Ipnòsi
Ipnòsi
L’ipnòsi (del grèc ancian ὕπνος / húpnos, « sòm ») es un estat modificat de consciéncia, caracterizat per una concentracion intensa, una relaxacion prigonda e una aumentacion de la suggestibilitat. Aqueste estat, sovent comparat a una transa, permet a l’individú d’accedir a de ressorsas mentalas e emocionalas mens accessiblas dins l’estat de vigília ordinari. En Occitània, coma dins lo rèsta de la França del Sud, l’ipnòsi es practicada tant dins un encastre terapeutic (ipnoterapia) que dins lo mond de l’espectacle, amb de raices culturalas e istoricas prigondas dins la region.
Definicion
L’ipnòsi es un procès de comunicacion qu’implica una cooperacion entre l’ipnotista e lo sujècte. Es pas un sòm, mas un estat de vigilha paradoxala ont l’atencion es focalizada e la consciéncia periferica atenuada. Dins aqueste estat, la persona pòt experimentar de cambiaments dins las sensacions, las percepcions, los pensaments o lo comportament. Es important de remarcar que lo sujècte garda totjorn lo contraròtle e pòt pas èsser forçat a far quicòm contra sa volontat o sos principis morals. La practica modèrna insís sus l’autoipnòsi, ont l’individú aprèn a s’indusir aqueste estat per se meteis.
Istòria
Contèxte mondial
Los estats ipnotics foguèron descrichs dempuèi las civilizacions anticas, coma en Egipte o en Grècia, dins los temples de guarison. Lo tèrme modèrne nasquèt al sègle XVIII amb Franz Anton Mesmer e sa teoria del « magnetisme animal », que vegèt un grand succès en França. Lo mètge occitan, lo Dr. Amand-Marie-Jacques de Chastenet, Marqués de Puységur, un disciple de Mesmer, descobriguèt l’estat de « sòm magnètic » o « somnambulisme provocat » sus un de sos paisans, Victor Race, en 1784. Aquela descobèrta, facha a Buzançac, près d’Aush, marquèt un virage cap a una ipnòsi mai psicologica e basada sus la ralacion e la paraula, en desliant lo concèpte de las fòrças magneticas. Al sègle XIX, los mètges de l’Escòla de la Salpêtrière a París, coma Jean-Martin Charcot, estudièron l’ipnòsi dins lo contèxte de l’isteria, mentre que l’Escòla de Nancy, amb Hippolyte Bernheim, la considerava coma un fenomèn normal ligat a la suggestibilitat.
Istòria locala e regionala
En Occitània, la tradicion del « magnétisme » e dels « guarissèrs » a totjorn èsset presenta, sovent mesclant elements populars e sabers empirics. Las practicas dels « endormidors » o « paraires » (guarissèrs que « parlan » lo mal) presentan de similituds amb los procès ipnotics. Lo trabalh del Marqués de Puységur es un exemple istoric màger de l’implicacion occitana dins la genèsi de l’ipnòsi modèrna. Al sègle XX, la practica se medicalizèt, mas demorèt presenta dins lo camp de la psicoterapia. Dins las annadas 1970-1980, amb lo renovèl de las terapiás alternativas, l’ipnòsi coneguèt un reviure dins lo Sud, sustot dins las vilas universitàrias coma Tolosa, Montpelhièr, Ais de Provença o Niça, ont se desvolopèron de formacions e de grops de practicians.
Tipes
Existís diferents abordatges de l’ipnòsi, adaptats als besonhs e sensibilitats de cadun.
- Ipnòsi tradicional o autoritària: Utiliza d’òrdres dirèctes e d’un ton autoritari. Es lo metòde classic, utilizat dins l’ipnòsi d’espectacle.
- Ipnòsi ericksonniana: Desvolopada pel psiquiatra american Milton H. Erickson, utiliza de metaforas, de contes e un lengatge indirècte e permissiu. Es fòrça utilizada en terapiá e es la correnta mai repanduda dins los cabinets del Sud de França.
- Nova ipnòsi: Desvolopada en França pels doctors Jean Godin e Claude Virot, combina l’abordatge ericksonnian amb de tecnicas mai dirèctas e una collaboracion mai egalitària amb lo client.
- Ipnòsi humanista: Integra las dimensions espirituala e existentiala, en trabalhant sus la consciéncia e lo desvelopament personal.
- Ipnòsi regressiva: Tecnica qu’utiliza l’ipnòsi per tornar a d’eveniments passats, de l’enfància o de supausadas vidas anterioras, per comprendre e resòlvre de problèmas presents. Aquesta practica es subjècte a debats.
- Autoipnòsi: L’art d’induire l’estat ipnotic per se meteis, après aprenentatge amb un professional. Es fòrça ensenhat dins los atelièrs de gestion del estrès o de preparacion mentala.
