัฒนาจากงานของไมเคิล นิวตัน มุ่งสำรวจประสบการณ์ของจิตวิญญาณใน "โลกหลังความตาย" หรือระหว่างการรอการเกิดใหม่ รวมถึงการพบกับ "คณะกรรมกร" หรือ "ผู้ชี้นำวิญญาณ"
มุมมองทางวิทยาศาสตร์
วงการวิทยาศาสตร์และจิตวิทยากระแสหลักมองการสะกดจิตย้อนรอยสู่ชาติก่อนด้วยความสงสัยอย่างยิ่ง ความทรงจำเท็จ (False Memory) เป๋นหัวข้อสำคัญที่ถูกหยิบยกขึ้นมา นักวิจารณ์ชี้ว่า สภาพภายใต้การสะกดจิตทำให้บุคคลมีความเปราะบางต่อการชี้นำ (suggestibility) สูง เรื่องราวที่ได้มาอาจเป็นผลจากจินตนาการ ข้อมูลที่รับรู้มาโดยไม่รู้ตัว (cryptomnesia) หรือการสร้างสรรค์ของจิตใต้สำนึก ไม่ใช่ความทรงจำจริง
องค์กรเช่น สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน (APA) ไม่ได้ยอมรับการสะกดจิตย้อนรอยสู่ชาติก่อนว่าเป็นวิธีการบำบัดที่ได้รับการพิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ อย่างไรก็ตาม การสะกดจิตเพื่อย้อนรอยสู่ความทรงจำในวัยเด็ก (ที่ตรวจสอบได้) ถูกใช้ในบางกรณีภายใต้การควบคุมอย่างระมัดระวัง เพื่อหลีกเลี่ยงการสร้างความทรงจำเท็จ
การวิจัยเรื่องการเวียนว่ายตายเกิด
นอกจากการสะกดจิตแล้ว ยังมีกรณีศึกษาอื่นที่ถูกนำมาใช้สนับสนุนแนวคิดการเวียนว่ายตายเกิด เช่น การศึกษากรณีเด็กที่จำชาติก่อนได้ของ ดร.เอียน สตีเวนสัน (Ian Stevenson) จิตแพทย์จากมหาวิทยาลัยเวอร์จิเนีย เขาเก็บรวบรวมกรณีเด็กเล็กทั่วโลกที่อ้างว่าจำชีวิตก่อนได้เองโดยไม่ผ่านการสะกดจิต และพยายามตรวจสอบรายละเอียดที่เด็กให้กับชีวิตของผู้ตายที่อาจเกี่ยวข้อง งานของเขายังเป็นที่ถกเถียงแต่ก็ได้รับการยอมรับในบางแวดวงว่าเป็นงานวิจัยเชิงระบบ
การปฏิบัติในประเทศไทย
ในประเทศไทย การสะกดจิตย้อนรอยได้รับความสนใจในกลุ่มคนเมืองและผู้สนใจการพัฒนาตนเองแนวใหม่ วัฒนธรรมไทยที่รับเอาความเชื่อเรื่องกรรม และการเกิดใหม่ จากพุทธศาสนา ทำให้แนวคิดนี้ไม่ใช่เรื่องแปลกเกินรับฟังสำหรับคนไทยหลายคน อย่างไรก็ตาม การปฏิบัติส่วนใหญ่มักผสมผสานกับแนวคิดทางจิตวิทยาสมัยใหม่และความเชื่อทางจิตวิญญาณแบบสากลมากกว่าจะยึดตามหลักพุทธศาสนาเถรวาทโดยตรง
มีผู้ปฏิบัติงานสะกดจิตย้อนรอยทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติในประเทศไทย บางคนได้รับการฝึกฝนมาจากสถาบันในต่างประเทศ เช่น จากไบรอัน ไวส์ หรือสถาบันของไมเคิล นิวตัน (The Newton Institute) มีการจัดงานสัมนาและคอร์สฝึกอบรมเป็นระยะ ตัวอย่างผู้ปฏิบัติงานในไทยที่รู้จักกันในวงการ เช่น อาจารย์อัญชลี พิพัฒน์สันต์ ซึ่งเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกการสะกดจิตบำบัดและสะกดจิตย้อนรอยในไทย และมีผลงานเขียนหลายเล่ม
สื่อไทยทั้งรายการโทรทัศน์ หนังสือ และสื่อออนไลน์ เคยนำเสนอเรื่องราวเกี่ยวกับการสะกดจิตย้อนรอยอยู่บ้าง แต่ส่วนใหญ่มักอยู่ในรูปแบบของความสนใจพิเศษมากกว่าการนำเสนอข่าวเชิงลึก
ข้อพิจารณาทางกฎหมายและจริยธรรม
ในประเทศไทย การสะกดจิต ยังไม่เป็นวิชาชีพที่ถูกควบคุมโดยกฎหมายเฉพาะ ดังนั้น任何人สามารถเรียกตัวเองว่าเป็นผู้สะกดจิตบำบัดได้ ซึ่งก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยต่อผู้รับบริการ ข้อกังวลหลักๆ ได้แก่
- การสร้างความทรงจำเท็จ: ผู้สะกดจิตที่ขาดทักษะอาจชี้นำโดยไม่รู้ตัวให้ผู้รับบริการสร้างเรื่องราวขึ้นมา ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อจิตใจได้
- การแสวงหาผลประโยชน์: การอ้างว่าสามารถบำบัดโรคทางกายร้ายแรงได้โดยปราศจากหลักฐานวิทยาศาสตร์ อาจเป็นการหลอกลวงผู้ป่วย
- การละเมิดทางจิตใจ: การเผชิญกับความทรงจำที่กระทบกระเทือนจิตใจโดยไม่มีผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพจิตคอยดูแลอย่างเหมาะสม
- ความเชื่อทางศาสนา: การปฏิบัติอาจขัดหรือตีความหลักพุทธศาสนาในแบบที่อาจไม่ถูกต้อง
ผู้สนใจควรเลือกผู้ให้บริการที่มีการฝึกฝนมาอย่างดี มีจรรยาบรรณ และไม่ให้คำมั่นสัญญาเกินจริง การสะกดจิตย้อนรอยไม่ควรใช้แทนการรักษาแพทย์แผนปัจจุบันสำหรับโรคทางกายหรือจิตใจที่รุนแรง
ดูเพิ่มเติม
- การสะกดจิต – บทความหลักเกี่ยวกับการสะกดจิต
- การเวียนว่ายตายเกิด
- จิตบำบัด
- ความทรงจำเท็จ
- ธรรมะ – คำสอนในพุทธศาสนาที่เกี่ยวข้องกับกรรมและการเกิดใหม่
อ้างอิง
แหล่งข้อมูลอื่น
- [เว็บไซต์ของสมาคมการสะกดจิตบำบัดแห่งประเทศไทย]
- หนังสือ "ชีวิตก่อนชีวิต" โดย ไบรอัน ไวส์ (แปลเป็นไทย)
- หนังสือ "จิตใต้สำนึก พลังแห่งการสร้างชีวิต" โดย อาจารย์อัญชลี พิพัฒน์สันต์