Hipnosia

Hipnosia pertsona baten kontzientzia-egoera aldatu bat da, zeinean kontzentrazioa handitu, periferiako kontzientzia murriztu eta erantzun handiagoa ematen den sugestioei. Ez da loa, baizik eta fokuratutako arreta egoera bat, non hipnotizatzaileak edo pertsonak berak eragindako sugestioek pentsamendu, sentsazio, pertzepzio edo portaera aldaketak sor ditzaketen. Euskal Herrian, osasun arloan, kirol munduan eta ongizate pertsonalean erabilia da, nahiz eta bere inguruko iritziak anitzak izan.

Definizioa

Hipnosia kontzientzia-egoera natural bat da, pertsona askok egunerokoan esperimentatzen dutena, adibidez, liburu batean edo pelikula batean sakonki murgilduta daudenean. Egoera hipnotikoan, arreta zentratua eta barneratua dago, eta hipnotizatzailearen ahotsa edo sugestio propioak bultzatzaile nagusi bihurtzen dira. Hipnosia ez da, ordea, kontrol mentala, eta ezin da inori bere borondatearen kontrako ekintzarik eginarazi. Pertsona hipnotizatuak beti mantentzen du bere borondatea eta ez du bere etiko edo balioen kontrako ezer onartuko.

Euskal Herrian, hipnoterapia deitzen zaio hipnosia osasun mental edo fisikoa hobetzeko erabiltzen denean. Terapia mota honetan, sugestio hipnotikoak erabiltzen dira sintomak arintzeko, portaera kaltegarriak aldatzeko (adibidez, tabakismoa) edo traumen aurrean indarrak berreskuratzeko.

Historia

Hipnosiaren historia globala antzinako kulturetatik dator, Egipton, Grezian eta Indiako praktika erlijiosoetatik, non trantze egoerak sendatzeko erabiltzen ziren. Medikuntza modernoaren barruan, Franz Anton Mesmer alemaniarrak XVIII. mendean "magnetismo animalaren" teoria ezagun egin zuen, gero Mesmerismo izenaz ezagutua. James Braid kirurgialari eskoziarrak XIX. mendean termino zientifikoa finkatu zuen: "hipnosia", loaren jainko greziarraren izenetik (Hypnos) eratorria.

Euskal Herrian, hipnosiaren historia erlazionatuta dago tradizio herrikoi eta sendatzaileekin. Sorgin-ehiza garaian, trantze egoerak eta amets profetikoak gertakari arruntak ziren. Gaur egun ikuspegi zientifikoagoa nagusitu bada ere, oraindik ere badira erreferentziak herri-sendakuntzan, adibidez, "aztien" edo "osasun-emalleen" bidezko praktiketan, non hitz eta uste sendatzaileek paper garrantzitsua zuten.

XX. mendearen bigarren erdialdean, hipnosia psikologia klinikoan sartu zen nazioartean. Euskal Herrian, 1970 eta 1980ko hamarkadetan hasi zen terapiaren tresna gisa ezagutzen, psikologo eta psikiatra aitzindari batzuen eskutik, hauek formazioa atzerrian jasota. Gaur egun, unibertsitate eta elkarte profesionalek formazio espezifikoa eskaintzen dute.

Motak

Hipnosia modu desberdinetan praktika daiteke, helburuaren arabera:

Hipnosia zuzendua: Hipnotizatzaile batek gidatzen du sesioa, sugestio zuzenak erabiliz.
Autohipnosia: Pertsonak berak ikasitako teknikak erabiltzen ditu egoera hipnotikoa auto-sugestioz lortzeko, estresa kudeatzeko edo lorpen pertsonalak sustatzeko.
Hipnoterapia erikoa: Hipnosia psikoterapiarekin konbinatzen da, arazo sakonagoak landu eta konpontzeko.
Atzerako hipnosia: Teknika berezi bat da, non pertsona iraganeko gertaeretara bideratzen den oroitzapenak berreskuratzeko. Euskal Herrian, teknika hau eztabaidatua izan da, oroimen faltsuak sor ditzakeelakoan, eta terapeuta prestatuen zorroztasuna eskatzen du.
Hipnosia klinikoa: Osasun-zentro eta ospitaleetan erabilia, min kronikoa, antsietatea edo digestio-nahasmenduak tratatzeko.
Hipnosia eszenikoa: Ikuskizun eta entretenimendurako erabilia. Euskal Herrian, ikuskizun mota hauek udalerriko jaietan edo antzokietan antolatu ohi dira.

Ikerketa zientifikoa

Zientziak hipnosiaren eraginkortasuna hainbat arlotan onartzen du, bereziki minaren kudeaketan, antsietatearen tratamenduan eta portaera-aldaketetan. Neurozientziak frogatu du hipnosiak garunaren jarduera aldatzen duela, atentzio-sareak aktibatuz eta pertzepzio-prozesuak aldatuz. Hala ere, hipnosia ez da sendagai unibertsala, eta pertsona bakoitzaren sentsibilitate hipnotikoa (hipnotizagarritasuna) aldakorra da.

Euskal Herriko erakundeek, hala nola Euskal Herriko Unibertsitatea (EHU/UPV) edo Nafarroako Unibertsitatea (UN), ikerketa proiektuak izan dituzte hipnosiaren eraginak aztertzen, batez ere min kronikoa duten pazienteen tratamenduan eta kirolarien errendimenduan. Emaitzek erakusten dute hipnosiak onura kliniko nabarmenak ekar ditzakeela tratamendu estandarrarekin konbinatuta.

