گىپنوز

گىپنوز (ئىنگلىزچە: Hypnosis) بىر خىل ئۆزگىچە ئەقلىي ھالەت بولۇپ، دىققەت نىسبەتەن كۈچلۈك ۋە قوبۇل قىلىشچانلىق يۇقىرى بولغان ھالەتتە، شەخس گىپنوتىزاتسىيە قىلغۇچىنىڭ تەۋسىيەلىرىگە ياكى ئۆزىنىڭ تەسەۋۋۇرىغا قاراپ ئەمەلىيەتتە ئاڭلىق ئەھۋالدا ئىپادىلىنىدىغان ئۆزگىرىشلەرنى كۆرسىتىدۇ. بۇ ھالەت كۆپىنچە ئىختىيارىي راھەتلىنىش، دىققەت مەركەزلىشىش ۋە ئەقلىي ئىمكىنىش ھېسسىياتى بىلەن بىرگە كېلىدۇ. گىپنوزنىڭ ئاساسلىق قوللىنىش ساھەسى ساغلاملىق ساھەسى بولۇپ، سىكىتراپىيە ۋە تىببىي داۋالاشنىڭ بىر قىسمى سۈپىتىدە قوللىنىلىدۇ.

تەرىپ

گىپنوز كەڭ مەنىدە، بىر خىل ئۆزگىرىشچان ئەقلىي ھالەت، پروتوكول ۋە بۇ ھالەتنى ھاسىل قىلىش ئۈچۈن قوللىنىلىدىغان تېخنىكا دېگەن مەنىلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. گىپنوتىزاتسىيە قىلغۇچى (گىپنوتىزاتور) تەرىپىدىن يېتەكچىلىك قىلىنغان تەۋسىيەلەر ئارقىلىق، گىپنوز قىلىنغۇچى (سۇبېكت) ئۆزىنىڭ دىققىتىنى مەلۇم بىر ئىدىيە، خاتىرە ياكى ھېسسىياتقا مەركەزلىشىپ، باشقا تاشقى قوزغىتىشلاردىن ۋاقىتلىق ئايرىلىپ قالىدۇ. بۇ جەرياندا ئادەتتىكى ئاڭ ھالىتىگە قارىغاندا تەۋسىيەگە بولغان قوبۇل قىلىشچانلىق (سۇجېستىبىلىتى) ئاشىدۇ. لېكىن، گىپنوز قىلىنغۇچى ئىختىيارىي ھەرىكەت قىلىش ۋە ئەخلاقىي قاراشلىرىغا زىت كېلىدىغان ھەرىكەتلەرنى قىلىشتىن баشلىيالايدۇ.

تارىخ

گىپنوزنىڭ خەلقئارالىق تارىخى كۆپ ئەسىرلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالىدۇ. قەدىمى مىسىر، يۇنان ۋە رىمىيەدىكى يۇمشاق دېرىزخانىلاردا دىققەت مەركەزلىشتۈرۈش ۋە تەۋسىيە ئارقىلىق داۋالاش ئۇسۇللىرى ئىشلىتىلگەن. زامانىۋى گىپنوزنىڭ ئاساسى 18-ئەسىردە گېرمانىيەلىك دوختۇر فرانتس مېسمر تەرىپىدىن قويۇلغان "جانلىق ماقنېتىزم" (مېسمرىزم) نەزەرىيىسىگە بارىدۇ. كېيىن 19-ئەسىردە ئەنگلىيەلىك دوختۇر جەيمس برەيد ئۇنى تەتقىق قىلىپ، "گىپنوز" دېگەن ئاتامىنى بېرىپ، ئۇنىڭ فىزىئولوگىيەلىك ئاساسلىق جەريان ئىكەنلىكىنى ئوتتۇرىغا قويدى.

