Hypnoza
Hypnoza (z grichiskeje słowa hypnos – spać) jo technika, kótaraž wužywa wusmjertnjone fokusěrowanje, wjelgin wjelgin wótwórjone pśistupowanje a powtarjane sugestije, aby se změniło wědomje a pśez to dośěgnuło změny w pócću, myślenju, pśedstajenjach abo zadźeržanju. Wót někotarych se wužywa ako terapeutiska pomoc, mjaztym až drugi wóni ako wědomostnu disciplinu abo ako wuměłske wustupowanje woglědaju.
Definicija
Hypnoza jo staw wjelgin wótwórjonego pśistupowanja, w kótaremž wobźělnik jo wěcej receptiwny za sugestije. Toś ten staw se často pśirodnje pśez koncentrěrowanje na jadnu mysl, głos abo objekt dośěgnjo. W hypnozie, subjekt zwětšego wóstajajo wědomy a móžo se pó hypnozy na wšykno spomnjeś. Njejo to spać, ale změnjony staw wědomja, w kótaremž kritiske myslenje jo reducěrowane a imaginacija jo pówušona. W Dolnej Łužycy a cełej Nimskej se wó hypnozy často ako wo hipnoterapija powěda, gaž se w terapiji wužywa.
Stawizny
Wopśimjeśe stawiznow hypnozy w Nimskej a na swěśe.
Globalne stawizny
Hypnotiske praktiki su se w cełej stawiznje a we wšych kulturach namakali, wót šamanistiskich ritualow až k religijnym tranowym stawam. Moderny zapadny koncept hypnozy zachopił se z pócćom 18. lětstotka z Franza Antona Mesmera, kótaryž jo z animaliskim magnetismom (pózdźej mesmerizm) eksperimentěrował. W lěśe 1843 jo škótski doktor James Braid prědny raz termen hypnotism wužył a wón z mystiskeje tradicije do wědomnostnego wobcerka pśesunował.
Lokalne stawizny w Nimskej
W Nimskej jo hypnoza dłujku historiju w lěkarskej a psychologiskej komunitje měła. W 19. lětstotku su nimscy lěkarje kaž Johann Friedrich Dieffenbach hypnotiske anestezije pśi operacijach wužywali. Berlin a Lipsk su byli wažne centrumy za studij hypnozy. W casu NDR jo se hypnoza w kliniskich kontekstach, wósebnje w psychosomatiskej medicinje, dalej wužywała, ale často pod wědomnostnym mjenim autogeny trening abo sugestiwne terapije. Po zjadnośenju Nimskeje jo se zajm za klinisku hypnozu znowego pówušył, a někotare uniwersity su wódběgi za psychoterapiju z hypnotiskimi elementami zawěsćili.
Typy
Hypnoza se w rozdźělnych formach praktikěrujo, pśi comž někotare su w Nimskej wěcej popularne ako druge.
- Kliniska hypnoza (Hipnoterapija): Wužywana w terapiji, aby pomagała z problemami kaž stres, fobije, ból, abo aby se špatne nawyki kaž kuriśje skóńcyło. W Nimskej to jo často źěl psychoterapeutiskich procedurow.
- Regresna hypnoza: Technika, kótaraž twarźi, až móžo minjone žywjeńske tšojenja abo, w kontrowersnej wersiji, pśedchadne žywjenja, pśipóraś. Glědaj Regresna hypnoza za dalšne informacije.
- Ericksonska hypnoza: Pśez Miltona H. Ericksona wuwita, njejo direktiwna, ale wužywa pśirodne wótwórjenje, metaforu a pśizwólenje, aby změny w subjekśe spěchowała. W Nimskej jo wěcej wódběgow za toś tu metodu.
- Hypnoza za wustupowanje (Show hypnoza): Za publiske wustupowanja a zaběwanje. W Nimskej ma toś ta forma jasne prawne granice, aby se wobźělnikow šćitało.
- Auto-hypnoza: Technika, kótaruž ludźo sami wuknu, aby se wjele problemow sami wobchadali, kaž relaksacija abo skócnjenje wugbaśa.
Wědomnostne slěźenje
Wědomnostne měnjenje wó hypnozy jo rozdźělne. Wědomnostnicy su pśez funkciske magnetiske rezonancowe wobrazowanje (fMRI) změny w mózkowej aktiwiśe w hypnotiskem stawje dokumentěrowali. To pokazujo, až hypnoza njejo jano imaginacija, ale fiziologiski měrijobny staw. W Nimskej jo Nimske towaristwo za hypnoterapiju (Deutsche Gesellschaft für Hypnose e.V. - DGH) głowna organizacija, kótaraž wědomnostne slěźenje spěchujo a standardy za trening staja. Wědomnostne studije z uniwersitow kaž Uniwersita w Tübingjen abo Charité w Berlinje su efekt hypnotiskeje interwencije pśi lěcbnju chroniskego bóla, njelěpjecych se wóžywjeńskich ranow a njekotarych psychologiskich zabitych pokazali. Ale, wědomnostna komunita wóstajajo skeptiska wó někotarych twarźenjach, wósebnje wó regresnej hypnozy za pśipóranje pśedchadnych žywjenjow.