Aplikazioak

Hipnosiak hainbat erabilera du Euskal Herrian:

Osasun mentala: Estres, antsietate, fobia, depresio arina, insomnio edo trauma ondorengo estresaren tratamenduan.
Osasun fisikoa: Min kronikoaren kudeaketa (fibromialgia, migraina), dermatologian (psoriasia), eta digestio-nahasmenduen arintzea (sindrome kolon irritablea).
Kirola: Kirolarien fokua, konfiantza eta errendimendua hobetzeko. Euskal kirol-elkarte askok psikologo hipnoterapeutak kontratatzen dituzte.
Hezkuntza eta ikasketa: Ikasleentzat, ikasketa prozesua errazteko eta azterketa-kezka gainditzeko.
Ongizatea: Autohipnosia praktikatzea ohitura osasungarriak sustatzeko, pisu kontrola edo erlaxazioa lortzeko.
Lege-arloa: Hipnosia justizian erabiltzea oso mugatua eta eztabaidatua da, oroimenaren fidagarritasuna zalantzan jartzen delako.

Euskal Autonomia Erkidegoko eta Nafarroako egoera legala

Hipnosiaren praktikak arau juridiko zehatzak ditu Euskal Herrian. Euskal Autonomia Erkidegoan, hipnosia osasun-arloan praktikatzeko titulazio ofiziala behar da: Medikuntza, Psikologia edo Enfermeriazko lizentzia. Bestela, ilegala da gaixotasunak diagnostikatzea edo tratatzea. Osasun Sailak ez du hipnoterapia berezko espezialitatetzat onartzen, baina psikologo edo mediku batek bere prestakuntzan barneratuta erabil dezake. Udaltzainek eta Ertzaintzak formazio berezia jasotzen dute hipnosiaren erabilera egokiari buruz, biktimen deklarazioak biltzeko kasu berezietan.

Nafarroan, erregulazioa antzekoa da. Nafarroako Gobernuko Osasun Sailak hipnosia terapia osagarri gisa onartzen du, betiere osasun-profesional acreditatu batek egiten badu. Hipnosia ikuskizun gisa praktikatzea baimenduta dago, baina udal baimena behar da eta adin txikikoen parte-hartzea debekatuta dago.

Bi erkidegoetan, hipnoterapeuta gisa publizitatea egiteko, titulazioa argi adierazi behar da, eta ezin da sendaketa %100ekoak iragarri. Kontsumo eta Jokoaren Zuzendaritzak ikuskizun hipnotikoak zorrotz gainbegiratzen ditu, parte-hartzaileen osasuna eta segurtasuna bermatzeko.

Jarrera kulturalak

Euskal Herrian, hipnosiarekiko jarrerak nahasiak dira. Alde batetik, gizarte zientifiko eta moderno batek onartzen du terapia baliagarri gisa, eta osasun-zentro pribatu eta publikoetan eskaintzen da. Beste alde batetik, oraindik ere badira uste magiko edo eszeptikoak, batez ere zaharrenen artean, edo hipnosia ikuskizun bitxi eta arriskutsu gisa ikusten dutenak.

Euskal kulturak duen erlazio berezia errealitatearen eta ametsaren, kontzientearen eta inkontzientearen arteko mugarekin, hipnosiaren interesa areagotu du. Idazle eta artistek, adibidez, hipnosiaren kontzeptuak jorratu dituzte beren lanean. Aldiz, tradizio katoliko sendoak, batzuetan, praktika espiritual alternatiboekiko mesfidantza ekarri du, nahiz eta Eliza Katolikoak ofizialki ez duen hipnosia gaitzetsi, baldin eta helburu terapeutiko argiekin eta etikoki erabiltzen bada.

Herri-medikuntzaren tradizioak ere eragina du: sendatzaile tradizionalek erabilitako hitz-sendaketek ("errezitak") hipnosian erabiltzen diren sugestioekin antzekotasunak dituzte. Gaur egun, "osasun naturalaren" eta "medikuntza integratzailearen" gorakadak hipnoterapiaren eskaria handitu du.

Euskal Herriko praktikatzaile nabarmenak

Euskal Herrian, hipnosiaren arloan aitzindari eta profesional ezagun asko izan dira:

Jose Maria Girona: Psikologo eta hipnoterapeuta donostiarra, hipnosia klinikoa sustatu zuen Euskal Herrian 1980ko hamarkadatik aurrera. Hainbat liburu idatzi ditu eta formazio-ikastaroak eman ditu profesionalentzat.
Mikel Santos: "El Entrenador Mental" ezizenaz ezaguna, kirolarien prestakuntza mentalerako hipnosia eta PNL erabiltzeagatik da ezaguna. Euskal talde profesional askorekin lan egin du.
Arantza Alonso: Psikologo klinikoa Bilbon, min kronikoa eta trauma tratatzeko hipnoterapia erabiltzeagatik nabarmendu da. Ikerketa proiektuetan parte hartu du EHUrekin.
Iñaki Zulaika: Donostiako mediku anestesista, minaren unitatean hipnosia terapia osagarri gisa sartzeagatik ezaguna. Osakidetzan lan egin du.
Amaia Izariegui: Iruñean lan egiten duen psikologoa, haur eta nerabeentzako hipnoterapia espezializatua. Hezkuntza-zentroetan ere lan egiten du ikasleentzako teknikak irakatsiz.

Erakunde garrantzitsuen artean, Euskal Herriko Hipnosia Elkartea (EHE) dago, hipnosiaren kalitate eta etika bermatzen duen profesionalen elkartea. Horrez gain, Colegio Oficial de Psicólogos de Euskadik (Euskadiko Psikologoen Elkargo Ofiziala) hipnosiari buruzko mintegiak eta ikastaroak antolatzen ditu.

Ikusi ere