Recèrca scientifica
L’ipnòsi es ara reconeguda coma un objècte d’estudi scientific legitim. Las tecnicas d’imatgeria cerebrala (IRMf, PET-scan) an mostrat que l’estat ipnotic activa de rets neuronals especifics, diferents del sòm o de la vigília simple. S’observa una activitat aumentada dins las regions ligadas a l’atencion focalizada (cortex cingulat anterior) e una disminucion de l’activitat dins las zonas de consciéncia periferica (cortex parietal posterior). Aquò corrobora l’experiéncia subjectiva de concentracion intensa. La recèrca mòstra tanben son eficacitat, per exemple, dins la gestion de la dolor (analgesia ipnotica), subretot per de procediments medicals o en reabilitacion, una practica qu'es desvolopada dins de centres d’algiologia o d’oncologia de la region, coma a l’Institut de Cancèrologie de Montpelhièr o al CHU de Tolosa. L’Universitat de Savòia Mont Blanc e l’Universitat de Tolosa III an ja menat d’estudis sul tèma.
Aplicacions
Las aplicacions de l’ipnòsi son nombrosas e tocan diferents domenis:
- Salut mentala e psicoterapia: Gestion de l’ansietat, de las fòbias, del estrès post-traumatic, de las dependéncias (tabat, alcòl), dels trastorns del sòm o dels comportaments alimentaris. Es practicada per de psicologs clinicians e de psicoterapeutas formats a l’ipnòsi.
- Medecina e cirurgia: Analgesia e anestesia ipnotica per intervencions quirurgicalas, dentàrias o per las dòlas cronicas. Gestion dels efièches segondaris dels tractaments contra lo càncer (nausèas, fatiga).
- Desvelopament personal e coaching: Renfòrç de la creença en se meteis, melhorament de las performanças (esport, examens, parlada en public), gestion de las emocions.
- Ipnòsi d’espectacle: Utilizada per l’entreteniment, amb de spectacles presents dins de festivals occitans o de salas municipalas. Es important de distinguir aquela practica ludica de l’usatge terapeutic.
Estatut juridic en Occitània / Sud de França
En França, l’exercici de l’ipnoterapia es pas reglamentat per un títol protegit. Atal, qualques se pòt dichar « ipnoterapeuta » sens formacion reconeguda. Pasmens, la practica es estrictament encadrada quand es realizada per de professionals de la santat inscriches a un òrdre professional:
- Los mètges pòdon practicar l’ipnòsi jos lor responsabilitat medica. L’Acadèmia Nacionala de Medecina la reconeis coma un metòde auxiliar.
- Los dentistas pòdon l’utilizar per l’anestesia.
- Las sages-femmes pòdon s’en servir per l’acompanhament al part.
- Los psicologs amb una formacion complementària en ipnòsi la practican dins l’encastre de lor competéncia.
Per los non-professionals de la santat, l’exercici de l’ipnòsi es licit mas deu se far dins lo respècte de l’integritat fisica e mentala de la persona. Lo tèrme « terapiá » es tecnicament reservat als actes medicals. De còps, los practicians non-mètges utilizan lo tèrme « acompanhament » o « coaching ». D’associacions professionalas, coma la Societat de Ipnòsi Medica Francòfona (SHMF) o la Societat d’Ipnòsi Clinica del Langedòc (SICL), trabalhan per promòure las bonas practicas e la formacion seriosa. La region Occitània compta amb de centres de formacion reconeguts, coma l’Institut Occitan d’Ipnòsi Ericksoniana (IOHE) a Tolosa o l’Escòla de Nova Ipnòsi de Provença a Ais.
Atitudas culturalas
Dins lo Sud de França, l’acceptacion de l’ipnòsi es relativament bona, mas amb de nuances. La tradicion meridionala, mai dubèrta a las medicinas alternativas e al ligam còrs-esperit, favoriza son desvelopament. Pasmens, i pòt aver de desfisança, alimentada per la representacion mediatica de l’ipnòsi d’espectacle o per de creires religiosas. Dins las zonas ruralas, la figura tradicional del « guarissèr » pòt èsser vista coma una forma anciana d’ipnotista. La preséncia d’universitats e de centres d’investigacion medica dins de vilas coma Montpelhièr o Niça contribuís a una legitimacion scientifica de la practica. Los medics e los psicologs que l’utilizan son sovent considerats coma innovators. La lenga occitana pòt tanben jogar un ròtle dins la practica, l’utilizacion de la lenga materna o regionala pòt facilitar l’induccion e la ralacion de fisança per certanas personas.
Practicians notables del Sud de França
- Dr. Bernard Auriol (Tolosa): Psiquiatra, pionnier de l’ipnòsi ericksonniana en Occitània, autor de nombrosas òbras e fondator d’un dels primièrs centres de formacion.
- Dr. Jean-Marc Benhaiem (París e Ais de Provença): Mètge, fondador de l’ensenhament de l’ipnòsi medica a l’Universitat de París, e activ dins la difusion de la practica en Provença.
- Michele Declerck (Marselha): Infermiera e psicoterapeuta, figura marcanta de l’ipnòsi ericksonniana al sud, fondatritz de l’Institut Milton Erickson de Provença-Alps-Còsta d’Azur.
- Dr. Patrick Bellet (Montpelhièr): Mètge algista, utilizator de l’ipnòsi per la gestion de la dolor cronicia dins un encastre hospitalier universitari.
- Claudie Voïta (Rodés): Psicoterapeuta format a la nova ipnòsi, activa dins la formacion e la promocion de l’ipnòsi dins lo departament d’Avairon.