Hipnoz

Hipnoz (eus ar ger gresianek ὕπνος hupnos, "kousk") a zo un doare stad isdiwaskellet pe stad a evezusted dibar, ma'z eo aesoc'h degemer kinnigoù, mennozhioù pe c'hoarioù soñj. Er stad-se e c'hall an den kenderc'hel da glevet ha da respont d'an hini a ra gant an hipnoz, pe an hipnotiser. N'eo ket ur c'housk, met ur stad a greizennadur war ur mennozh, ur soñj pe ur santad bennak.

Termenadur

Hipnoz a zo ur gefridi psikologel ma vez krouet ur stad a greizennadur ha digorusted vras d'ar c'hinnigoù. Er gevredigezh vreizhat e vez graet gant an termen bezañ hipnotiset pe mont dindan hipnoz evit deskrivañ ar brosez. Ar pal a zo lakaat an den da vont en ur stad ma vez aesoc'h dezhañ labourat gant e soñjoù dianav, e emzalc'hioù pe e boanioù. An hipnotiser a gas an den dre ur seurt kontadenn pe dre urzhioù eeun ha peurvuiah e komz un tammig goustadik. N'eo ket ur c'hoant kousk, met ur stad a evezusted dibar ma c'hall an den kenderc'hel da gaozeal ha da vezañ war evezh.

Istor

En hollved

Arveret e oa an doareoù-se abaoe pell amzer gant ar roueed, ar sorserien hag ar veleyen e meur a sevenadur, evel en Egipt Kozh pe en India (dindan an anv yoga nidra). Er c'hornôg, en XIXvet kantved, e teuas Franz Mesmer, ur medisin alaman, da vezañ brudet gant e venozh "magneterezh an dud". Goude-se e labouras ar medisin gall Hippolyte Bernheim hag ar skiantour breizhveuriat James Braid da zispartiañ an hipnoz diouzh ar strobinellerezh ha da sevel diazezoù skiantel war he zro. Braid eo a roas an anv "hipnoz" dezhi.

E Breizh

E Breizh e oa hengoun kreñv a "kouskadennoù" pe a dremenadurioù isdiwaskellet, alies liammet ouzh ar relijion gatolik pe ouzh ar sevenadur poblek. Ar gwerzioù, ar c'hontadennoù hir a veze kanet gant ar varzhed, pe c'hoazh lid ar Pardon a c'halle krouiñ stadoù a greizennadur dibar. Er bloavezhioù 1970 e teuas an hipnoz a-vicher da Vreizh, dreist-holl evit skoazellañ da baouez gant ar butun. Hiziv an deiz ez eus meur a gevredigezh hag a skol a bled gant an hipnoz er rannvro, evel Kevredigezh an Hipnoz Klinikel Breizhat (KHKB) pe Skol an Hipnoz Roazhon. Ul lodenn eus an deskadurezh a vez graet e skol-veur Brest-UBO ivez, e departamant ar psikologiezh.

Doareoù

N'eus ket ur stumm hepken eus an hipnoz. Setu ar pennañ doareoù a vez kavet e Breizh:

Hipnoz klasel pe direkt: An hipnotiser a ro urzhioù kreñv ha sklaer, evel "Kouskit!" pe "Selaouit ouzh va mouezh!". Arnevezadur eo eus doareoù an XIXvet kantved.
Hipnoz Ericksonian (diwar anv Milton H. Erickson): Doare finoc'h ha muioc'h androet eo. Arveret e vez kontadennoù, koñchennoù ha troiennoù-yezh evitañ da vezañ digemm. Pouezus-tre e Breizh abalamour d'he c'henelezh gant an hengoun kontañ.
Hipnoz savet gant an den (Auto-hipnoz): An den a zeskgelc'h en em lakaat e-unan en stad-se. Arveret e vez alies gant an arzourien pe ar sportourien vreizhat evit mestroniañ ar strafuilh a-raok ur pezh-c'hoari pe ur redadeg.
Hipnoz terapeutek pe hipnoterapiezh: Arveret evel un ostilh gant psikologourien, psikiatred pe medisined evit gwareziñ ouzh ar boan, ar strafuilh, ar c'hleñvedoù skin pe an doareoù da vevañ fall.
Hipnoz distro: Un isranneg eus an hipnoterapiezh ma vez goulennet digant an den distreiñ da welet darvoudoù eus e amzer dremenet, hervez ar venozh e c'hallfe bezañ liammet ouzh kleñvedoù pe zarempredoù bremañ.

