Ipnoz

Ipnoz se yon eta ki sanble ak dòmi, yon eta konsantrasyon pwofon kote moun nan vin plis ouvè a sijesyon. Nan eta sa a, moun nan ka genyen plis kontwòl sou kèk fonksyon kò li, tankou sansasyon doulè oswa memwa, epi li ka travay sou pwoblèm sikolojik oswa chanje abitid. Li pa dòmi, men yon eta konsantrasyon entans kote konsyans lan chanje. Se yon pwosesis kote yon moun (ipnotizè a) ede yon lòt moun (sije a) rive nan eta ipnotik la pou rezon terapi oswa etid.

Definisyon

Ipnoz se yon pwosesis ki konbine relaksasyon pwofon ak konsantrasyon konsyan pou rive nan yon eta konsyans modifye. Nan eta sa a, ki rele tranz ipnotik, moun nan konsantre sou lide espesifik epi li vin plis reseptif a sijesyon ki vize ede chanje panse, santiman, oswa konpòtman. Li souvan dekri kòm yon eta konsantrasyon fò kote atansyon ekstèn lan diminye, ki pèmèt travay dirèk ak enkonsyan an.

Li enpòtan pou konprann ke ipnoz pa fè moun pèdi kontwòl. Sije a toujou gen kontwòl sou li epi li pa ka fè anyen kont volonte li. Ipnotizè a sèlman sèvi kòm yon gid. An Ayiti, gen anpil diskisyon sou sa ipnoz ye vrèman : si se yon fòm maji, yon don espesyal, oswa yon teknik syantifik. Men, nan mond lasyans, li konsidere kòm yon zouti terapi ki efikas lè li itilize pa yon pwofesyonèl ki kalifye.

Istwa

Istwa Mondyal

Pratik ki sanble ak ipnoz egziste depi nan tan lontan, nan ansyen peyi Lejip, Grès, ak nan divès kilti endijèn kote chaman yo te itilize rityèl pou rive nan eta tans yo. Tèm "ipnoz" la soti nan mo grèk "hypnos" ki vle di "dòmi". Modèn ipnoz kòmanse ak travay doktè Alman Franz Mesmer nan lane 18yèm syèk. Mesmer te kwè nan yon fòs enèji ki rele "magnetis animal" ke li te kapab dirije pou geri moun. Teknik li yo, ki rele "mesmeris", te popilè men yo te rejte pa kominote syantifik la.

Nan 19yèm syèk, doktè Britanik James Braid te etidye fenomèn nan epi li te bay li non "ipnoz". Li te demontre ke se yon pwosesis sikolojik, pa yon fòs mistik. Apre li, Jean-Martin Charcot, yon nwològ franse, te etidye ipnoz nan trete èstewi, epi Sigmund Freud te itilize li nan devlope psikoanaliz. Pandan 20yèm syèm syèk, ipnoz te vin yon zouti aksepte nan medsin ak sikoloji, sitou gras ak travay Milton H. Erickson, ki te kreye yon apwòch endirèk ak ki respekte moun nan.

Istwa ak Kontèks Ayisyen

Nan kilti ayisyen, lide pou chanje eta konsyans ak travay ak lespri yo byen prezan. Pratik tankou Vodou gen rityèl, chante, ak bat tanbou ki fè patisipan yo rive nan eta tans (tranz) kote yo vin plis ouvè a eksperyans espirityèl oswa gerizon. Anpil moun nan peyi Dayiti wè koneksyon ant eta tans Vodou ak eta ipnotik, men gen diferans enpòtan. Tranz Vodou a gen yon objektif espirityèl, kominal, ak kiltirèl, alòske ipnoz modèn se yon pwosesis endividyèl ki vize yon objektif terapi espesifik.

