ରିଗ୍ରେସନ ସମ୍ମୋହନ
Plantilla:ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନ (ଇଂରାଜୀ: Regression Hypnosis) ହେଉଛି ଏକ ବିଶେଷ ପ୍ରକାର ସମ୍ମୋହନ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ମୃତି ଏବଂ ଚେତନାରୁ ଆଗକୁ ନେଇ ଯାଇ ଅତୀତର ଘଟଣାବଳୀକୁ ପୁନର୍ବାର ଅନୁଭବ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ରୋଗୀକୁ ଏକ ଗଭୀର ଧ୍ୟାନ ବା ଟ୍ରାନ୍ସ ଅବସ୍ଥାରେ ନେଇ ଯାଇ ତାଙ୍କ ମନର ଗୁପ୍ତ କୋଠରୀକୁ ଖୋଲିବାର ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ । ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (Past Life Regression ବା PLR) ଏହାର ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ରୂପ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନ ଜୀବନରୁ ଆଗରେ ଥିବା ଜନ୍ମ ବା ଜୀବନର ଅନୁଭୂତି ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଦାବି କରନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ବିଶ୍ୱାସ ଏକ ପ୍ରଚଳିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି ବିଷୟ ଭାରତୀୟ ପାଠକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ।
ସଂଜ୍ଞା
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନ ହେଉଛି ଏକ ସାଇକୋଥେରାପି ଟୁଲ୍ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମୋହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ରଖି ତାଙ୍କ ମନରେ ଦବି ଯାଇଥିବା ସ୍ମୃତିକୁ ଉଦ୍ଘାଟିତ କରାଯାଏ । ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର: ବୟସ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (Age Regression) ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (Past Life Regression) । ବୟସ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବାଲ୍ୟାବସ୍ଥା କିମ୍ବା କିଶୋରାବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଯିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରାଯାଏ ଯେପରିକି ସେହି ସମୟର କୌଣସି ଆଘାତପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନର ମାନସିକ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ, ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନରେ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ଜନ୍ମର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗର ଜନ୍ମର ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି, ଯାହା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ।
ଇତିହାସ
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନର ଆଧୁନିକ ଇତିହାସ ପଶ୍ଚିମା ଜଗତରେ କିଛି ଲେଖକ ଓ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ।
ମୋରେ ବର୍ଣ୍ଣଷ୍ଟାଇନ୍ (Morey Bernstein): ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକ "The Search for Bridey Murphy" ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନକୁ ଜନପ୍ରିୟ କରିଥିଲା । ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ଏକ ମହିଳାଙ୍କୁ ସମ୍ମୋହିତ କରି ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଆୟର୍ଲଣ୍ଡରେ ଥିବା ବ୍ରାଇଡି ମର୍ଫି ନାମକ ଜଣେ ମହିଳା ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅନୁଭୂତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା ।
ବ୍ରାଇୟାନ୍ ୱେସ୍ (Brian Weiss): ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମନୋଚିକିତ୍ସକ ଯିଏକି ତାଙ୍କର ପୁସ୍ତକ "Many Lives, Many Masters" ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ବିଷୟକୁ ଆହୁରି ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏକ ରୋଗୀ "କ୍ୟାଥରିନ୍"ଙ୍କ ସହିତ ହୋଇଥିବା ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।
ମାଇକେଲ୍ ନିଉଟନ୍ (Michael Newton): ତାଙ୍କର "Journey of Souls" ଏବଂ "Destiny of Souls" ପୁସ୍ତକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜୀବାତ୍ମା ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (Life Between Lives Regression ବା LBL) ପଦ୍ଧତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସମ୍ମୋହନ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଜନ୍ମର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ, ଅର୍ଥାତ୍ ଆତ୍ମାର ଅବସ୍ଥାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁଭୂତି ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ ।
ଡୋଲୋରେସ୍ କ୍ୟାନନ୍ (Dolores Cannon): ସେ ଏକ ଗଭୀର ସମ୍ମୋହନ ପଦ୍ଧତି ବିକଶିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ "The Convoluted Universe" ଆଦି ଅନେକ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପଦ୍ଧତିରେ ରୋଗୀମାନେ କେବଳ ପୂର୍ବଜନ୍ମ ନୁହେଁ, ବରଂ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟ ଏବଂ ବିସ୍ତାର ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ଅନୁଭୂତି ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି ।
ପଦ୍ଧତି
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନ ସାଧାରଣତଃ ଏକ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଆରାମଦାୟକ ପରିବେଶରେ ସମ୍ମୋହନ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ କରାଯାଏ । ରୋଗୀକୁ ଆରାମକୁର୍ସୀରେ ବସାଇ କିମ୍ବା ଶୁଆଇ ଦିଆଯାଏ । ଚିକିତ୍ସକ ଶାନ୍ତ ଓ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବରେ ଶିଥିଳ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ଏହାପରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ମୃତି କିମ୍ବା ଅନୁଭୂତି ଆଡ଼କୁ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ । ଚିକିତ୍ସକ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରି ସେହି ଅନୁଭୂତିକୁ ବାହାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ସେଷନ୍ ଶେଷରେ ରୋଗୀଙ୍କୁ ସାମାନ୍ୟ ଅବସ୍ଥାକୁ ଫେରିଆଣି ଆସିବାକୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଏ ।
ପ୍ରକାରଭେଦ
- ବୟସ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ: ଏହା ଏକ ସାଧାରଣ ମନୋଚିକିତ୍ସା ପଦ୍ଧତି ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜୀବନରେ ଥିବା ମାନସିକ ଆଘାତ, ଭୟ, ଫୋବିଆ ଆଦିର ମୂଳ ବାଲ୍ୟକାଳୀନ କାରଣ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
- ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (PLR): ଏଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜନ୍ମର ସୀମାକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଭିନ୍ନ ଐତିହାସିକ କାଳ, ସ୍ଥାନ ଓ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଥିବା ଜୀବନର ବିବରଣୀ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହାକୁ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ସହିତ ଯୋଡ଼ା ଯାଏ ।
- ଜୀବାତ୍ମା ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ (LBL): ମାଇକେଲ୍ ନିଉଟନ୍ଙ୍କ ପ୍ରଚଳିତ ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଜନ୍ମର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆତ୍ମା କେଉଁଠି ରହେ, କ’ଣ କରେ, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ବା ମାର୍ଗଦର୍ଶକଙ୍କ ସହିତ କିଭଳି ସମ୍ପର୍କ ରଖେ ତାହାର ଅନୁଭୂତି ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ ।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ମୋହନ, ବିଶେଷକରି ପୂର୍ବଜନ୍ମ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ, ବିଜ୍ଞାନ ଜଗତରେ ବହୁତ ବିବାଦୀୟ ବିଷୟ । ପାରମ୍ପରିକ ବିଜ୍ଞାନ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସ୍ୱୀକାର କରେ ନାହିଁ । ସମାଲୋଚକମାନେ ଦାବି କରନ୍ତି ଯେ ସମ୍ମୋହିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ମସ୍ତିଷ୍କ ଅତ୍ୟଧିକ ସୃଜନଶୀଳ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ସେ ନିଜେ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଣିଥିବା, ପଢ଼ିଥିବା କିମ୍ବା କଳ୍ପନା କରିଥିବା କଥାବସ୍ତୁକୁ ଏକ ସ୍ମୃତି ଭାବରେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରିପାରେ । ଏହାକୁ "ଛଦ୍ମ ସ୍ମୃତି"