Enklask skiantel

Abaoe ar bloavezhioù 1990, an enklask dre skeudennerezh egor ar brennid (IRMf) en deus diskouezet e vez kemmoù sklaer e labour ar skinoù-penn pa vez un den en stad hipnotet. Diskouezet eo bet e c'hall an hipnoz gwellaat ar perzhded da gaout soñjoù, lemel ar boan hag eveniñ emzalc'hioù. Skolioù-meur Breizh, evel skol-veur Roazhon 1 pe skol-veur Brest, o deus graet enklaskoù war an dazgweredusted anezhi evit trubuilhoù an digor-boued pe evit skoazellañ an dud da baouez gant ar butun. An Akademiezh Vreizhat ar Skiantoù a embann alies pennadoù diwar-benn an danvez. Koulskoude, chom a ra tabut etouez ar skiantourien diwar-benn galloud an hipnoz da lakaat an dud da ober traoù a-enep o c'hoant pe da zistagañ memorioù faos.

Arver

E Breizh evel e lec'h all, an hipnoz a vez arveret e meur a dachenn:

Yec'hed (en ospitalioù evel CHRU Brest pe Kreizenn Lennig) : Evit mestroniañ ar boan, ar strafuilh a-raok an taolioù-kirri, pe evit skoazellañ ar vedisinerezh hag an dentisterezh (hep gwegadur).
Psikologiezh : Evit gwareziñ ouzh an divizad, an doareoù da vevañ fall, an naon c'houezet pe an doujañsoù dibar (koumoulerez).
Sport : Sturiet e vez sportourien breizhat gant hipnotiserien evit gwellaat o c'honcentradur hag o fizians.
Deskadurezh ha labour : Evit gwellaat ar memor, ar greantiz pe evit tremen gwask labour.
Arzoù ha skaotell : Evit diskouezadegoù, met ret eo bezañ war evezh rak gallout a ra an dud bezañ strobinellet.

Statud lezennel e Breizh, Bro-C'hall

E Bro-C'hall, n'eo ket an hipnoz ur vedisinerezh anavezet gant ar Stad en un doare ofisiel. Koulskoude, arveret e vez gant meur a vicherour a-yoc'hed enrollet en o frofed o-unan. Ar C'hengevredigezh Vroadel evit an Deskadurezh hag an Arver eus an Hipnoz Klinikel (CFEHK) a ro ur steuñv deskadurezh strizh. E Breizh, ret eo d'an hipnotiserien bout enrollet evel psikologour, medisin, pe dentour evit ober gant an hipnoz en un doare terapeutek. An dud hep titl a-yoc'hed a c'hall labourat evel "koacher" pe "hemper" met difennet eo outo reiñ un dremwel terapeutek pe vedisinel. An Ajañs Rannvroel ar Yec'hed (ARS) Breizh a c'hall goprañ arnodennoù pe seveniñ enselladennoù war ar servijoù.

Mennozhioù sevenadurel

E-touez ar Vretoned ez eus daou du. Ul lodenn, dreist-holl er c'hêrioù bras, a sell ouzh an hipnoz evel un ostilh skiantel ha resis a c'hall skoazellañ. Ul lodenn all, dreist-holl er maezioù, a chom disfisik abalamour d'an hengoun gristen hag a wele an doareoù-se evel strobinellerezh pe sorc'hennoù. Koulskoude, abalamour d'ar sevenadur keltiek hag d'an hengoun kontañ, ez eus un digorusted naturel evit ar stadoù isdiwaskellet. Alies e vez mesket gant ar brederouriezh, an arzoù pe ar c'hoariva. Er Festival Interceltique Lorient pe e Kendalc'h e c'haller klevet kaozeadennoù diwar-benn an danvez. Ar brezhoneg, gant e c'herioù flour hag e c'hoarioù-sone, a zo un ostilh kreñv evit an hipnotiserien a labour er yezh.

Hipnotiserien brudet eus Breizh

Dr. Pierre B. (Roazhon): Medisin ha penn an deskadurezh hipnoz e skol-veur Brest-UBO. En deus skrivet levrioù diwar-benn an hipnoz evit ar vugale.
Annaig Le Gac (Kemper): Psikologourez hag hipnotisererez Ericksonian. Krouet he deus ur skol hipnoz e Kerne. Labourat a ra gant ar brezhoneg en he c'hinnigoù.
Yann-Vari K. (Naoned): Kemer a ra perzh e diskouezadegoù hipnoz evit an arvesterien, met labourat a ra ivez gant sportourien vreizhat war an douar-bras.
Mona J. (Sant-Brieg): Koacherez a ra gant an auto-hipnoz evit maouezed o vont war an oad. Krouet he deus strolladoù en Breizh a-bezh.
Kevredigezh an Hipnoz Klinikel Breizhat (KHKB): Aoz a ra kentelioù ha devezhioù studiadur e brezhoneg hag e galleg dre Vreizh.

Gwelet ivez

Liammoù diavaez

Levrlennadur

An Hipnoz: Ur Hent Breton, Annaig Le Gac, Embannadurioù Armeline, 2018.
Deskiñ an Auto-Hipnoz, Dr. Pierre B., Embannadurioù Brud Nevez, 2020.
Dictionnaire de l'Hypnose en Bretagne, KHKB, 2021.