Depi lontan, nan vil ak nan andeyò, gen moun ki rele Doktè Fèy oswa Gangan ki itilize teknik relaksasyon, diskou kalme, ak remèd fèy pou ede moun soti nan tèt chaje, laperèz, oswa pou retire "move lespri". Anpil nan teknik sa yo gen eleman ki sanble ak sijesyon ipnotik. Nan 20yèm syèm syèm, ipnoz fòmèl te kòmanse parèt nan peyi Dayiti, sitou nan kapital Pòtoprens, nan men doktè ak sikològ ki te etidye aletranje. Jodi a, li pratike kòm yon konpleman nan kèk klinik oswa kòm yon pratik endividyèl.

Kalite Ipnoz

Gen plizyè fason pou pratike ipnoz, chak ak yon apwòch diferan :

Ipnoz Klasik oswa Direkt: Se yon apwòch ki dirèk, kote ipnotizè a bay lòd klè ak direkt. Li itilize anpil pou chanje abitid, tankou sispann fimen.
Ipnoz Eriksonyen oswa Endirèk: Baze sou travay Milton Erickson, li itilize istwa, metafò, ak sijesyon endirèk. Li pi soupl epi li respekte rezistans moun nan. Li trè adaptab ak kilti ayisyen ki rich an istwa ak pawòl senbolik.
Ipnoz Regresyon: Se yon teknik ki pèmèt moun nan retounen nan souvni ki soti nan tan lontan, menm nan anfans oswa nan yon lavi ansyen selon kwayans kèk moun. Objektif la se pou konprann orijin yon pwoblèm akisyèl epi geri li. Ou ka li plis nan atik Ipnoz Regresyon.
Auto-ipnoz: Se lè yon moun aprann ipnotize tèt li pou jere estrès, doulè, oswa amelyore pèfòmans (nan etid oswa espò).
Ipnoz Konvèsasyonèl: Se yon ipnoz ki fèt nan yon konvèsasyon nòmal, san yo pa mete moun nan nan yon pozisyon fòmèl. Gangan ak doktè fèy ayisyen souvan itilize yon vèsyon natirèl nan teknik sa a.

Rechèch Syantifik

Syans modèn aksepte ipnoz kòm yon fenomèn reyèl ak yon zouti terapi ki valab. Etid syantifik montre ke sèvo a reponn diferan nan eta ipnotik la. Aktivite nan zòn sèvo ki responsab pou atansyon ak kontwòl volonte a chanje. Ipnoz ka diminye aktivite nan zòn ki wè ak doulè, ki eksplike poukisa li itilize kòm yon anestezi nan kèk operasyon chirijikal.

Asosyasyon Ameriken pou Sikoloji (APA) ak Òganizasyon Mondyal Lasante (OMS) rekonèt ipnoz kòm yon terapi konplemantè efikas pou :

Jere doulè kronik oswa doulè akouchman
Diminye estrès, laperèz, ak depresyon
Trete twoub somatik (pwoblèm kò ki soti nan tèt)
Apeze sentòm sendwòm estrès pòt-traymatik (PTSD), yon kondisyon ki gen anpil moun nan peyi Dayiti apre tranblemanntè 2010 la ak lòt trajedi.
Ede sispann abitid tankou fimen oswa jwe ak zong

Nan peyi Dayiti, rechèch fòmèl sou ipnoz ra, men eksperyans klinik doktè ak sikològ ki itilize li konfirme benefis li yo, sitou nan yon kontèks kote resous medikal limite.

Aplikasyon

Nan kontèks ayisyen, ipnoz ka gen aplikasyon enpòtan nan plizyè domèn :

Sante Mantal: Trete chòk, lapèrèz, gwo lapenn (deuil), ak sèlman ki soti nan vyolans, katastwòf natirèl, oswa ensèkirite. Li ka ede moun jere emosyon difisil san yo pa gen aksè a anpil medikaman.
Kontrol Doulè: Nan klinik ki pa gen anpil mwayen, ipnoz ka sèvi kòm yon adjuvan pou diminye doulè nan pansman, nan dan, oswa pou maladi kronik.
Devlòpman Pèsonèl: Ka ede etidyan amelyore konsantrasyon ak memwa, oswa ede atlèt amelyore pèfòmans.
Chanje Abitid: Ka ede moun sispann fimen, pèdi pwa, oswa domi pi byen.
Espiritwalite: Kèk moun ka itilize ipnoz pou apwofondi eksperyans meditasyon oswa refleksyon pèsonèl, san yo pa antre nan domèn relijyon etabli.