جۇڭگودا، گىپنوزنىڭ تارىخى مۇناسىۋەتلىك قەدىمىي تېبابەت ئەمەلىيەتلىرى بىلەن باغلىنىدۇ. قەدىمكى جۇڭگو تېببىي كىتابلىرىدا ۋە تەبىئىي داۋالاش ئۇسۇللىرىدا دىققەت توپلاش، دىيالوگ ئارقىلىق روھىي ھالەتنى تەڭشەش قاتارلىق ئېلېمېنتلارنى كۆرۈش مۇمكىن. زامانىۋى گىپنوز تېخنىكىسى جۇڭگوغا 20-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا كىرىپ، ئىلگىرىلەشچان تېببىي ئەمەلىيەتچىلەر تەرىپىدىن تەتقىق قىلىنىشقا باشلىدى. 1980-يىللاردىن كېيىن، جۇڭگو گىپنوز جەمئىيىتى (中国催眠学会) قاتارلىق رەسمىي تەشكىلاتلار قۇرۇلۇپ، گىپنوزنىڭ تېببىي ساھەدە قوللىنىلىشى، ئوقۇتۇلۇشى ۋە تەتقىق قىلىنىشىنى رەسمىيلەشتۈرۈشكە تىرىشتى.

تۈرلىرى

گىپنوزنى ئاساسەن تۆت تۈرگە ئايرىشقا بولىدۇ:

ئىختىيارىي گىپنوز (ئۆزلۈكىدىن گىپنوز): گىپنوتىزاتسىيە قىلغۇچىنىڭ يېتەكچىلىكىدە، گىپنوز قىلىنغۇچىنىڭ ئۆز ئىرادىسى بىلەن گىپنوز ھالىتىگە كىرىشى. بۇ كەڭ تارقاق قوللىنىلىدىغان تۈردۇر.

قايتىش گىپنوزى: بۇ خىل گىپنوزدا، گىپنوز قىلىنغۇچىنىڭ ئۆتمۈشتىكى ھاياتىي تەجرىبىلىرىگە، ھەتتا كۆپىنچە ئۇنتۇلغان ياكى بەدەننىڭ ئەزالىرىدا ساقلىنىپ قالغان خاتىرىلەرگە قايتىشى مەقسەت قىلىنىدۇ. بۇ ئۇسۇل روھىي جەريانلارنى چۈشىنىش ۋە بەزى روھىي ئەزىيەتلەرنى داۋالاش ئۈچۈن قوللىنىلىدۇ. تەپسىلاتلار ئۈچۈن قايتىش گىپنوزى ماقالىسىگە قاراڭ.

ئۆزلۈكىدىن گىپنوز (ئاپتوهىپنوز): شەخسنىڭ ئۆزىنىڭ ئۆگەنگەن تېخنىكىلىرى ئارقىلىق، ھېچقانداق تاشقى ياردەمسىز گىپنوز ھالىتىگە كىرىشى. بۇ ئۇسۇل ئادەتتە ئۆزىنى باشقۇرۇش، ستېرسنى بوشېتىش ياكى ئادەتلىرىنى ئۆزگەرتىش ئۈچۈن قوللىنىلىدۇ.

يوشۇرۇن گىپنوز: گىپنوتىزاتسىيە قىلغۇچىنىڭ ئوچۇق-ئاشكارا گىپنوز قىلىش تەۋسىيەلىرى بەرمەستىن، سۆزلەش جەريانى ئىچىگە سىڭدۈرۈلگەن ياكى باشقا ھەرىكەتلەر ئارقىلىق بېرىلگەن تەۋسىيەلەر. بۇ كۆپىنچە سىكىتراپىيە جەريانىدا قوللىنىلىدۇ.

ئىلمىي تەتقىقات

گىپنوزنىڭ ئىلمىي ئاساسى ھازىرغىچە داۋاملىق تەتقىق قىلىنماقتا. جۇڭگودا، بېيجىڭ ئۇنىۋېرسىتېتى، شاڭخەي جياۋتوڭ ئۇنىۋېرسىتېتى قاتارلىق چوڭ ئۇنىۋېرسىتېتلارنىڭ سىكىلوگىيە ۋە نورولوگىيە بۆلۈملىرى گىپنوز ھالىتىدىكى مېڭە پائالىيىتىنى تەتقىق قىلىدۇ. تەتقىقاتلار كۆرسىتىدۇكى، گىپنوز ھالىتىدە مېڭىنىڭ ئالدىڭقى قىسمى (پرىفونتال قوبۇق) پائالىيىتى ئازىيىپ، دىققەت ۋە تەۋسىيەنى قوبۇل قىلىش ئىقتىدارى ئاشىدۇ. شۇنداقلا، مېڭىنىڭ ئەڭ قاتناشقان مۇناسىۋەتلىك نېرۋا تورى (دىفولت مود نېتۋورك) پائالىيىتىمۇ ئۆزگىرىدۇ.