Nałoženja
Hypnoza ma wšakorake nałoženja w Nimskej:
- Medicina a psychoterapija: Za lěcbnje bóla, zarědanje stresowych zabitych, pomóc pśi psychosomatiskych chórobach a ako pomoc pśi zubnem lěkarstwje.
- Psychologija: Za lěcbnje fobijow, traumow (kaž PTSD), a za skócnjenje wugbaśa w športowych abo wuměłskich disciplinach.
- Pśeměnjenje žywjeńskego stila: Pomoc pśi skócnjenju kuriśa, wjelgin jěźenja abo wěcej spać.
- Wustupowańska hypnoza: Popularna w varietéjach a na festiwalach, ale z wěstotnymi pšawidłami.
- Wuknjenje a šule: Někotare šulske programy wužywaju techniki hypnozy, aby koncentraciju a wuknjenje spěchowali.
Pšawny status w Nimskej
Pšawny status hypnozy w Nimskej jo kompleksny a se rozdźělujo pó kontekstoju.
- Ako terapeutiska metoda: Hypnoterapija jo pśipóznata ako wupomocna metoda w psychoterapiji. Jadnolicny federalny wuběrk za psychoterapiju (Gemeinsamer Bundesausschuss) jo hypnozu za wěste indikacije pśipóznał. Hipnoterapeuty muse kwalifikaciju měś. Jolic hypnoza se w ramiku lěkarstwje abo psychologiskje terapije wužywa, jo to pód zawodnym pšawnym kodeksom (Heilpraktikergesetz abo Psychotherapeutengesetz) regulěrowane.
- Ako wustupowańska hypnoza: Toś ta forma jo pód Gewerbeordnung (wobchadne pšawo) a pšawnymi pšawidłami za šćit wobźělnikow. Wustupowańske hypnotisery muse zawěsćiś, až wobźělniki njejsu wóspjetowane a až njewótpominaju wót wustupowanja z psychologiskimi problemami. Sužyby za młode luźe su zakazane.
- Pšawna granica: Hypnoza njesmějo se wužywaś, aby se někogo pśeśiwo jogo wóli manipulěrowało abo aby se pśi kriminalnych aktach pomagało. To by było pśeśiwo pšawoju.
- Dolnoserbski kontekst: W regionach kaž Bramborska, źož Dolna Łužyca lažy, stej krajnej pšawo Bramborskeje a Sakskeje relevantnej. Wobchadne hypnotisery muse se cesto pśed prezentaciju pśi lokalnem wobchadnem amśe registrěrowaś.
Kulturna postajiznosć
Kulturna postajiznosć hypnozy w Nimskej jo rozdźělna. Wěcej tradicionelnje orientěrowane źěle ludnosći mógu hypnozu z wěstotnosću woglědaś, mjaztym až w měsćanskich centrumach jo wóna wěcej akceptěrowana ako alternatiwna abo komplementarna metoda. W medijach jo hypnoza cesto pśez wustupowańske programy na televiziji reprezentěrowana, což móžo k njezrozměśeju wó jadnom wědomnostnem terapijskem rěźe wjasć. W Dolnoserbskej kulturnje, źož jo tradicija powědańskich a duchownych praktikow, móžo koncept sugestije a změnjonego wědomja wěcej pśirodny byś, ale eksplicite hypnotiske słužby njejsu wjelgin rozšyrjone. Organizacije kaž DGH a Milton Erickson Gesellschaft für Klinische Hypnose e.V. se za profesionalne a wědomnostne pśistupy zasajźuju.
Znate praktikery z Nimskeje
Nimska jo dom wjele wustupujucych postajow w hypnotiskem polu.
- Dr. phil. Dieter Vaitl: Pśedewšym znaty za jogo slěźenje wó fiziologiji hypnozy a meditacije na Uniwersiśe w Gießjen.
- Dr. med. Karl Schmitz: Lěkaŕ a pśedawaŕ, kótaryž jo klinisku hypnozu w Nimskej wěcej popularnu cynił a treningowe programy wuwijaŕ.
- Bernhard Trenkle: Direktor Milton Erickson Institut w Rottweilu a wustupujucy hypnoterapeut a trenar na medzynarodnem niwowje.
- Gunther Schmidt: Załožaŕ a direktor Milton Erickson Institut w Heidelbjeru, znaty za jogo źěło w systemiskej terapiji a hypnozy.
- W Dolnoserbskem regionje eksistěruju lokalne praktikery, kótarež hypnoterapiju w ramiku jich psychoterapeutiskich abo lěkarskich praktikow pśidawaju, ale nejsu nacionale celebrity.