Estati Legal an Ayiti

An Ayiti, pa gen okenn lwa espesifik ki reglemante pratik ipnoz oswa ki bay yon lis ofisyèl pwofesyonèl ki gen dwa pratike li. Sa vle di, gen yon mank de kad legal klè. An jeneral, ipnoz pratike pa :

Doktè medsin ki gen lisans nan Ministè Sante Piblik (MSPP)
Sikològ klinisyen ki gen yon nivo avanse ak eksperyans
Pèsonèl paramedikal (enfermye, sikiyat) ki resevwa fòmasyon espesyal

Men, anyen pa anpeche moun ki pa gen tit medikal pou yo ofri "sevis ipnoz", sa ki ka mennen nan abi oswa pratik danjere. Se poutèt sa konsèy enpòtan pou chèche yon pwofesyonèl ki gen yon lisans medikal oswa sikolojik ak yon fòmasyon adisyonèl nan ipnoz klinik. Travay la dwe fèt nan yon kad etik ak respè pou moun nan.

Atitid Kiltirèl

Pèp ayisyen gen yon relasyon konplèks ak lide ipnoz. Dapre kilti ak tradisyon, anpil moun kwè nan pouvwa mo a, nan sijesyon, ak nan fòs lespri a. Se poutèt sa, lè yon moun pale byen dous ak yon lòt pou kalme li oswa geri li, sa konsidere kòm yon bagay natirèl ak lejitim.

Men, gen tou yon mefyans ki soti nan :

Koneksyon ak pratik esoterik oswa maji nwa (maji), kote gen krentif pou moun pran kontwòl volonte yon lòt moun.
Itilizasyon ipnoz nan kèk legliz evanjelik kòm yon mwayen pou "chase move lespri", sa ki melanje terapi ak ekzosis.
Pè nan abi seksyèl oswa finansye pa moun ki di yo se ipnotizè.

An jeneral, ipnoz pi byen aksepte lè li ofri pa yon doktè oswa yon sikològ ki gen repitasyon, epi lè rezilta yo vizib (diminye doulè, diminye estrès). Nan mitan jèn moun ki pi ouvè a nouvo lide, ipnoz vin pi popilè, sitou nan fòm otoypnoz pou jere estrès nan lavi chak jou.

Pwofesyonèl ki Note nan peyi Dayiti

Dr. Jean-Williams Ceant : Yon doktè medsin ki te itilize ipnoz nan pratik li nan Pòtoprens pou trete pwoblèm estrès ak doulè.
Dr. Rachel Beauvoir-Dominique : Antwopològ ak espesyalis nan domèn Vodou, li te etidye paralèl ant eta tans nan tradisyon ayisyen ak eta modifye konsyans nan ipnoz.
Klinik Sant Sante Mantal : Kèk sikològ nan sant sa yo, ki afilye ak inivèsite oswa ONG, entegre teknik ipnotik nan terapi pou viktim vyolans oswa katastwòf.
Pwofesè ak sikològ nan Inivèsite d'Etat d'Haïti (UEH) : Gen pwofesè ki anseye eleman ipnoz klinik nan depatman sikoloji, epi ki fè rechèch sou aplikasyon li nan kontèks ayisyen.
Asosyasyon Ayisyèn pou Devlòpman Sikoterapi (AADS) : Yon gwoup pwofesyonèl ki ankouraje fòmasyon nan divès apwòch terapi, ki gen ladan ipnoz eriksonyèn.

Gade tou

Referans

Template:Reflist

Lyen deyò

Asosyasyon Ameriken pou Sikoloji - Ipnoz (an anglè)
Òganizasyon Mondyal Lasante