جۇڭگولۇق تەتقىقاتچىلار گىپنوزنىڭ ئاغرىقنى باسىش، قورقۇنچ ۋە دىپىرېسسىيەنى داۋالاش، ئادەتلىرىنى ئۆزگەرتىش (مەسىلەن تاماكا چېكىشتىن ۋاز كېچىش) قاتارلىق جەھەتلەردە ئۈنۈملۈك ئىكەنلىكىنى دەلىللەپ چىقتى. بۇ تەتقىقاتلار جۇڭگو تېببىي جەمئىيىتى تەرىپىدىن ئومۇمىي قوبۇل قىلىندى.

قوللىنىش ساھەلىرى

گىپنوز جۇڭگودا تۆۋەندىكى ساھەلەردە كەڭ قوللىنىلىدۇ:

تىببىي داۋالاش: ئامېلىياتتىن بۇرۇن ۋە كېيىنكى ئاغرىقنى كونترول قىلىش، كېسەلگە بولغان قورقۇنچنى ئازايتىش، كېسەلگە چىداملىقلىقنى ئاشۇرۇش، بەزى جىلد كېسەللىرى (مەسىلەن سىمىزلىك ۋە سۆڭەك كېسەللىرى) نى داۋالاش.

سىكىتراپىيە: دىپىرېسسىيە، پانىكا بۇزۇلۇشى، پوبىيە، ئوچۇق-ئاشكارا فوبىيە، ئۇيقۇ بۇزۇلۇشى، پىسخوسوماتىك كېسەللىك قاتارلىق روھىي ۋە روھىي-جىسمانىي كېسەللىكلەرنى داۋالاش.

ئۆزىنى تەرەققىي قىلدۇرۇش: ستېرسنى بىر تەرەپ قىلىش، ئۆزىگە بولغان ئىشەنچنى ئاشۇرۇش، ئوقۇش-ئىش ئۈنۈمىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش، ئىجادچانلىقنى ئاشۇرۇش.

قانۇنىي ۋە جىنايى تەكشۈرۈش: گىپنوز ئارقىلىق گۇۋاھلارنىڭ خاتىرىسىنى ئېنىقلىشىشقا ياردەم بېرىش (بۇ جەريان قاتتىق نازارەت ئاستىدا بولۇشى ۋە دەلىللەرنىڭ قانۇنىي كۈچى چەكلىك).

جۇڭگودىكى قانۇنىي ھالەت

جۇڭگودا، گىپنوزنى قوللىنىش قاتتىق تەرتىپكە سېلىنغان. گىپنوزنى تېببىي مەقسەتتە قوللىنىش پەقەت تۇغرىدىن-تۇغرا تېببىي خىزمەتچىلىك ھوقۇقىغا ئىگە بولغان كىشىلەرگەلا رۇخسەت قىلىنىدۇ. يەنى، گىپنوزنى داۋالاش مەقسىتىدە قوللىنىدىغان شەخسلەر جۇڭگو تېببىي لىتسېنزىيىسىگە (دوختۇر ھوقۇقى) ئىگە بولۇشى شەرت. بۇ جەريان جۇڭگو تېببىي جەمئىيىتى گىپنوز بۆلۈمى تەرىپىدىن تەشكىللىنىدىغان كۇرسلاردا ئۆگىتىلىدۇ ۋە تەكشۈرۈلىدۇ.

تېببىي مەقسەتتىن باشقا، گىپنوزنى "ئەنترېتائىنمېنت" ياكى "شوۋۇڭ" مەقسىتىدە قوللىنىش (مەسىلەن گىپنوز كۆرسىتىش) قانۇنىي جەھەتتىن چەكلىمىگە ئۇچرايدۇ ۋە ئالاھىدە رۇخسەت تەلەپ قىلىنىدۇ. گىپنوز ئارقىلىق ئىنسانلارنى زىيانغا ئۇچراتىدىغان، ئىجتىمائىي تەرتىپكە زىيان يەتكۈزىدىغان ھەرىكەتلەر قەتئىي مەنئى قىلىنغان. جۇڭگو ھۆكۈمىتى گىپنوزنىڭ ئىلمىي ۋە تېببىي قوللىنىشىنى قوللايد